Ekki rétta leiðin að kynda undir læsisstríð Elín Margrét Böðvarsdóttir skrifar 19. janúar 2026 09:11 Gunnar Gíslason forstöðumaður Miðstöðvar skólaþróunar við HA. Vísir/samsett Gunnari Gíslasyni, forstöðumanni Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri, líst ekki á blikuna hvað varðar umræðuna um læsi og lestrarkennslu, en hann segist óttast að verið sé að kynda undir „læsisstríði“. Hann telur það meðal annars vera lykilatriði að efla og auka áherslu á læsi og lesskilning á mið- og unglingastigi, en ekki bara í fyrstu bekkjum grunnskóla. Töluverð umræða hefur verið uppi um læsi og lestrarkennslu á Íslandi eftir að Inga Sæland tók við embætti mennta- og barnamálaráðherra á dögunum. Inga hefur sjálf boðað átak í þeim efnum og hefur sjálf lýst gagnrýni á svokallaða byrjendalæsisstefnu sem hér hafi verið stuðst við, og hefur ekki borið tilætlaðan árangur að mati Ingu. Yfirlýsingar hennar hafa sætt nokkurri gagnrýni. Gunnar var til viðtals í Bítinu á Bylgjunni í morgun, þar sem hann var spurður hvernig umræðan blasi við honum og hvernig hann meti stöðuna. „Mér líst ekkert rosalega vel á þessa stöðu vegna þess að við erum einhvern veginn að kynda undir eitthvað sem kallað er læsisstríð. Ég held að það græði enginn á svoleiðis stríði, svona læsisstríði þar sem menn eru að takast á um mismunandi stefnur í læsi og þar fram eftir götunum,“ sagði Gunnar. „Þetta hefur verið í gangi erlendis eins og hér og þetta hefur hingað til ekki skilað nokkrum einasta árangri og kemur þá bara niður á börnunum sem við erum að reyna eftir fremsta megni að sinna og gera sem best læs.“ Það hafi ekki gengið eins vel og menn myndu vilja sé horft til niðurstaðna mælinga á borð við PISA-kannanir. „Það er bara hárrétt. Þetta hefur bara alls ekki gengið nógu vel,“ sagði Gunnar. Þetta sé þó ekki í fyrsta sinn sem byrjendalæsistefnunni sé kennt um og hún gerð að eins konar blóraböggli þegar kemur að umræðu um bága stöðu læsis. Hann vill þó meina að mikilvægt sé að skoða einnig aðra þætti. Til að mynda hafi áherslan löngum verið á læsi og lestur í 1. til 3. bekk grunnskóla, en það skipti máli að einblína á læsi á öllum skólastigum. „Við erum að sjá þetta bara í niðurstöðum rannsóknar, eftir rannsókn, eftir rannsókn, að það er ekki verið að gera þetta. Þetta er svo skrítið að við skulum alltaf vera að höggva í sama knérunn, vitandi það að það hefur engan tilgang. Við þurfum að horfa á hvar við þurfum að styrkja læsi og læsiskennslu. Það er á eldri stigum grunnskólans, miðstigi og unglingastigi,“ sagði Gunnar. Viðtalið við hann í heild sinni má heyra í spilaranum hér að ofan. Skóla- og menntamál Grunnskólar Börn og uppeldi Mest lesið Leidd út í járnum eftir lögregluaðgerð í Skipholti Innlent Lést í umferðarslysi við Vík í Mýrdal Innlent Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum Innlent „Minnstu munaði að þetta yrði hennar hinsta ferð“ Innlent „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Innlent „Það jákvæða við þetta er að þeir verða hundeltir núna“ Innlent Hafði fé af mótsgesti Innlent Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl Innlent Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Innlent Sjósundsmaður tilkynntur til lögreglu Innlent Fleiri fréttir Flytur sig í starfi um 900 kílómetra Ekkert sem bendi til fækkunar fugla við Varmá Sjósundsmaður tilkynntur til lögreglu „Það jákvæða við þetta er að þeir verða hundeltir núna“ Árekstur við Seljalandsfoss Lést í umferðarslysi við Vík í Mýrdal Eins til tveggja ára bið eftir ADHD-greiningu: „Ekki spurning að þetta getur haft áhrif á vellíðan og námsárangur“ Mótmæla hvalveiðum Leidd út í járnum eftir lögregluaðgerð í Skipholti Bergmál, biðlistar og bongóblíða Hafi ræst úr málum eftir martraðir um 1994 „Minnstu munaði að þetta yrði hennar hinsta ferð“ Þrjár alvarlegar líkamsárásir til rannsóknar: „Puttabrotinn á Sjallanum“ Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Hafði fé af mótsgesti HR útskrifaði rúmlega sjö hundruð í dag Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Slysið austan við Vík var alvarlegt Bíll við bíl að Þingvöllum og umferð hreyfist hægt Aukin hætta á skriðum og grjóthruni Flugmaður féll í yfirlið við lendingu í Keflavík Til skammar að málið hafi sofnað í meðferð þingsins Fjöldi bíður niðurstöðu og stór stund á Þingvöllum Jensína Edda er Reykvíkingur ársins Sektaður fyrir að aka á göngugötu Sjá meira
