Flúði land vegna fá­tæktar og at­vinnu­leysis

Jón Gnarr er gestur í nýjasta hlaðvarpsþætti Sölva Tryggvasonar. Hann ræddi þar um fjölbreytileika þingmanna á Alþingi, bakgrunn sinn og íslenska umræðuhefð.

„Meirihluti fólks í stjórnmálum fer oft nokkuð beina leið í gegnum lífið. Kannski sem betur fer. Það elst upp í þokkalega heilbrigðri fjölskyldu, gengur ágætlega í námi, jafnvel mjög vel. Klárar framhaldsskóla, gjarnan í gegnum MR og fer svo í háskóla Íslands og lærir þar félagsvísindi eða lögfræði og fær jafnvel starf hjá hinu opinbera í kjölfarið. Þaðan fara þau svo inn á þing,“ segir Jón,

„En svona gæjar eins og ég sem eru gjörsamlega týndir fram eftir aldri koma frá öðrum stað. Ég var alveg úti á túni þangað til ég var nítján ára gamall og vissi ekkert í minn haus eða út á hvað neitt gekk. Ég kláraði ekki formlegt nám og hef unnið alls konar störf. Erfiðisvinnur og láglaunastörf, hvort sem það var í Hampiðjunni, Plastos eða Kassagerðinni,” bætir hann við.

„Ég prófaði að vera fátækur og þurfti að flýja land árið 1988 með fjölskylduna af því að það var svo mikið atvinnuleysi og þetta var bara djöfulsins hark og ég var ekki með neitt bakland. Fjölskyldan mín var svona týpísk íslensk „disfúnksjónal“ alþýðufjölskylda.“

Ónýtur bíll, þrír krakkar og ekki króna með gati

„Þegar fólk er að senda mér tóninn og kalla mig trúð, þá hugsa ég að þetta séu bara labbakútar sem að hafa aldrei staðið frammi fyrir því að vera með ónýtan bíl, þrjá krakka, eiga ekki krónu og það eru tvær vikur í jól,“ segir Jón um viðhorf sitt.

„Ég er í raun meiri Sjálfstæðismaður en flestir þeir sem kalla sig Sjálfstæðismenn. Einfaldlega vegna þess að ég hef þurft að standa á eigin fótum í gegnum lífið og það hefur enginn bakkað mig upp. Ég hef byggt mitt líf á sjálfstæði og búið til hluti úr engu. Hvort sem það eru Fóstbræður, Georg Bjarnfreðarson eða annað sem var búið til úr engu,“ segir hann.

„Þegar maður þarf að standa á eigin fótum og búa til hluti gerir maður eðlilega mistök. Þá er eðlilegt fyrir þá sem aldrei hafa prófað það að standa á hliðarlínunni og benda á mistökin. Ég segi gjarnan að sá sem hefur aldrei gert mistök hefur líklega aldrei gert neitt. Bæði dýrmætustu og dýrustu lexíur sem ég hef fengið í lífinu hafa komið í gegnum mistök. Það er líka mikilvægt að þurfa að taka afleiðingum í lífinu og taka ábyrgð. Þannig þroskast maður og lærir. Jafnvel þegar maður þarf að taka afleiðingum af einhverju sem var ekki manni sjálfum að kenna.“

Fólk dregið í dilka

Jón talaði nýlega opinberlega um brotthvarf Guðbrands Einarssonar, þingmanns í Suðurkjördæmi, af þingi vegna þess að hann gerði tilraun til að kaupa vændi árið 2012. Jón telur málið allt ósanngjarnt.

„Ég hef velt mikið fyrir mér þessari slaufunarmenningu og það getur verið erfitt að tala um þetta opinberlega án þess að falla í einhvern dilk. Þú ert dreginn í dilka nánast um leið og þú tjáir þig,“ segir Jón.

„Ég tel mig vera frjálslyndan mann og fer stundum út í frjálshyggju eða jafnvel anarkisma. Mér finnst að fólk eigi að fá að fara sína leið í lífinu á meðan það er ekki að trufla aðra. Það kemur mér ekki við hvort maðurinn í næsta húsi sé samkynhneigður eða hvað annað og við eigum að leyfa öðru fólki að vera eins og það er,“ bætir hann við.

„En umræðan er gjarnan þannig að ef að ég leyfi mér að spyrja hvort við séum að gera mistök með því að útskúfa fólki er ég orðinn talsmaður mansals. Það er frekt fólk sem gjarnan skilur hlutina ekki einu sinni mjög vel sem vill fá að ákveða hvaða skoðanir aðrir eiga að hafa. Ég er búinn að velta þessu mikið fyrir mér og finnst að við verðum að finna meira umburðarlyndi.“

Einblínt á aukaatriðin

Jón ræddi einnig í þættinum um íslenska umræðuhefð og hvernig hún hneigist til að festast í atriðum sem síðar er augljóst að voru ekki aðalatriði. Hann upplifði þetta bæði þegar hann bauð sig fram til borgarstjóra og svo síðar í framboði til forseta Íslands.

„Þegar ég bauð mig fram til borgarstjóra snerist allt um flugvöllinn og það var algjör krafa að maður væri með mjög sterkar skoðanir á því. Ég mætti í bæði kappræður og umræðuþætti og þetta var nánast eina umræðuefnið, þessi flugvöllur. Ég sagði alltaf að ég vissi ekkert um þetta og hefði ekki flutt flugvöll og vissi ekki hvernig það væri gert, en það þóttu ekki alveg nógu góð svör. Svo núna sextán árum síðar hefur ekkert gerst með þennan flugvöll og hann er þarna ennþá á sama stað,“ segir Jón.

„Svo þegar ég bauð mig fram í forsetakosningunum var eitt sem var aðallega verið að spyrja um. Það var afstaða okkar til innrásar Ísraels inn í Palestínu. Eins og forseti Íslands væri að fara að gera eitthvað mikið í því, sem auðvitað er ekki raunin. Og um leið og frú Halla var orðin forseti er enginn að tala við hana um Gasa eða ætlast til þess að hún hringi í Netanjahú í Ísrael og þá breytist allt.”

Hægt er að hlusta á viðtalið við Jón í heild sinni hér að neðan: