„Ára­tuga aftur­för“ og frost í greininni

Flótti og frost. Tvö orð sem heyrast gjarnan þegar rætt er við kvikmyndagerðarfólk á Íslandi um stöðuna í bransanum.

Verulega hefur dregist saman í íslenskri kvikmyndagerð ef litið er til útgáfu leikinna kvikmynda sem voru styrktar af Kvikmyndasjóði. Þrjár kvikmyndir komu út á síðasta ári og ekki nema tvær á þessu ári.

Staðan mjög slæm og synd að kasta frá sér góðu gengi

Hrönn Sveinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka kvikmyndaleikstjóra, segir stöðuna mjög slæma. Neyðarástand ríki í kvikmyndageiranum.

„Við erum að horfa upp á áratuga afturför í íslenskri kvikmyndagerð. Þetta er að gerast á þeim tíma sem að við höfum aldrei haft meiri þörf fyrir efni á íslensku. Við vorum farin að framleiða sjö til níu myndir í fullri lengd og núna er þetta komið niður í tvær í ár. Það hefur alltaf verið gert samkomulag við kvikmyndagerðarfólk til fjögurra ára síðan 1990. Þetta var samkomulag sem átti að halda á milli ríkisstjórna. Við erum búin að vera samningslaus síðan 2020. Það er ekkert samkomulag við kvikmyndagerðarfólk og á sama tíma er sjóðurinn skorinn linnulaust niður.“

Hún gagnrýnir það harðlega að Kvikmyndasjóður hafi dregist saman á undanförnum árum. Ef ekki verði brugðist við muni íslenskum kvikmyndum fækka enn frekar.

„Við höfum ekki fengið nein vilyrði fyrir því að sjóðurinn verði stækkaður. Eins og stendur, stendur hann bara undir brotabroti af því sem við ættum að vera að framleiða. Það sem okkar geiri krefst svo mikils er fyrirsjáanleiki. Við verðum að vita hvað er fram undan, við getum ekki verið upp og niður. Hver kvikmynd tekur mörg ár að framleiða.“

Hún minnir á að tíu ára stefna var sett um kvikmyndagerð árið 2020. Stefnt hafi verið að því að hækka framlög til Kvikmyndasjóðs árlega. Það hafi ekki haldið heldur þvert á móti. Erlend verkefni hér á landi og nýlegt nám í kvikmyndagerð hafi skilað góðum árangri.

„Við erum búin að fjárfesta þvílíkt í þessu. Við erum orðin mjög góð í þessu og síðan horfum við á aðrar þjóðir eins og Noreg taka langt fram úr okkur því þeir hafa fjárfest í sinni kvikmyndagerð. Við höfum alla burði til að gera það sama en að skera niður núna, þá ertu bara að kasta öllu frá þér fyrir örlitla peninga í rauninni,“ segir hún og bætir við að hún hafi áhyggjur af því að íslensk verkefni verði framleidd á ensku ef ekkert breytist.

Tapast þekking með flótta úr greininni

Dæmi séu um að reynsluboltar flýi greinina. Steingrímur Dúi Másson, formaður félags kvikmyndagerðarmanna, segir það áhyggjuefni.

„Það er alls ekki gott mál því það þýðir að það er ákveðinn flótti úr greininni og það tapast þekking. Þetta er mjög mikilvæg þekking sem glatast við það.“

Á síðustu árum hafa stór erlend verkefni verið tekin upp hér á landi og skaffað fjölda fólks vinnu. Samkvæmt heimildum fréttastofu er ekkert erlent verkefni búið að staðfesta komu sína hingað til lands fyrir fyrri hluta árs og útlitið tvísýnt með seinni hlutann.

„Okkur finnst vera of mikil óvissa núna, sérstaklega í sambandi við endurgreiðslurnar. Við þurfum að fá óvissuna þar út af borðinu,“ segir Steingrímur Dúi.