Töluverð umræða hefur verið uppi um læsi og lestrarkennslu á Íslandi eftir að Inga Sæland tók við embætti mennta- og barnamálaráðherra á dögunum. Inga hefur sjálf boðað átak í þeim efnum og hefur sjálf lýst gagnrýni á svokallaða byrjendalæsisstefnu sem hér hafi verið stuðst við, og hefur ekki borið tilætlaðan árangur að mati Ingu. Yfirlýsingar hennar hafa sætt nokkurri gagnrýni. Gunnar var til viðtals í Bítinu á Bylgjunni í morgun, þar sem hann var spurður hvernig umræðan blasi við honum og hvernig hann meti stöðuna. „Mér líst ekkert rosalega vel á þessa stöðu vegna þess að við erum einhvern veginn að kynda undir eitthvað sem kallað er læsisstríð. Ég held að það græði enginn á svoleiðis stríði, svona læsisstríði þar sem menn eru að takast á um mismunandi stefnur í læsi og þar fram eftir götunum,“ sagði Gunnar. „Þetta hefur verið í gangi erlendis eins og hér og þetta hefur hingað til ekki skilað nokkrum einasta árangri og kemur þá bara niður á börnunum sem við erum að reyna eftir fremsta megni að sinna og gera sem best læs.“ Það hafi ekki gengið eins vel og menn myndu vilja sé horft til niðurstaðna mælinga á borð við PISA-kannanir. „Það er bara hárrétt. Þetta hefur bara alls ekki gengið nógu vel,“ sagði Gunnar. Þetta sé þó ekki í fyrsta sinn sem byrjendalæsistefnunni sé kennt um og hún gerð að eins konar blóraböggli þegar kemur að umræðu um bága stöðu læsis. Hann vill þó meina að mikilvægt sé að skoða einnig aðra þætti. Til að mynda hafi áherslan löngum verið á læsi og lestur í 1. til 3. bekk grunnskóla, en það skipti máli að einblína á læsi á öllum skólastigum. „Við erum að sjá þetta bara í niðurstöðum rannsóknar, eftir rannsókn, eftir rannsókn, að það er ekki verið að gera þetta. Þetta er svo skrítið að við skulum alltaf vera að höggva í sama knérunn, vitandi það að það hefur engan tilgang. Við þurfum að horfa á hvar við þurfum að styrkja læsi og læsiskennslu. Það er á eldri stigum grunnskólans, miðstigi og unglingastigi,“ sagði Gunnar. Viðtalið við hann í heild sinni má heyra í spilaranum hér að ofan.
Skóla- og menntamál Grunnskólar Börn og uppeldi Mest lesið Leidd út í járnum eftir lögregluaðgerð í Skipholti Innlent Lést í umferðarslysi við Vík í Mýrdal Innlent Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum Innlent „Minnstu munaði að þetta yrði hennar hinsta ferð“ Innlent „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Innlent „Það jákvæða við þetta er að þeir verða hundeltir núna“ Innlent Hafði fé af mótsgesti Innlent Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl Innlent Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Innlent Sjósundsmaður tilkynntur til lögreglu Innlent Fleiri fréttir Flytur sig í starfi um 900 kílómetra Ekkert sem bendi til fækkunar fugla við Varmá Sjósundsmaður tilkynntur til lögreglu „Það jákvæða við þetta er að þeir verða hundeltir núna“ Árekstur við Seljalandsfoss Lést í umferðarslysi við Vík í Mýrdal Eins til tveggja ára bið eftir ADHD-greiningu: „Ekki spurning að þetta getur haft áhrif á vellíðan og námsárangur“ Mótmæla hvalveiðum Leidd út í járnum eftir lögregluaðgerð í Skipholti Bergmál, biðlistar og bongóblíða Hafi ræst úr málum eftir martraðir um 1994 „Minnstu munaði að þetta yrði hennar hinsta ferð“ Þrjár alvarlegar líkamsárásir til rannsóknar: „Puttabrotinn á Sjallanum“ Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Hafði fé af mótsgesti HR útskrifaði rúmlega sjö hundruð í dag Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Slysið austan við Vík var alvarlegt Bíll við bíl að Þingvöllum og umferð hreyfist hægt Aukin hætta á skriðum og grjóthruni Flugmaður féll í yfirlið við lendingu í Keflavík Til skammar að málið hafi sofnað í meðferð þingsins Fjöldi bíður niðurstöðu og stór stund á Þingvöllum Jensína Edda er Reykvíkingur ársins Sektaður fyrir að aka á göngugötu Sjá meira
Eins til tveggja ára bið eftir ADHD-greiningu: „Ekki spurning að þetta getur haft áhrif á vellíðan og námsárangur“