For­stjórinn sem fór á at­vinnu­leysis­bætur

Augnablik sem nokkrum mánuðum síðar varð til þess að Sigrúnu var boðin forstjórastaða Nissan í Svíþjóð, þar sem þá störfuðu um tvö þúsund manns.

„Ég vissi ekkert um bíla og hafði ekki hugmynd um að nokkrum mánuðum síðar yrði bankahrun á Íslandi,“ segir Sigrún og hlær að því hvernig svar við spurningu í atvinnuviðtali hjálpaði henni þó að landa tilboðinu.

„Í viðtalinu var ég spurð hvað ég myndi gera í því að á Íslandi væri töluvert var af óseldum bílum. Ég svaraði: Ég myndi sækja þá.“

Eitthvað sem yfirstjórn Nissan nagaði sig eflaust í handarbakið að hafa ekki gert, en auðvitað sá svo sem enginn fyrir sér hversu stórt bankahrunið á Íslandi yrði.

Sigrún ákvað að segja Nei við forstjórastarfinu. Taldi sig reyndar hafa einhverja reynslu fyrir starfið því sjálf hafði hún snúið tapi í hagnað hjá Innn og reynt að gera það sama fyrir Tæknival.

„Ég var ástfangin og hann búsettur í Sviss þannig að þangað flutti ég. Hafði engar áhyggjur af því að finna ekki rétta starfið, enda komin með MBA-gráðu frá einum virtasta skóla Evrópu á sínu sviði, London Business School,“ segir Sigrún og bætir við:

Ég var 38 ára og búin að vera ein í nokkur ár. 

Ég vildi á það reyna að upplifa ástina.“

Í Áskorun fjöllum við um erfiðu málin en líka allt það jákvæða og góða sem getur byggt okkur upp eða hvatt aðra til dáða. Áskorun fjallar á mannlegan hátt um öll lífsins verkefni.

Konan í rauðu

Sigrún klæðist alltaf rauðu. 

Ársvelta fyrirtækisins hennar nemur tæplega 400 milljónum króna eða sem samsvarar um 2,6 milljónum evra.

Sigrún er búsett í Sviss og hjá henni starfa um 20 manns.

Sigrún ferðast eiginlega alltaf á viðskiptafarrými þegar hún flýgur.

„Okkur bauðst einu sinni uppfærsla á flugi frá San Diego í Bandaríkjunum. Uppfærslan kostaði 900 dollara sem manninum mínum fannst ekki vera neitt neitt þannig að við ákváðum að slá til,“ segir Sigrún en bætir við:

„Það fyrsta sem ég tók eftir þegar ég settist á viðskiptafarrými var hversu fáar konur sátu þar. Ég hugsaði með mér: Ég er að valdefla þúsundir kvenna um allan heim. Framvegis ætla ég að ferðast eins oft og ég get á viðskiptafarrými sem lið í því að jafna hlut kvenna.“

Að búa í Sviss er rándýrt á íslenskan mælikvarða.

„Hér eru laun þó hærri. Garðyrkjumaðurinn, forstjórinn og leikskólakennarinn. Allir eru á hærri launum til þess að geta framfleytt sér í samfélagi sem er dýrara en Ísland þekkir.“

Eiginmaður Sigrúnar heitir Martin Uetz. Parið kynntist á fyrirlestri með Tony Robbins í London, þar sem Sigrún settist við hlið Martin og mömmu hans.

Það var árið 2008 en stjúpsynir Sigrúnar eru tveir, Michael og Dominik, nú báðir á þrítugsaldri og fluttir að heiman.

Daglega fer Sigrún út í göngu um hverfið.

Og þá alltaf líka klædd rauðu?

„Já.“

Forstjórinn sem fór á bætur

Tímagjald Sigrúnar nemur 2500-3000 evrum. Sem segir þó minnst um starfið hennar því fyrst og fremst eru viðskiptavinir Sigrúnar konur sem sækja netnámskeið hjá henni til að læra að vera með sín eigin netnámskeið.

Velgengnin byrjaði þó hvorki strax né kom úr lausu lofti.

