Hug­leiðing um jól, fæðingu Krists og inngilding á Ís­landi

Þegar við komum saman þennan þriðja sunnudag í aðventu, dag sem táknar gleði og eftirvæntingu, finnst mér mikilvægt að velta fyrir mér djúpum boðskap sem þessi árstíð færir okkur: boðskap um von, samfélag og skilning. Á Íslandi, þjóð sem er stolt af því að vera byggð á kristnum gildum þar sem mannréttindi og jafnrétti eru í hávegum höfð, ættum við eðlilega að leiða hugann að „innflytjendavænna“ samfélagi. En eins og aðventan minnir okkur á, þá gætu sannar kristilegar kenningar kallað á áskoranir í núverandi þjóðfélagslegri umræðu.

Á Íslandi, sem er með ríkiskirkju, eru trú og sjálfsmynd oft í brennidepli í umræðunni. Sem meðlimur í kaþólsku kirkjunni er ég blessuð að tilheyra samfélagi sem býr yfir fjölbreytileika. Söfnuðurinn minn samanstendur af fólki frá Argentínu, Póllandi, Litháen, Venesúela, Þýskalandi, Kólumbíu, Brasilíu, Filippseyjum og víðar. Þessi fallegi vefnaður uppruna auðgar messuna okkar, sem er flutt á íslensku, þar sem hver hreimur er vitnisburður um sameiginlega trú okkar sem fer yfir menningar- og þjóðernismörk.

Þessi fjölbreytileiki er ekki bara einkenni söfnuðar okkar, hann táknar kjarna kristinna kenninga. Saga Maríu og Jósefs, sem fóru til Betlehem vegna manntalsins, gefur okkur sanna mynd af þessu. Þau voru á ferðalagi, líkt og flóttamenn, í leit að öruggum stað fyrir fæðingu Krists, sem varð skotspónn pólitískra ofsókna skömmu eftir fæðingu. Þessi frásaga, rótgróin í ritningunum, á í dag aukið gildi þar sem flóttamanna- og innflytjendasamfélög mæta andúð og útilokun.

Í samfélagi okkar í dag stendur frammi fyrir áhyggjuefni: hvernig pólitískir leiðtogar nota kristna þjóðernishyggju til að réttlæta andstöðu gegn innflytjendum úr ákveðnum áttum. Þessi þjóðernishyggja skekkir oft sönn gildi kristinnar trúar, þar sem þjóðernishyggja er látin ganga framar gildum kærleika og viðurkenningar samkvæmt fagnaðarerindinu. Pólitísk orðræða hefur í auknum mæli nýtt sér þessa grímu til að kveikja á móti innflytjendum með ákveðnum bakgrunni, rækta sundrungu og útilokun frekar en samúð og einingu. Slíkar aðgerðir stangast skynsamlega á við sögu Krists, þar sem fæðing hans í lítilli jötu á meðal ókunnugra táknar svar Guðs um að tengja fólk saman, ekki að sundra því.

Kirkjan okkar er smækkuð mynd af heimsýn Krists, heimi þar sem fjölbreytileika er fagnað og eining er fundin í mismunun. Eftir messu, þegar við deilum kaffi og samtölum, ómar herbergið af mörgum tungumálum. En það er tungumál kærleika og samfélags sem ríkir og endurómar kenningar Krists. Þessa viku var kærleikur sérstaklega heiðraður með gjörningum á borð við að söfna framlögum fyrir heimilislausar stúlkur á Filippseyjum og mat fyrir fólk sem býr við skort hérlendis á þann hátt sem endurspeglar anda gjafmildi og samkenndar sem Kristur kenndi.

Á þessum þriðju sunnudegi í aðventu skulum við muna að tilkoma Krists er tilkoma friðar og fullvissu. Hann, sem fæddist í hógværri jötu á meðal ókunnugra, sýnir að ríki Guðs er öllum opið, óháð þjóðerni, kynþætti eða stöðu. Væri það ekki ágætt núna um jólin að við leitumst við að endurspegla þetta í lífum okkar og áfram út í samfélagið, með því að hafna aðskilnaði þjóðernishyggju sem tekst á við trúarhita og í staðinn tileinka okkur sönn kristin gildi (óháð trú eða lífskoðun okkar) um kærleika, réttlæti og gestrisni?

Höfundur  er fyrrverandi Alþingiskona og íslenskur ríkisborgari af erlendum uppruna