Táknin skipta ekki máli – fagmennskan gerir það

Kennarar eru ekki á móti því að gefa einkunnir á bilinu 0–10. Sú hugmynd er einfaldlega röng. Námsmat snýst ekki um hvort við notum bókstafi eða tölustafi – það er aukaatriði. Kjarni málsins er hvað einkunnir þýða og hvernig þær eru notaðar.

Samkvæmt aðalnámskrá grunnskóla er hæfni nemenda metin út frá fjölbreyttum þáttum. Þar er ekki aðeins horft til prófúrslita heldur líka til sjálfstæðis, samstarfshæfni og getu til að vinna undir leiðsögn. Þetta er faglegt heildarmat sem byggir á sífelldri eftirfylgni yfir allt skólaárið – ekki einfaldri prósentureiknivél.

Þegar bókstafir eru notaðir er merking þeirra samkvæmt námskrá í raun skýr: A fyrir framúrskarandi hæfni, B fyrir að hafa náð viðmiðum að öllu leyti, C fyrir að hafa náð viðmiðum að einhverju leyti og D fyrir að hafa ekki náð viðmiðum.

Ef á að skipta yfir í tölustafi þarf að svara grundvallarspurningum: Hvað þýðir 8? Hvað þýðir 7? Og hver er raunverulegur munur á hæfni nemenda sem fá þessar einkunnir? Í umræðunni virðist stundum ríkja sá misskilningur að námsmat sé fyrst og fremst próf. Að nemandi sem svarar 70% rétt fái einfaldlega 7. Raunin er önnur. Stór hluti þess sem skiptir máli í námi verður ekki mældur með prófi – svo sem frumkvæði, dýpt skilnings og skapandi hugsun. Þetta eru einmitt þeir þættir sem skólinn á að rækta.

Ef breyta á einkunnagjöf í grunnskólanum þarf að breyta aðalnámskrá og hún verður að innihalda skýr viðmið um það hvað tölurnar þýða fyrir stöðu nemandans og taka tillit til þessara þátta.

Breyting á námsmati er ekki einföld tæknileg breyting. Það er breyting á aðalnámskrá og slíkar breytingar krefjast vandaðrar vinnu, samráðs og tíma. Börn eiga skilið að breytingar séu undirbúnar af fagmennsku. Við getum ekki breytt námsmati vegna þess að hugmynd er vinsæl í umræðunni. Við getum ekki breytt án útfærslu, án samræmingar og án þess að horfa til áhrifa á allt kerfið.

Kennarasamband Íslands hefur ítrekað kallað eftir raunverulegu samtali um framtíð menntamála. Við höfum kallað eftir samtali um ólíka þætti í skólastarfi í leik-, grunn-, framhalds- og tónlistarskólum og þróun skólakerfisins í heild. Í víðu samráði þar sem við förum á dýptina og byggjum á metnaði og fagmennsku.

Kennarar eru ekki aðeins í kjarabaráttu. Þeir eru fagfólk sem ber ábyrgð á einni mikilvægustu grunnstoð samfélagsins. Þeir eru tilbúnir í samtalið og alvöru samráð og munu mæta til leiks þegar það verður boðað.

Höfundur er formaður Kennarasambands Íslands