Ef við hlaupum aðeins yfir sögu Sigrúnar þá er hún fædd árið 1971 í Reykjavík, dóttir hjónanna Guðjóns Jónssonar og Sigrúnar Ástu Bjarnadóttur. Sigrún á einn eldri bróður og eina yngri systur.

Í fjölmiðlum hefur hún áður sagt sína sögu. Var á sínum tíma í viðtölum allra helstu viðskiptasíðna á Íslandi og árið 2021 birtist viðtal við Sigrúnu í Morgunblaðinu þar sem hún rekur söguna í grófum dráttum.

Til dæmis það að eftir arkitektúrnám í Þýskalandi starfaði hún sem upplýsingaarkitekt og síðar deildarstjóri hjá Landmat, hafi síðar snúið taprekstri veffyrirtækisins Innn í hagnað á skömmum tíma eða tekið við forstjórastarfi Tæknivals aðeins 33 ára gömul.

Sigrún hafði samhliða vinnu skráð sig í Executive MBA í London og síðar flutti hún þangað til að klára námið.

„Mér fannst í fyrstu ekkert mál að reyna að finna mér vinnu í Sviss því ég kunni þýsku og hafði lært bæði í Þýskalandi og Sviss,“ segir Sigrún og bætir við:

„Martin var á þessum tíma yfirmaður hjá Cisco Systems og á mjög góðum launum. Hann hafði því engar áhyggjur af þessu.“

Eftir sex mánaða atvinnuleit fékk Sigrún starf hjá svissnesku lækningatæknifyrirtæki en innan árs í því starfi veiktist hún.

„Ég skildi ekki hvað var að gerast, verkirnir voru svo miklir, byrjuðu í hálsinum og leiddu upp í haus og út í handlegg,“ segir Sigrún og lýsir því þegar líkaminn fór smátt og smátt að gefa sig.

Sigrún fór í sjö mánaða veikindaleyfi.

„Í stuttu máli varð ég veik vegna þess að ég sat við tölvu 42 klukkustundir á viku og endurtók alltaf sömu hreyfingarnar,“ segir Sigrún og bætir við:

„Fram að þessu hafði ég alltaf verið í skrifstofustarfi þar sem ég var á hreyfingu. Stóð upp til að fara á fundi, jafnvel labba út í bíl og keyra á fundi, og svo framvegis.“

Þegar Sigrún var enn heima vegna veikinda var henni boðið að gerast framkvæmdastjóri InfoMentor sem þá var að hasla sér völl í Sviss.

„Ég þáði það starf enda gat ég unnið það að heiman. Eftir nokkra mánuði lagði ég samt til að þeir myndu frekar ráða manneskju í Þýskalandi, þar sem laun eru 30% lægri.“

Sigrún fór því að leita sér aftur að vinnu.

Ég var með fína ferilskrá og góða menntun en ekkert tengslanet í Sviss. Þar taldist ég nobody og skipti þá engu hvað ég hafði gert eða lært áður. 

Á endanum sótti ég um atvinnuleysisbætur og ég skal alveg viðurkenna það að mér þótti það erfitt skref. 

Konan sem áður var forstjóri var nú komin á atvinnuleysisbætur.“

Á bótum en í rekstur

Sigrún kennir konum að þéna af netnámskeiðum með sömu aðferðafræði og hún hefur gert nú á annan áratug.

„Í mínum stærstu markaðsherferðum skrá sig allt að þrjátíu þúsund manns á frítt námskeið hjá mér,“ segir Sigrún og bætir við:

„Galdurinn er hins vegar að byrja að selja um leið og fría námskeiðinu lýkur.“

Meira um þetta síðar, því fyrsta spurningin er: Hvernig fékkstu þessa hugmynd?

„Hún kom eiginlega vegna þess að ég fór á atvinnuleysisbætur!“ segir Sigrún þá og skellihlær.

„Málið er að á atvinnuleysisbótunum var mér skylt að sækja um að minnsta kosti átta störf á mánuði og ræða reglulega við atvinnuleysisfulltrúann minn. Sem einn daginn sagði við mig: Það er ekki séns á að þú fáir vinnu Sigrún.“

Sigrún hváði: Hvað meinti maðurinn eiginlega?

