Græn­land – áttu við Ís­land?

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, ruglaði nokkrum sinnum saman Íslandi og Grænlandi í ræðu í Davos í janúar sl. – mánuði þegar við stóðum frammi fyrir lang alvarlegustu ógn við sjálfstæði okkar síðan á tímum kalda stríðsins, hið minnsta. En við höfum algjörlega gleymt þessu í umræðunni um Evrópusambandið sem enn stendur yfir.

Hver bjargaði Grænlandi í janúar sl.?

Fjárhagslegt vald Evrópusambandsins, sem kom af stað viðbrögðum á alþjóðamörkuðum stöðvaði Donald Trump á þeim tíma.

Það má segja að með því hafi Evrópusambandið óbeint einnig bjargað sjálfstæði Íslands. Ef Bandaríkin myndu ráðast á Grænland er NATO úr sögunni og eyja okkar berskjölduð í miðju Norður-Atlantshafinu.

Atburðarásin í janúar 2026 sýndi fram á að öryggi Íslands þarf að hvíla á tveimur stoðum: hernaðarafli (NATO) og fjárhagslegu afli (ESB). Aðra stoðina vantar nú.

NATO mun veita örugga vörn gegn ógn frá Kína – og vonandi einnig gegn ógn frá Rússlandi – en bandalagið getur ekkert gert gegn popúlisma innan eigin raða. Þess vegna þurfum við á ESB að halda sem viðbótarvörn.

Fyrr á þessu ári útskýrði fjármálaráðherra Svíþjóðar í stuttu máli að núverandi öryggisástand mælti með upptöku evrunnar. Hvenær gerum við okkur grein fyrir að öryggisumhverfi Íslands hefur einnig breyst?

Þjóðaratkvæðagreiðslan þann 29. ágúst snýst í raun um að afla tilboðs frá öryggisþjónustuaðila.

Danir – sem fyrir tíma Trump 2 voru sú þjóð innan ESB sem var langjákvæðust í garð Bandaríkjanna – voru mjög ánægðir með að hafa tryggt sig hjá ESB árin 2025 og 2026. Og Danir fengu margar undanþágur frá ESB!

Með það í huga að Trump stefnir að því að ná tökum á Grænlandi í síðasta lagi árið 2029 ættum við kaupa Íslandi tíma. Öryggisumhverfi okkar breytist gríðarlega hratt. Við skulum bíða þar til Trump er á leiðinni út eða hefur látið af embætti áður en við höldum seinni þjóðaratkvæðagreiðsluna.

Kaupum Íslandi tíma. Já til að sjá!

Höfunður er ráðgjafi og alþjóðastjórnmálafræðingur.