„Jón Sigurðs­son nefndi aldrei sjálf­stæði“

Hverjar eru hugmyndir okkar um fullveldi og framsal á því? Telja Íslendingar sig vera hluta af Evrópu og hvað það þýðir eiginlega þegar til kastanna kemur? Munu þessar tilfinningar ráða því hvernig Íslendingar kjósa í lok mánaðar?

„Stjórnmál eru mjög flókið samspil hagsmuna [...] en einnig tilfinninga sem eiga sér engar skynsamlegar skýringar,“ útskýrir Guðmundur, sem hefur helgað stóran part starfsævinnar því að rannsaka þjóðernisvitund Íslendinga og sögu hennar.

Guðmundur ræðir við Rafn Ágúst Ragnarsson fréttamann um þessi mál og fleiri í nýjasta þætti Vísis af viðræðum, sem er ný þáttaröð Vísis er fjallar um atkvæðagreiðsluna 29. ágúst um aðildarviðræður við Evrópusambandið.

Hann tekur undir að þó að rökin séu til staðar byggist sannfæringin gjarnan á tilfinningum.

Þá rekur hann einnig sögu Íslands í utanríkismálum. Guðmundur segir það gegnumgangandi í þátttöku Íslendinga í alþjóðasamvinnu – svo sem EFTA 1970 eða NATO 1949 – hafi almenningur líklegast fellt slík mál í atkvæðagreiðslu.

„Það væri betra að vera barinn þræll en feitur þjónn, eins og Laxness sagði,“ segir Guðmundur og vísar þar í Íslandsklukku nóbelskáldsins er hann lýsir hugarfari Íslands gagnvart Dönum á 19. öld.

Íslendingar hafi þá átt erfitt með að ímynda sér að slíta sambandinu við Dani fyrir fullt og allt enda fáir innviðir til staðar í bændasamfélaginu og ekki mikið um atvinnulíf.

„Við erum ekki eyland og höfum aldrei verið. Til dæmis er gott dæmi að við tölum um Jón Sigurðsson sem einhvern forystumann í sjálfstæðisbaráttu. Jón Sigurðsson nefndi aldrei sjálfstæði.“

Þáttinn má finna á öllum helstu hlaðvarpsveitum.