Vaxta­hækkunin geti gert illt verra

VR og fagfélög boðuðu til fundar í dag þar sem farið var yfir samspil stýrivaxta og verðbólgu.

Fyrirlesari á fundinum var Jaya Sood, hagfræðingur hjá bresku samtökunum New Economics Foundation, sem sérhæfa sig í efnahagsmálum. Hún telur stýrivaxtahækkunina í dag hafa verið ranga ákvörðun miðað við núverandi efnahagsástand.

Háir vextir skaðlegir fyrir efnahagslífið

„Háir vextir, mjög háir vextir, eins og hafa verið á Íslandi undanfarin ár, hafa verið mjög skaðlegir fyrir efnahagslífið. Hagvöxtur hefur verið lítill, lítið er fjárfest og lítið byggt. Það veldur vandamálum í húsnæðisgeiranum og gerir fólki erfiðara fyrir að komast inn á húsnæðismarkaðinn.“

Sood telur að háir stýrivextir skili takmörkuðum árangri þegar verðbólgan stafar af áföllum á framboðshlið hagkerfisins.

„Ég held ekki að þessir háu vextir á Íslandi skili miklum árangri við að takast á við verðbólgu af völdum framboðsskells sem veldur verðhækkunum. Þess vegna held ég að hækkunin hafi verið röng ákvörðun,“ segir Sood.

Stjórnvöld þurfi að grípa inn í

Ef ytri þættir, á borð við stríðsátök, valda verðbólgu segir Sood stýrivexti ekki endilega bíta á vandanum. Við slíkar aðstæður þurfi stjórnvöld fremur að grípa til markvissra aðgerða.

„Til að takast á við vandann er markvisst inngrip stjórnvalda betra í þeim geirum og vöru- og þjónustuflokkum sem verða fyrir innfluttri verðbólgu.“

Háir vextir geti ýtt undir verðbólgu

Sood segir vaxtahækkanir jafnvel geta haft öfug áhrif þegar verðbólga er ekki knúin áfram af mikilli eftirspurn.

„Vextir sem eru hækkaðir með það að markmiði að takast á við verðbólgu, þegar hún er ekki drifin áfram af eftirspurn, geta sjálfir aukið verðbólguna. Hærri vextir draga úr fjárfestingum og ef fjárfestingar eiga sér ekki stað getur það dregið úr framleiðslu og framboði,“ segir hún.