„Hann útskýrði síðan fyrir mér að í raun væri ég of reynslumikil fyrir þau störf sem voru í boði. En svo spyr hann: Hefur þú aldrei velt fyrir þér að stofna fyrirtæki?“

Jú, svo sannarlega hafði Sigrún velt því fyrir sér og meira að segja dreymt um það. Hún vissi bara ekki hvers konar fyrirtæki hún ætti að setja á laggirnar.

Bótakerfið í Sviss er þannig að þú getur gert samning um að stofna fyrirtæki og þeir greiða þér samt atvinnuleysisbætur í fjóra mánuði. 

En eftir það ertu á eigin vegum og þetta er samningurinn sem ég ákvað að gera.“

Sigrún segist ekki hafa vitað hvers konar fyrirtæki hún ætlaði að byggja upp.

„Ég prófaði alls konar hluti. Allt frá því að vera portrettljósmyndari yfir í að ætla að selja íslenskar hönnunarvörur eða skrifa ferðabók. Ég var góð í að búa til viðskiptaáætlanir og vissi að ég gæti látið margt ganga upp en ég vildi gera eitthvað sem ég hefði virkilega ástríðu fyrir.“

Sigrún ákvað að standa fyrir námskeiði fyrir konur og kenna á því námskeiði, hvernig standa þyrfti að netnámskeiði.

„Námskeiðið gekk rosalega vel en ég síðan gerði mistök, “ segir Sigrún og hlær.

Það sem Sigrún segir að hafi vantað er að hún var ekki með neitt til að selja í kjölfarið á fría námskeiðinu.

„Á alþjóðlegum markaði gengur ekki að bjóða upp á námskeið án þess að vera með eitthvað frítt áður, eins og ég sé reyndar oft gert á Íslandi.“

Ástin og vinnan

Fyrir sjálfstæða konu frá Íslandi voru það viðbrigði að vera atvinnulaus en taka saman við mann sem var á mjög góðum launum.

„Martin fannst ekkert mál að styðja við bakið á mér en mér fannst óþægileg staða að vera fjárhagslega háð öðrum. Að vera í veikindaleyfi á launum fannst mér samt í raun skárra en að vera á atvinnuleysisbótum.“

Sem Sigrún útskýrir að sé einhver sálfræðilegur munur.

Auðvitað fólst ákveðið öryggi í því þó að eiga maka sem var hálaunaður.

„En við vorum nýtt par og í raun enn að kynnast,“ segir Sigrún og hlær.

Í dag er það þó Sigrún sem er fyrirvinnan.

Martin missti sína vinnu árið 2016 og hefur ekki farið út á vinnumarkaðinn síðan. 

Fyrst þegar hann missti vinnuna hugsaði ég með mér: Ég vil geta gert þetta. Nú vil ég geta stutt við hann eins og hann studdi við mig.“

Rekstur Sigrúnar hefur hins vegar gengið svo vel að það er ekki ástæða fyrir Martin að fara aftur út á vinnumarkaðinn.

„Því hann er oft að hjálpa mér og sér um ákveðin verkefni tengd viðburðum og skipulagningu . Sem auðvitað þýðir að ég rek hann reglulega og hann segir reglulega upp!“ segir Sigrún og er mikið skemmt.

„Við höfum reyndar þá reglu að sambandið gengur alltaf fyrir. Sem þýðir að ef það fer að reyna eitthvað verulega á, þá er það sambandið sem er ofar öðru.“

Vinnan sé þó líkleg til að vilja taka yfir oft.

Þegar við förum út að borða og áttum okkur allt í einu á því að við erum byrjuð að tala um vinnuna. 

Þá þarf ég að stoppa og segja: Nei, nei, nei. Nú erum við á stefnumóti og ekki að ræða vinnuna.“

Í öllu tali Sigrúnar er auðheyrt að henni finnist miklu skipta fyrir valdeflingu kvenna að konur séu sterkar fjárhagslega.

