For­mann eða leið­toga?

Hugleiðingar fyrir flokksþing Framsóknarflokksins



Þegar Framsóknarflokkurinn gengur til formannskjörs um helgina eru tveir kostir í boði: tvær konur bjóða sig fram til embættisins og hvor um sig táknar ákveðna sýn á leiðtogahlutverkið. Að mínu mati hefur umræðan leitað í formsatriðum í stað þess að spyrja stærri spurninga um stöðu flokksins, samtalið við flokksmenn, þjóðina og verkefnin fram undan.

Báðar geta þær sinnt formennsku með prýði en í mínum huga er ein þeirra er leiðtogi.

Ingibjörg Isaksen hefur lagt áherslu á að formaður þurfi að vera á þingi. Það er sjónarmið sem á sér rök, enda er Alþingi vettvangur daglegra stjórnmála. En staðreyndin er sú að Framsókn starfar nú í minnihluta með fámennan þingflokk, og það breytir forsendunum. Í minnihlutastöðu verður fámennur þingflokkur enn valdaminni, það er einföld pólitísk stærðfræði. Þá vaknar sú spurning hvort leiðtogahlutverkið eigi fyrst og fremst að vera bundið við þingsalinn eða hvort stundum þurfi rödd utan hans sem getur sinnt uppbyggingu, stefnumótun og samtali við grasrótina af meiri krafti.

Tímasetningin skiptir líka máli. Í vor fara fram sveitarstjórnarkosningar þar sem Framsókn hefur byggt upp sterkar stöður víða um land og þarf að vernda þær stöður. Leiðtogi sem er ekki bundinn í þinglokaumræðum fram á síðustu stundu gæti, að mínu mati, veitt frambjóðendum Framsóknar mun meiri styrk, sýnileika og stuðning á vettvangi. Fyrir mér er það hluti af stærri myndinni: leiðtogahlutverkið snýst ekki aðeins um þingið heldur líka um tengslin við landið allt. Allt komast á dagskrá við eldhúsborðið.

Lilja Dögg Alfreðsdóttir er leiðtogi. Hún er hugaður og ástríðufullur stjórnmálamaður sem forðast ekki átök þegar hún telur málstaðinn þess virði. Henni virðist standa á sama hvort hún eigi í pólitískum orðaskiptum við innlenda andstæðinga á borð við Sigmund Davíð Gunnlaugsson eða Kristrúnu Frostadóttur eða það þurfi að taka harða umræðu við erlenda ráðamenn eins og Gordon Brown þegar á okkur er brotið. Að mínu mati er það leiðtogi sem er ófeiminn, fylginn sér og tilbúinn að standa fast á stefnu flokksins þegar á reynir.

Þá má heldur ekki líta fram hjá þeirri menningarlegu vídd sem hefur orðið sýnilegri í stjórnmálum á síðustu árum. Áherslan á stöðu íslenskrar tungu í stafrænum heimi og gervigreind hefur orðið hluti af stærri umræðu um sjálfsmynd og framtíðarsýn. Lilja Alfreðsdóttir tók einn mesta slag íslenskrar menningar og tungu þegar hún fór risafyrirtækja á milli í Bandaríkjunum og tryggði íslenskunni lögheimili í heimum gervigreindar sem þáverandi menningarmálaráðherra. Það eru líklega mestu afrek í þágu íslenskrar tungu á þessari öld.

Lilja Dögg er leiðtogi sem er tilbúin að taka afstöðu, ræða stór mál og tengja menningu, efnahag og alþjóðasamskipti í eina heild. Hún skilur þarfir landsbyggðarinnar og að forsenda velgengni okkar sem þjóðar hefur legið í sterkum landbúnaði og sjávarútvegi. Hún hefur yfirburðaþekkingu á efnahagsmálum hvort sem við lítum til stjórnmálamanna hér heima eða erlendis og það sama má segja um alþjóðastjórnmál.

Í lok dags snýst þetta þó ekki aðeins um einstaklinga heldur um sjálfsmynd flokks. Hentar okkur formaður sem er fyrst og fremst hluti af daglegri þingrútínu eða einhvern sem hefur svigrúm til að móta með okkur stærri sýn og vinna að uppbyggingu til lengri tíma? Sú spurning er kjarni umræðunnar að mínu mati, og hún mun segja sitt um það hvernig Framsókn skilgreinir sig á næstu árum.

Höfundur er framkvæmdastjóri.