Hug­rekki krefst nafns – nafn­leynd krefst einskis

Það er sérstök tegund hugrekkis sem felst í því að gagnrýna annað fólk opinberlega. En það hugrekki hlýtur að byrja á einu einföldu atriði: að setja eigið nafn undir orðin sín.

Þegar höfundur kýs þess í stað að fela sig á bak við dulnefni, á sama tíma og hann dregur í efa heilindi, hvatir og jafnvel geðslag nafngreindra einstaklinga, verður umræðan sjálfkrafa annars eðlis. Þá hættir hún að vera málefnaleg og verður að einhverju sem líkist frekar upphrópunum úr felustað en opnum skoðanaskiptum fólks sem er tilbúið að standa við orð sín.

Grein Svarthöfða, sem ber yfirskriftina „Vonlaust verkefni hjá Framsókn: formannsframbjóðendur með sjálfseyðingarhvöt“, er því miður dæmi um þetta. Þar er ekki leitast við að ræða stefnu, málefni eða framtíðarsýn. Þess í stað er því haldið fram að það eitt að bjóða sig fram til forystu í stjórnmálaflokki sé merki um sjálfseyðingarhvöt eða glámskyggni.

Slíkur málflutningur er ekki málefnalegur heldur einfaldlega rætinn.

Það er eitt að gagnrýna stjórnmálaflokk, stöðu hans eða ákvarðanir. Slík umræða er bæði eðlileg og nauðsynleg. En það er eitthvað allt annað þegar umræðan snýst ekki lengur um málefni, heldur um að gera lítið úr fólki og gera lítið úr sjálfri ákvörðun þess að leggja sitt af mörkum til samfélagsins.

Sérstaklega þegar það er gert í skjóli nafnleyndar.

Það er hreint út sagt ógeðfellt að sjá nafngreinda einstaklinga, sem hafa helgað stóran hluta ævi sinnar opinberri þjónustu, afgreidda með þeim hætti að hvatir þeirra séu gerðar tortryggilegar og framlag þeirra gert hlægilegt. Þetta er ekki gagnrýni sem byggir á rökum. Þetta er umræða sem minnir frekar á illgjarnt bæjarslúður en ábyrga þjóðfélagsumræðu.

Líklegast er það einmitt svona umræða sem gerir það að verkum að margt hæft fólk hikar við að stíga fram. Þegar það eitt að bjóða sig fram til forystu getur kallað yfir sig slíka fyrirlitningu, skrifaða af nafnlausum höfundi sem ber enga ábyrgð á eigin orðum, er ekki sjálfgefið að fólk sé tilbúið að setja sig í þá stöðu.

Er þetta sé sú umræða sem við viljum? Finnst okkur þetta í lagi?

Viljum við samfélag þar sem fólk sem stígur fram er dregið niður með dylgjum og háði? Þar sem auðveldara er að brjóta niður en að byggja upp?

Slík nálgun er heldur ekki til þess fallin að vekja traust. Traust byggist ekki upp með því að gera lítið úr öðrum. Það byggist upp með heiðarleika, sanngirni og þeirri einföldu reglu að vera tilbúin að standa við eigin orð.

Við megum hafa mismunandi skoðanir á Framsóknarflokknum. Við megum gagnrýna stöðu hans, stefnu og forystu. En að halda því fram að það sé einhvers konar „harakiri“ að vilja leiða flokkinn segir meira um viðhorf höfundar en raunveruleikann.

Stjórnmál snúast ekki um að stíga aðeins fram þegar allt leikur í lyndi. Þau snúast um að vera tilbúin að taka ábyrgð, líka þegar á móti blæs. Saga stjórnmálanna er full af dæmum um hreyfingar sem hafa misst fylgi, endurskoðað sig og byggt sig upp að nýju. Það gerist ekki af sjálfu sér. Það gerist vegna þess að fólk stígur fram.

Fólk sem, eins og við öll, er að reyna sitt besta.

Við þurfum ekki fleiri nafnlausar raddir sem grafa undan. Við þurfum fleiri sem þora að standa með nafni, taka þátt í málefnalegri umræðu og leggja sitt af mörkum af heilindum.

Það er þar sem raunverulegt hugrekki býr.

Höfundur er bæjarfulltrúi Framsóknar og frjálsra á Akranesi.