„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópu­sam­bandsins“

Losun alþjóðaflugs á gróðurhúsalofttegundum innan Evrópusambandsins fellur undir ETS-viðskiptakerfið sem Ísland á aðild að í gegnum EES-kerfið. Séríslensk undanþága frá sérstökum losunarheimildum rennur út í loks árs en í henni felst leyfi til að niðurgreiða losun flugfélaga með því að gefa þeim losunarheimildir. 

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra telur íslensk stjórnvöld ekki hafa komið nægilega snemma að ferlinu til að tryggja íslenskum flugfélögum betri skilyrði.

„Við höfum blessunarlega fengið undanþágu og erum að reyna að framlengja hana til þess að svona skapa svigrúm fyrir enn frekari og dýpri samtöl og reyna að passa að Icelandair og okkar fyrirtæki séu í skjóli í einhvern tíma þar sem við náum þá skýrri niðurstöðu fyrir okkur,“ sagði Þorgerður í Sprengisandi nú í morgun.

„En þetta er dæmi um það að, að mínu mati, að það er vont að við vorum ekki þarna með frá byrjun. Við náðum ekki að fylgja þessu strax og koma okkar sjónarmiðum á framfæri og það náttúrulega bara verða, náttúrulega bara það að Evrópusambandið verður að átta sig á því að við erum eyja og erum ekki tengd við, við meginlandið eins og aðrir.“

Til stendur að framlengja undanþáguna út árið 2027. Þorgerður tekur einnig fram að fyrri stjórnvöld hefðu mátt stíga fastar inn.

„En á meðan þess vegna erum við að kaupa okkur tíma, þá bindum við vonir við það að það komist einhver skynsamleg lausn í þetta sem taki tillit til okkar sérstöðu þar. Þetta er alveg rétt, þetta er eitt af því sem ég held að við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins heldur en utan,“ segir hún.

Á föstudag greindu formenn ríkisstjórnarflokkanna frá því að til standi að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið. 

„Þetta er bara mjög einföld spurning. Eigum við að halda þessu áfram, aðildarviðræðum, sjá hvað í þessu felst? Eða ekki og sumir vilja ekkert vita meira og þá er það bara svar.“

Fiskveiðin í forgangi

Þorgerður ítrekaði orð sín frá því á föstudag að það kæmi ekki til greina að skrifa undir aðildarsamning sem feli ekki í sér fyrirsjáanleg yfirráð Íslendinga á auðlindum og fiskiveiðistjórn.

„Við þurfum að tryggja yfirráð yfir fiskveiðiauðlindinni,“ sagði hún.

„Mér þætti það frekar líklegt að það yrði byrjað bara strax á fiskveiðistjórnarkaflanum. Ég mun ekki samþykkja samning og ég mun ekki skrifa undir hann ef að hann fæli ekki í sér ótvíræð yfirráð Íslendinga yfir fiskveiðilögsögunni.“

Hún segir fyrirhugaða atkvæðagreiðslu og möguleikann á því að Ísland gangi í Evrópusambandið ekki snúast um samband ríkjanna í Evrópu.

„Það samband er gott. Það er hins vegar það sem við erum að sjá að út af þessari þróun heimsmála, þá er Evrópusambandið að dýpka sitt eigið samstarf, er að passa enn meira upp á sína hagsmuni, verja sín fyrirtæki og svo framvegis.“