Ég hef borgað í mörg ár, samt skulda ég meira

Ég menntaði mig.

Ég vinn hörðum höndum.

Ég borga af lánunum mínum.

Samt skulda ég meira en áður.

„Ísland er best í heimi,“ heyrum við gjarnan. Og að mörgu leyti tek ég undir það. Mér þykir vænt um Ísland. En að búa hér getur verið eins og að hlaupa á hlaupabretti sem hraðar stöðugt á sér.

Ég útskrifaðist sem hjúkrunarfræðingur árið 2008. Á námsárunum tók ég námslán sem námu um 4 milljónum króna. Ég hef síðan greitt af láninu mánaðarlega.

Í dag stendur það í tæpum 8 milljónum.

Árið 2022 stóð húsnæðislánið mitt í 53 milljónum. Í dag stendur það í 61 milljónum.

Ég hef borgað af lánunum mánaðarlega í mörg ár. Samt skulda ég meira.

Þetta er ekki tilfinning.

Þetta er raunveruleikinn.

Stundum upplifi ég mig eins og ég sé í ofbeldissambandi við íslenska lánakerfið og íslensku krónuna.

Ég hef kvartað yfir þessu við fólkið í kringum mig. Svo geri ég það sem svo margir gera.

Finn mér aðra aukavinnu. Vinn meira. Reyni að vera hugmyndaríkari, til að ná endum saman.

Hlaupa hraðar.

En á meðan ég hleyp hækka lánin.

Einu sinni ætlaði ég að verða sálfræðingur og hóf nám í sálfræði. Ég áttaði mig fljótt á því að námið átti ekki við mig, en eitt hugtak sat eftir hjá mér. Lært hjálparleysi.

Lært hjálparleysi er það er þegar manneskja hefur ítrekað upplifað að tilraunir hennar breyti engu og fer því að trúa að hún hafi enga stjórn á aðstæðum sínum.

Þá fer hún hætta að reyna, jafnvel þegar lausn er möguleg.

Þegar ég hugsa um íslenska lánakerfið kemur þetta hugtak upp í hugann.

Þarf þetta virkilega að vera svona?

Við höfum lært að sætta okkur við þetta.

Við höfum lært að hlaupa hraðar.

Við höfum lært að halda að þetta sé bara svona.

En hugsunin „þetta hefur alltaf verið svona“ heldur okkur föngum.

Ég er persónulega orðin þreytt á að hlaupa.

Og mig langar að vita hvort þetta þurfi í raun að vera svona. Hvort við getum byggt samfélag þar sem fólk sem menntar sig, vinnur og borgar niður skuldir sinar.

Ég vil skoða aðra möguleika.

Ég vil kíkja í pakkann.

Ég segi já við áframhaldi aðildarviðræðna við Evrópusambandið.

Höfundur er hjúkrunarfræðingur og greiðsluþreyttur lántakandi.