„And­rúms­loftið er þungt og það eru allir slegnir“

Maðurinn sem lést í fangelsinu á Hólmsheiði aðfaranótt sunnudags hét Sigurður Fannar Þórsson. Hann afplánaði sextán ára dóm fyrir að hafa orðið dóttur sinni að bana við Krýsuvíkurveg í september árið 2024. Hann játaði sök í málinu á sínum tíma en bar fyrir sig minnisleysi. Þá hafði hann glímt við alvarleg andleg veikindi um einhvern tíma.

Ragna Bjarnadóttir, forstjóri Fangelsismálastofnunar, segir andrúmsloftið þungt innan veggja fangelsa landsins.

„Ég vil auðvitað bara segja það að það eru allir harmi slegnir þegar það kemur svona upp og það skiptir máli að það sé vel hlúið að fólki og það á auðvitað við um aðstandendur, samfanga og starfsfólk. Það er það sem maður vill leggja mesta áherslu á. Meðferðarsvið Fangelsismálastofnunar fer á staðinn ásamt fangapresti. Það er líka félagastuðningur sem er boðið upp á til þess að reyna að grípa fólk. Svo ber okkur líka að upplýsa umboðsmann Alþingis sem á grundvelli þessa svokallaða OPCAT-eftirlits fer með eftirlit með stöðum þar sem frelsissviptir einstaklingar eru.“

Er tilefni til að skoða hvort það sé hægt að sinna eftirliti betur með þeim sem eru taldir í sjálfsvígshættu eða styðja betur við þá?

„Þar vil ég aftur segja að ef það er grunur um slíkt að þá er það bæði meðferðarsvið Fangelsismálastofnunar og heilbrigðisþjónustun, bæði almennir heilbrigðisstarfsmenn en líka geðteymið, sem stígur mjög fast inn í málið og fangaverðir. Þetta verklag fer af stað og þá er eftirlitið aukið. Auðvitað gefur svona tilefni til þess að skoða allt verklag, bæði fyrir og eftir til þess að sjá hvort það sé eitthvað sem við getum gert betur. Við munum skoða þetta og fara yfir þetta.“

Sigurður var ekki í einangrun umrædda nótt. Ekki er grunur um að andlátið hafi borið að með saknæmum hætti. Athygli hefur vakið að Sigurður hafi verið vistaður á Hólmsheiði en ekki Litla-Hrauni.

„Auðvitað er það kannski hefðbundnasta leiðin að viðkomandi væri á Litla Hrauni. Fangelsismálastofnun tekur ákvörðun um vistunarstað og byggir það á heildstæðu mati og það þarf að meta þetta út frá öryggissjónarmiðum, út frá hagsmunum fangans og út frá fleiri þáttum í hverju tilviki fyrir sig.“

Andlát í fangelsum landsins eru ekki algeng en gerast þó. Síðast var fjallað um andlát manns á Hólmsheiði árið 2023. Einnig var greint frá andláti manns á Litla-Hrauni árið 2024. 

Sævar Þór Jónsson, lögmaður Sigurðar, sagði málið vekja upp alvarlegar og kerfislægar spurningar um aðbúnað og öryggi fanga í skriflegu svari til fréttastofu:

„Það er engin betrun fólgin í því að læsa einstaklinga inni í klefum sínum klukkutímum saman án fullnægjandi eftirlits, sérstaklega þegar í hlut eiga berskjaldaðir einstaklingar í brothættu andlegu ástandi. Það er knýjandi nauðsyn að knýja á um svör og rannsaka hvort eftirliti innan fangelsiskerfisins sé ábótavant og hvernig geðheilbrigðismat og áhættumat fanga fer fram innanhúss,“ segir í yfirlýsingu Sævars.

Ragna segir alltaf tilefni til að skoða hvað sé hægt að gera betur þegar kemur að geðheilbrigðisþjónustu fanga.

„Ég held að það gefi augaleið. Okkar skjólstæðingahópur eru margir hverjir í þörf fyrir stuðning og aðstoð. Ég vil líka taka það fram að það hefur mjög margt jákvætt gerst þegar það kemur að heilbrigðisþjónustu almennt við fanga og þar á meðal geðheilbrigðisþjónustu. Ég er í samtali við Landspítalann um það að við viljum halda áfram að tala saman um hvernig er hægt að efla og ég held að við getum alltaf gert það.“

Ragna mun gera sér ferð á Hólmsheiði síðar í vikunni.

„Ég er ekki búin að fara niður eftir sjálf hérna, en það fór fólk héðan frá Fangelsismálastofnun í gær. Og ég mun og hef heyrt aðeins í þeim. Ég mun sjálf fara í vikunni en það skiptir líka máli að það mæti kannski ekki heldur allir á sama tíma. Andrúmsloftið er þungt og það eru allir slegnir. Þetta er auðvitað bara mjög sorglegt mál í alla staði.“