Spá því að vextir muni ekki lækka frekar á árinu

Þetta kemur fram í hagsjá Landsbankans sem er unnin af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans og birtist fyrr í morgun á vef bankans.

„Við spáum því að peningastefnunefnd geri hlé á vaxtalækkunarferlinu og haldi stýrivöxtum óbreyttum í næstu viku. Verðbólga jókst umfram væntingar í apríl og verðbólguvæntingar hafa haldist tiltölulega stöðugar. Þá virðist hagkerfið þola vaxtastigið vel, kortavelta hefur aukist sífellt síðustu mánuði og enn er þó nokkur velta á íbúðamarkaði. Peningalegt taumhald losnaði með aukinni verðbólgu í apríl og við teljum ólíklegt að peningastefnunefnd þyki tímabært að lækka raunstýrivexti enn frekar,“ segir í Hagsjánni.

Peningastefnunefnd Seðlabankans kemur saman í næstu viku og kynnir vaxtaákvörðun miðvikudaginn 20. ágúst. Nefndin kynnti síðustu ákvörðun sína í maí og hefur lækkað vexti á síðustu fimm fundum.

Stýrivextir standa nú í 7,5 prósentum og ef tekið er mið af liðinni verðbólgu standa raunstýrivextir í 3,5 prósentum. Hagstofan birtir verðbólgumælingu ágústmánaðar í þarnæstu viku og spáir greiningardeild Landsbankans því að verðbólga verði óbreytt frá því í júlí, 4,0 prósent.

Verðbólgan ekki lengur á undanhaldi

Samhliða síðustu vaxtaákvörðun birti peningastefnunefnd yfirlýsingu þar sem kom fram að ekki hefðu skapast aðstæður til að hægt væri að slaka á raunvaxtastiginu. Frekari skref til lækkunar vaxta væru háð því að verðbólga færðist nær 2,5 prósenta markmiði Seðlabankans.

Verðbólga hjaðnaði í maí, í takt við væntingar, en jókst svo umfram væntingar í júní og mældist 4,2 prósent og júlíverðbólgan mældist svo 4,0% prósent.

„Við teljum ólíklegt að peningastefnunefnd túlki þessa þróun sem svo að verðbólga hafi færst nær markmiði. Hún virðist föst í kringum 4 prósent og við teljum ekki horfur á að hún verði á undanhaldi næstu mánuði,“ segir í hagsjánni. 

Nýjasta spá greiningardeildarinnar gerir ráð fyrir verðbólgu á bilinu fjögur til 4,2 prósent út þetta ár.

Þrálátar verðbólguvæntingar

Væntingar um verðbólgu gefa fyrirheit um verðbólgu fram í tímann, geta haft veruleg áhrif á verðbólguþróun og hafa bæði áhrif á verðsetningu fyrirtækja og launakröfur launafólks.

„Verðbólguvæntingar má líka túlka sem mælikvarða á trúverðugleika Seðlabankans. Þess vegna er peningastefnunefnd mikið í mun að koma væntingum niður í 2,5% verðbólgumarkmið,“ segir í hagsjánni.

Væntingar um verðbólgu megi samkvæmt hagsjánni meta út frá ýmsum ólíkum þáttum: verðbólguálagi á skuldabréfamarkaði og niðurstöðum úr könnunum á meðal markaðsaðila, fyrirtækja og heimila.

Til að meta verðbólguvæntingar reiknar greiningardeild Landsbankans meðaltal verðbólguálags á skuldabréfamarkaði til tveggja ára og fimm ára og niðurstöður úr væntingakönnun markaðsaðila, bæði til eins árs og næstu fimm ára. Samkvæmt hagsjánni er það meðaltal „nokkurn veginn það sama og við síðustu vaxtaákvörðun í maí“. 

Hins vegar sýni niðurstöður úr væntingakönnun markaðsaðila, sem fór fram fyrr í vikunni, að markaðsaðilar geri nú ráð fyrir 0,4 prósentustiga meiri verðbólgu bæði á þriðja og fjórða ársfjórðungi þessa árs en þeir gerðu ráð fyrir í síðustu könnun sem fór fram í maí. 

„Þá vekur athygli að væntingar um vaxtalækkanir á þessu ári virðast hafa runnið út í sandinn að mestu leyti og út frá miðgildi svara telja markaðsaðil ar að stýrivextir verði ekki lækkaðir meira á árinu,“ segir í hagsjánni.

Enn kröftug eftirspurn í hagkerfinu

Greiningardeildin segir að ætla megi að meðalheimili landsins standi nokkuð vel þrátt fyrir „þráláta verðbólgu og langt hávaxtatímabil“. Kaupmáttur hafi aukist smám saman síðustu mánuði þó hægt hafi á launahækkunum. 

„Aukinn kaupmáttur endurspeglast meðal annars í aukinni neyslu. Kortavelta landsmanna hefur aukist að raunvirði nær samfleytt í tvö ár, sérstaklega erlendis, enda hefur utanlandsferðum fjölgað til muna. Þótt kortavelta hafi aukist og utanlandsferðum fjölgað hafa innlán haldið áfram að safnast upp og yfirdráttur ekki færst í aukana,“ segir í hagsjánni.

Þannig hafi heimilin að meðaltali áfram útgjaldasvigrúm og eftir því sem raunvextir lækki sé líklegra að sparnaður leiti út í neyslu.

„Þá er enn þó nokkur velta á íbúðamarkaði og íbúðaverð hefur haldið áfram að hækka, þótt það hækki hægar en þegar vextir voru í lágmarki. Vaxtastigið virðist heldur ekki hafa lagst verulega þungt á vinnumarkaðinn þótt atvinnuleysi hafi aukist lítillega,“ segir í hagsjánni.

Þannig sé fátt sem bendi til þess að hagkerfið sé að bogna undan háu vaxtastigi og ólíklegt að peningastefnunefnd telji sig hafa gengið of langt í að kæla efnahagslífið.

Óbreyttir vextir en hvorki útséð um lækkun né hækkun

Greiningardeildin telur að peningastefnunefndin muni stöðva vaxtalækkunarferlið í bili en komi tvisvar saman í viðbót á þessu ári eftir ágústfundinn og þá gefist tækifæri til að meta stöðuna á ný.

„Áfram byggir óvissa um verðbólgu- og vaxtaþróun ekki síst á efnahagshorfum erlendis og alþjóðaviðskiptum. Óvissa um utanríkisviðskipti og aðgengi að erlendum mörkuðum getur ein og sér haldið aftur af fjárfestingum og milliríkjaviðskiptum og þannig dregið úr umsvifum í hagkerfinu. Við teljum að þótt Seðlabankinn sé vakandi fyrir mögulegum áhrifum ýmiss konar sviptinga í heimshagkerfinu verði þau ekki ráðandi þáttur í næstu vaxtaákvörðun,“ segir í hagsjánni.