Hvernig á­kveður þjóð sig? - Sam­hygð á undan­haldi

Umræðan um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst næstkomandi hefur farið útum þúfur síðastliðnar vikur og mánuði. Þjóðfélagsumræðan, með tilkomu samfélagsmiðla og kommentakerfa, hefur orðið óbeislaðri þar sem mannlegi þátturinn við samskipti hefur verið tekinn úr sambandi. Í námi mínu í menntunarfræði var okkur kennt að orðin sem við segjum vegi aðeins um 30% af samskiptum, jafnvel minna. Restin er það hvernig raddblæ við notum, líkamstjáningu og svo það umhverfi sem samtalið á sér stað í. Þessir þættir ættu að virka sem nokkurs konar ventill á það hvað við leyfum okkur að segja ásamt því að samhygð myndast þegar fólk nær mannlegri tengingu.

Ég hef staðið sjálfan mig að því að dansa á línunni varðandi það hvað telst við hæfi í netsamskiptum. Það er svo langt frá minni persónu dags daglega þegar ég er á meðal fólks og finn ég að ég er miklu umburðarlyndari fyrir skoðunum og vilja annarra þar. Ég hef samt aldrei verið orðljótur eða rakkað fólk niður fyrir skoðanir sínar á netinu, til þess var ég einfaldlega of vel upp alinn(takk mamma og pabbi). Málið er að við höfum hreinlega enga leið til að vita hvernig aðilinn sem þú ert að eiga í samskiptum við bregst við og skilur það sem þú skrifaðir. Við eðlilegar aðstæður hefðirðu mögulega áttað þig á því með því að sjá líkamstjáningu hans og heyra það í raddblænum að viðkomandi misskildi þig eða að þú komst þessu ekki nógu skýrt frá þér. Þá og þar gæfist þér tækifæri að leiðrétta þann misskilning, tækifæri sem alls ekki gefst í netsamskiptum því svarið þitt barst kannski þegar viðkomandi var farinn að sinna einhverju allt öðru.

Í þessu umhverfi sem ég er að lýsa hafa svo allskyns ósannindi, útúrsnúningar og hálfsannleikur fengið að grassera líkt og aldrei fyrr. Þannig umhverfi er ekki líklegt til þess að hjálpa okkur sem þjóð til að komast að því sem þjóðaratkvæðagreiðslum er ætlað að leiða í ljós. Raunverulegan vilja þjóðarinnar út frá því málefni sem liggur fyrir. Markmiðið með þjóðaratkvæðagreiðslu er nefnilega ekki að vinna keppnina í að ná að lokka sem flesta til að kjósa samkvæmt þinni sannfæringu, sama hvað það kostar. Það mun bara koma í bakið á þér síðar. Þjóðin er nefnilega ekki einsleit. Það eru ekki allir með sömu þarfir, hagsmuni eða langanir. Þjóðin þarf að fá að ákveða hvað henni sem heild er fyrir bestu og til að hægt sé að taka þá ákvörðun þarf þjóðin að fá réttar upplýsingar um það málefni sem kjósa á um í það skiptið. Annað væri svik við þjóðina, afvegaleiðing með einungis hag sumra í huga en ekki þjóðarinnar sem heild. Þjóðin þarf því frið frá öfgum og klækjabrögðum á meðan hún gerir upp hug sinn.

Ég vil því hvetja alla sem taka þátt í umræðunni þessa síðustu daga fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna að vanda sig þegar kemur að því að setja fram fullyrðingar og rök. Hafa í huga hvert sjónarhorn þess sem þú ert að ræða við er og sýna þeirra skoðunum skilning. Hagsmunir viðkomandi eru kannski ekki þeir sömu og þínir en það ætti samt að vera hægt að komast að því hvað myndi henta þjóðinni sem heild í sameiningu með upplýstri og faglegri umræðu. Þeir sem standa í sviðsljósi fjölmiðla og eru í forsvari fyrir JÁ og NEI hreyfingarnar verða að líta á sig sem fyrirmyndir í umræðunni. Eftir höfðinu dansa limirnir. Við þurfum að spyrja okkur: “Viljum við ná fram raunverulegum vilja þjóðarinnar eða afbakaðri mynd sem ræðst af færni ræðumanna, fjármagni sem fer í villandi auglýsingar eða hagsmunum einstaklinga sem standa á bakvið tjöldin og reyna að stýra umræðunni?”

Ég ætla að kjósa í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu og ég hvet þig til að gera slíkt hið sama… út frá þinni sannfæringu með hagsmuni þína og þinna nánustu í huga. Ég vona bara að þú fáir sem mest af sannleika og réttum upplýsingum til að byggja svar þitt á.

Höfundur er fjölskyldufaðir, kennari, knattspyrnudómari og ferðamála- og viðskiptafræðingur.