Hvernig finnst þér það þá að vera fyrirvinnan í þínu hjónabandi; hvernig er þetta fyrir makann þinn?

„Reglulega höfum við rætt þann möguleika að Martin fari að vinna fyrir einhvern annan. En ég fer þá alltaf að hugsa: Bíddu, þá kemstu ekki með mér í frí þegar ég kemst. Eða: Þá kemstu ekki með mér í vinnutengd ferðalög,“ svarar Sigrún að bragði og bætir við:

„Það er val okkar hjóna að Martin sé ekki að vinna hjá öðrum. Það hentar okkur einfaldlega betur að hann sjái um ákveðin verkefni fyrir mig og síðan er hann bara laus þess á milli og getur spilað golf.“

Gervigreindin og framtíðin

Sigrún segir aðferðafræðina sína í raun ganga út á að gefa frá sér fyrst – og selja svo.

„Árið 2022 gaf ég út bók sem hægt er að sækja á Spotify og kostar ekkert. Ég man að ég velti þessu líka fyrir mér þá, hvort ég ætti virkilega að gefa allt frá mér í einni bók, hvort það væri ekki slæmt tekjulega séð,“ segir Sigrún.

„Nú þegar gervigreindin er komin á fullt, gæti ég ekki verið ánægðari. Því gervigreindin getur eingöngu nýtt sér það sem hefur birst á netinu. Ef ekkert er eftir þig neins staðar, er einfaldlega hætta á að þú teljist ekki með. Ef eitthvað er til eftir þig á netinu, þá gefur það þér forskot.“

Að mati Sigrúnar er breytt heimsmynd að skila sér í mörgu núna. Meðal annars því að margir söluaðilar eiga erfiðara með að selja nú en áður.

„Til dæmis er erfiðara fyrir suma að selja netnámskeið,“ segir Sigrún og útskýrir:

„Í Covid blómstruðu netnámskeið af öllu tagi. En söluaðilarnir eru misgóðir og ef fólk hefur farið á námskeið á netinu sem það var ekki ánægt með er skiljanlegt að það sé varkárt og ekkert of ginkeypt fyrir því að kaupa sér næsta netnámskeið.“

Þótt þetta þýði nýja áskorun upplifir Sigrún tímana framundan mjög spennandi.

„Ég sé til dæmis á mínum viðskiptavinum að konur sem eru með netnámskeið í einhvers konar handavinnu eða föndri eru að gera það svakalega gott. Prjóna, sauma, föndra,“ segir Sigrún og telur upp enn fleiri dæmi.

„Því þótt fólk sé kannski orðið varkárt og vilji greina betur hvort til dæmis viðskiptaþjálfi eins og ég sé trúverðugur er eins og fólk treysti betur áþreifanlegum hlutum. Að skrá sig á námskeið þar sem ætlunin er að sauma pils er nokkuð örugglega að fara að skila því að þú saumir pils.“

Fyrir konur segir Sigrún tímana því sérstaklega spennandi. Þær séu góður hópur til að búa til netnámskeið sem aukatekjur eða sem fullt starf. Konur eru líka líklegri til að sækja sér námskeið á netinu.

„Margar konur sem eru hjá mér eru konur sem eru heima með börn og hafa valið þá leið að vera með netnámskeið frekar en að fara aftur út á vinnumarkaðinn. Sömuleiðis er þróunin sú að fólk velur frekar að mæta á námskeið og viðburði á netinu frekar en að aka langar vegalengdir eða fljúga.“

Sigrún segir netnámskeið líka leið til að geta hugsað stórt.

„Á Íslandi getur netnámskeið gert þér kleift að fá viðskiptavini hvaðan sem er af landinu. Þeir sem vilja hugsa stærra geta líka valið þá leið að vera með námskeiðin sín á ensku og náð til stærri markhóps.“

Sem Sigrún segir Íslendinga ekki eiga að vera feimna við.

„Ég hef til dæmis áttað mig á því að margar konur sem sækja til mín á námskeið eru konur sem velja mig sérstaklega vegna þess að ég er „útlendingur“ eins og þær,“ segir Sigrún og skýrir út:

Fólk á því alls ekki bara að auglýsa námskeiðin sín í Bandaríkjunum eða Bretlandi þótt það velji að vera með námskeið á ensku. 

