Erfiðara að sporna við inn­streymi fíkni­efna á Litla-Hrauni

Árin 2020 til 2025 komu upp 525 brot gegn reglum um fíkniefni og lyf í fangelsum á Litla-Hrauni. Á sama tíma komu upp 57 tilvik í fangelsinu á Hólmsheiði. Þetta kemur fram í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn frá Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur, þingmanni Miðflokksins.

„Vandamálið er útbreiddara í fangelsinu á Litla-Hrauni heldur en í fangelsinu á Hólmsheiði. Ástæðuna má meðal annars rekja til þess að fangelsið Hólmsheiði er sérhönnuð fangelsisbygging og aðstæður og möguleikar þar til að sporna við innstreymi fíkniefna eru mun betri en á Litla-Hrauni,“ segir í svari ráðherrans.

Litla-Hraun er fjölmennasta fangelsi landsins og gengur þar af leiðandi verr að stemma stigu við útbreiðslu ávana- og fíkniefna. Útilokað sé að koma alfarið í veg fyrir útbreiðsluna sem auki líkur á ofbeldi innan veggja fangelsisins. Lagt er upp með að með byggingu Stóra-Hrauns verði hægt að aðskilja einstaklinga og mismunandi hópa innan fangelsisins. 

Tekið er fram að áðurnefndur fjöldi tilfella á ekki við um fjölda fanga heldur fjölda tilvika þar sem brotið hefur verið gegn reglunum. Í einhverjum tilvikum getur verið um sama fanga að ræða.

Á Litla-Hrauni voru flest brotin árið 2021, alls 123 þar sem fangar urðu uppvísir að fíkniefnanotkun. Flest brotin á þessu fimm ára tímabili á Hólmsheiði voru árið 2022, alls nítján. Í báðum fangelsum hefur þeim fækkað jafnt og þétt árin eftir en árið 2025 voru 65 tilvik á Litla-Hrauni en sex á Hólmsheiði.

Meðferð í boði

Reglurnar kveða á um að föngum er óheimilt að hafa áfengi og ávana- og fíkniefni í sinni vörslu. Einhverjar aðgerðir eru til staðar til að sporna gegn fíkniefnanotkun í fangelsum, svo sem leit á föngum og í klefum þeirra.

„Einnig er heimilt að taka öndunar-, blóð- eða þvagsýni eða annars konar lífsýni úr fanga ef grunur leikur á að hann hafi neytt áfengis eða ávana- og fíkniefna, við komu í fangelsi og við almennt eftirlit.“

Ef fangi verður uppvís að slíku broti varðar það agaviðurlög auk þess sem brotin geta haft áhrif á möguleika fanga að njóta dags- og fjölskylduleyfa og til að afplána í opnu fangelsi.

Fangar sem glíma við fíknivanda geta sótt meðferðardeild á Litla-Hrauni þar sem daglegur stuðningur er í boði. Í öðrum fangelsum er boðið upp á stuðningsviðtöl hjá starfsfólki meðferðarsviðs Fangelsismálastofnunar eða hjá sérstöku geðheilsuteymi fangelsins.