Á­stæða til að forðast hinn tvö­falda lás

Þar sátu þeir Ásgeir og Þórarinn fyrir svörum. Hildur Sverrisdóttir, Sjálfstæðisflokki, fór eilítið út fyrir boðaða dagskrá og spurði þá félaga um álit þeirra á nýju og margræddu frumvarpi um tengingu almannatrygginga við launavísitölu. Hún spurði um þeirra sjónarmið, ef fram fer sem horfir og engin stefnubreyting verður, hvort ekki sé hætt við að Seðlabankinn standi einn eftir í hinni heilögu þrenningu sem kemur að peningamálum sem væru þá auk hans vinnumarkaðurinn og ríkið?

Ásgeir fór yfir stöðuna og skammtímasamningar sem skemmdu að hans mati verulega fyrir komu upp áður en lífskjarasamningarnir litu dagsins ljós. Þeir voru jákvæðir en gengu ekki eftir eins og áætlað var.

„Launahækkanir eru nú að koma fram og það má ræða hvernig og hvers vegna það gerðist. Launahækkanir eru miklu meiri í opinbera geiranum en á almenna markaðinum,“ sagði Ásgeir.

„Þó ég vilji öryrkjum allt hið besta ...“

Ásgeir sagði helstu ábyrgð hins opinbera snúast um vinnumarkaðinn og þá samninga sem þar eru gerðir. Hann sagði að þeir sem fylgdust með opinberri umræðu áttuðu sig á því að ekki virtist ríkja eining um hvað fælist í lögunum og hans ráðlegging væri að það lægi skýrt fyrir um hvað væri verið að deila um.

„En eins og lögin eru skrifuð,“ sagði Ásgeir. Þá er varasamt að tengja stóran hluta ríkisútgjalda við launaþróun í landinu; að einhverju leyti er verið að minnka frelsi fjármálaráðherra til að bregðast við með því.

„Þó að ég vilji öryrkjum allt hið besta og hafi samúð með þeim er mikilvægt að launin í landinu séu viðmið. En það má sjá fyrir sér, og ég nefni dæmi um það þegar gengið féll 2008, og í Covid, að þá hækkar verðbólga miklu meira en laun. Það er ástæða til að forðast það sem kallað hefur verið hinn tvöfaldi lás.“

En þetta er nokkuð sem Alþingi ræður og Ásgeir sagðist ekki viss um að það kærði sig um afskipti þeirra Seðlabankamanna. En vert væri að hafa í huga að það er ekki hægt að eyða sama peningnum tvisvar.

Launavísitala alls ekki besti mælikvarðinn

Þórarinn tók þá við boltanum og tók í sama streng. Hann sagði launavísitölu ekki endilega besta mælikvarðann. Ef til að mynda vinnutíminn er styttur og það metið til launa – þá hækkar launavísitalan.

„Það er ekki alveg heppilegt,“ sagði Þórarinn og benti jafnframt á að oft gerðist það við samningaborð að bónusgreiðslur og kaupaukar væru settir inn í regluleg laun sem þá myndi einnig hækka greiðslur almannatrygginga. „Að miða við launavísitöluna er ekki endilega heppilegasti mælikvarðinn að miða við.“

Þórarinn hvatti til þess að þetta verði hugsað betur og Ásgeir benti á, í því samhengi, að launavísitalan hafi verið að hækka miklu hraðar en laun á almennum markaði. „Ég nefni kennarasamningana sem voru töluvert miklar hækkanir, þeir hafa áhrif á launavísitöluna. Hún er ekki endilega besta viðmiðið.“