Þetta eru mettaðir markaðir á ensku á meðan aðrir markaðir velja oft aðila eins og mig, sem kennir á ensku án þess að enskan sé móðurmálið mitt.“

Stærðin sem skiptir máli

Sigrún segir spennandi og jafnframt krefjandi tíma framundan með gervigreind og breyttri kauphegðun. Fyrst og fremst snúist núið um að mæta þeim áskorunum sem breyttir tímar kalla á.

„En ég hef líka verið að velta fyrir mér: Hversu stórt fyrirtæki vil ég stofna?“ segir Sigrún og bætir við:

„Árið 2021 þurfti ég að vera frá vegna veikinda í sex vikur og því til viðbótar var ég á Tenerife í tvo mánuði því pabbi lenti á sjúkrahúsi. Ég gat ekkert unnið á meðan en reksturinn hélt áfram og tekjur lækkuðu aðeins um 200 þúsund dollara.“

Sigrún segir að í kjölfarið hafi hún ákveðið að stærðin á fyrirtækinu hennar í dag sé mögulega sú stærð sem henti henni best.

„Fyrir nokkrum árum var ég með drauma um að láta fyrirtækið vaxa upp í milljarð í ársveltu en eftir Covid hef ég endurhugsað þetta markmið. Ég er mjög sátt við 350-400 milljónir króna í ársveltu og lífsstíl sem leyfir mér og Martin að gera það sem okkur langar til að gera. Nú er ég með 20 starfsmenn í fullu starfi en með gervigreind sé ég fram á að fækka þeim.

Það er því nokkuð ljóst að það stefnir í farsælla framhald hjá Sigrúnu í samanburði við fyrrnefndan forstjóra Nissan, Carlos Goshn. Því þótt Goshn hafi haldið fyrirlestra hjá virtum skólum víða um heim og orðið metsöluhöfundur bókar um viðskipti og rekstur var Goshn sakaður um fjárhagsbrot árið 2018 í Japan. Mál sem vakti heimsathygli á sínum tíma.

„Sjálf sá ég alltaf fyrir mér að verða rithöfundur. Því þegar ég var sex ára var okkur sett það fyrir í skóla að skrifa sögu sem sumar hverjar voru valdar í upplestur í útvarpinu,“ segir Sigrún og brosir.

„Mín saga var valin og fyrir mér var það bara toppurinn. Rithöfundur skyldi ég verða.

Draumur æskunnar fékk þó ekki hljómgrunn hjá fullorðna fólkinu.

„Fullorðna fólkið var duglegt að segja mér að á Íslandi gæti ekki nokkur maður lifað mannsæmandi lífi á launum rithöfunda,“ segir Sigrún og hlær.

„Vonandi hefur það breyst í dag með útgáfutækifærum erlendis. En svona var þetta þá og eflaust hafði þetta praktíska atriði áhrif á það hvers vegna ég valdi að fara í arkitektúrinn.“

Á endanum er það samt undir okkur komið sjálf, hvernig við spilum úr þeim tækifærum eða áskorunum sem lífið færir okkur.

„Ég segi oft að það besta sem fyrir mig gat komið var að missa starfið mitt hjá lækningafyrirtækinu og verða það veik að ég hafði tíma til að hugsa: Hvað vil ég gera við líf mitt? Að hafa síðan verið forstjóri en enda á atvinnuleysisbótum þýddi að ég þurfti að kyngja stoltinu,“ segir Sigrún og bætir við:

„Og þótt ég hafi gert mörg mistök segi ég oft : Við konur eigum það til að ofhugsa. Svo mikið hugsum við að við endum með að hugsa okkur út úr verkefnum í staðinn fyrir að láta vaða og spyrja okkur spurninga eins og: Hvað langar mig til að gera? 

Ætli stutta svarið mitt í dag sé ekki það að reksturinn minn í raun gangi út á það að kenna konum að framkvæma.“