Hvar slær hjarta kjós­enda?

Viðskiptaráð lagði í aðdraganda kosninga spurningakönnun fyrir framboðin í Reykjavík, sem varpar ljósi á stefnu þeirra út frá efnahagslegu frelsi og skýrleika stefnu. Í framhaldi af því bauð ráðið almenningi spreyta sig á könnuninni í formi kosningaprófs og þannig máta sig við framboðin í Reykjavík. Yfir 7300 manns hafa tekið prófið, sem er enn aðgengilegt á vefsíðu ráðsins. Út frá niðurstöðunum má sjá hvaða mál eru vinsælustu og óvinsælust meðal kjósenda.

Áherslubreytingar í menntamálum og stjórnsýslu vinsælar

Ljóst er að þátttakendur eru ekki spenntir fyrir skatta- og gjaldahækkunum í borginni, en tvö vinsælustu málin sneru að því að hækka ekki gjaldskrár umfram verðbólgumarkmið og að hækka ekki fasteignagjöld umfram verðlagsþróun. Mikill samhljómur er meðal þátttakenda og framboðanna í afstöðu til þessara tveggja mála, en öll framboð eru sammála því að stilla gjaldskrár- og fasteignagjaldahækkunum í hóf, að Pírötum frátöldum sem eru hlutlausir gagnvart fullyrðingunum.

Þátttakendur eru jafnframt fylgjandi breytingum í menntamálum, þar sem að þrjú af vinsælustu málum kosningaprófsins snúa að breyttum áherslum í menntakerfinu. Mikill meirihluti þátttakenda voru fylgjandi því að auka áherslur á grunnfög á borð við lestur, stærðfræði og íslensku, taka upp tölustafaeinkunnir á ný og innleiða aftur samræmd próf við lok grunnskólagöngu. Nokkur samhljómur er meðal þátttakenda og framboðanna í afstöðu til þessara mála, þó með einhverjum undantekningum. Píratar eru andvígir því að innleiða samræmd próf við lok grunnskólagöngu, en öll hin framboðin fylgjandi. Þá er Vinstrið andvígt því að auka áherslu á grunnfögin og Viðreisn hlutlaus gagnvart þeirri fullyrðingu, en öll hin framboðin fylgjandi. Upptaka tölustafaeinkunna er umdeildari, þar sem Vinstrið, Sósíalistar og Píratar eru andvígir, Samfylkingin og Viðreisn eru hlutlaus, en önnur framboð eru fylgjandi.

Þá eru breytingar á stjórnsýslu borgarinnar vinsælar meðal kjósenda. Þannig er mikill meirihluti fylgjandi því að fækka borgarfulltrúum, afnema 70% laun fyrstu varaborgarfulltrúa, fækka starfsfólki í stjórnsýslu umtalsvert og að taka upp eina greiðslu fyrir hvern borgarfulltrúa, í stað álags fyrir setu í nefndum. Nokkur munur er á afstöðu framboðanna til þessara mála, sem gefur til kynna að þau séu umdeildari meðal frambjóðenda en kjósenda.

Umferðagjöld og sala á hlut í Orkuveitunni óvinsælust

Andstaða við mál var ekki jafn afgerandi, þar sem að aðeins var meirihluti þátttakenda andsnúinn fjórum málum. Tvö þeirra snúa að áherslum í samgöngumálum, en samkvæmt niðurstöðum kosningaprófsins er mest andstaða við upptöku umferðagjalda á háannatímum til að fjármagna samgönguframkvæmdir. Þá voru þáttakendur jafnframt á móti því að minnka vægi einkabílsins í samgöngukerfinu. Aðeins Viðreisn og Samfylking voru fylgjandi því að leggja á umferðargjöld á háannatímum. Píratar voru hlutlausir gagnvart álagningu gjaldanna, en önnur framboð á móti. Hvað varðar vægi einkabílsins, þá voru Vinstrið, Viðreisn og Samfylking fylgjandi því að minnka vægi hans, Píratar, Sósíalistar og Góðan Daginn framboðið voru hlutlaus, en aðrir á móti.

Mál sem snúa að sölu á hlut í Orkuveitunni og að kanna hvort bjóða ætti út rekstur hluta sundlauga Reykjavíkur voru einnig óvinsæl meðal þátttakenda. Þar eru þátttakendur í takti við framboðin, en öll framboðin eru á móti sölu á hlut í Orkuveitunni og aðeins Miðflokkurinn og Góðan daginn framboðið eru fylgjandi því að kanna útboð á rekstri sundlauga. Sjálfstæðisflokkurinn var hlutlaus gagnvart þeirri fullyrðingu.

Tökum framfaraskref í takt við vilja kjósenda

Af svörum þátttakenda að dæma er augljóst ákall um aðhald í skatta- og gjaldahækkunum, áherslubreytingar í menntamálum og niðurskurð í efstu lögum stjórnsýslu Reykjavíkurborgar. Þátttakendur virðast jafnframt hafa lítinn áhuga á frekari gjaldtöku í umferðinni og mótfallnir því að minnka vægi einkabílsins.

Afstaða til þessara þrjátíu mála sem kosningaprófið mælir er nokkuð afgerandi í flestum tilfellum. Verðandi borgarfulltrúum væri því í lófa lagið að horfa til þess hvaða áherslum er eftirspurn eftir og hverjum ekki. Þannig mætti innleiða breyttar áherslur í lykilmálaflokkum, sem eru í takt við vilja kjósenda.

Höfundur er hagfræðingur Viðskiptaráðs.