„Gerðu grín að okkur og kölluðu „litlu strákana með litina““

Mörg nöfn koma við sögu, án efa enn fleiri sem gleymist að nefna en það sem gerir söguna ekkert síður skemmtilega er að rifja upp tímana tvenna. Til dæmis þegar niðurstöður markaðsrannsókna voru útprentaðar á nánast 300 blaðsíðna grænmerktan blobby-pappír.

„Við tókum þennan grænröndótta doðrant og hentum honum. Microsoft var nýkomið með Excel sem við notuðum til að setja niðurstöðurnar upp í línurit og stuttar samantektir og við vorum fyrstir í bransanum til að kaupa alvöru litaprentara. Keppinautarnir gerðu grín að okkur og kölluðu „litlu strákana með litina“,“ segir viðmælandinn Skúli Gunnsteinsson og hlær.

Já, við erum að tala um þann Skúla: línumanninn í handbolta, son Gunnsteins í Sólningu, stóra bróður Guðnýjar Gunnsteins sem líka var línumaður í handbolta.

„Hún og pabbi voru í raun miklu stærri handboltastjörnur en ég – bæði fyrirliðar landsliðsins,“ segir Skúli, sem er elstur og eini strákurinn í systkinahópnum.

„Guðný er á eftir mér, Sif kemur næst, lík mömmu; svona listakona. Síðan kemur Hrund sem er yngst, svona „self-made“ karakter og pönkarinn í hópnum.“

Móðir Skúla var Sigrún Gunnarsdóttir listakona en hún lést árið 2024. Faðir hans Gunnsteinn Skúlason verður áttræður í janúar.

„Við pabbi eigum okkar gæðastundir saman klukkan hálfsjö á morgnana, hann er líka einn besti vinur minn,“ segir Skúli og lýsir því að þótt hann telji sig sjálfan í ágætis formi sé það þó pabbi hans sem hlaupi upp á fjöll flesta daga.

Gunnsteinn sér um aðstöðu NTV Prómennt, sem Skúli á ásamt eiginkonu sinni, Nínu Björk Hlöðversdóttur ljósmyndara.

Þessa dagana er verið að rýma þriðju hæð skólans í Hlíðarsmáranum. Því þar verður Dale Carnegie á Íslandi starfsrækt, eining sem bættist við í hattinn á síðustu dögum.

„Síðustu dagar eru búnir að vera hálfgerðir rússíbanar,“ segir Skúli.

Enda líka nýkominn heim úr afmælisferð: Varð sextugur á dögunum, hvernig sem það nú gerðist.

Í dag kynnumst við Skúla.

Fjölmiðlabissness og handbolti

Það getur verið svo gaman að draga fram sjarma gamalla tíma. Sem þó eru svo mikill partur af samtímasögunni; ótrúlegt hvað hlutirnir hafa í raun breyst mikið!

Og þó …

Því snemma beygðist krókurinn hjá Skúla. Sem byrjaði í bissness 11 ára.

„Við gáfum út fjölmiðil sem við seldum í áskrift,“ segir Skúli og vísar þar til fjölmiðilsins Högna, sem hann og vinir hans Börkur Arnars og Jónsi Árna héldu úti.

„Við vélrituðum sjálfir og í blaðinu voru til dæmis fréttir og framhaldssaga og auglýsingar því við vildum auðvitað bara eignast pening,“ segir Skúli. Sólning var meðal auglýsenda en þegar kapparnir klipptu út skrítlu úr Fiskifréttum sem sýndi eldri karl bera brjóstið á ungri konu, voru þeir kallaðir á teppið.

„Við vorum kallaðir inn til skólastjórans. Enda var útgáfan möguleg með því að fá að vélrita og ljósrita blöðin í Flataskóla,“ útskýrir Skúli og um stund gleymum við okkur í að rifja upp vesenið sem gat falist í að vélrita heilar síður: Tippexið og allt það.

Fyrir gamla Garðabæjartöffarann sem margir tengja við Stjörnuna kemur eflaust á óvart að Skúli byrjaði sinn handboltaferil í Val.

Pabbi var Valsari og byrjaði á því að keyra mig alltaf á æfingar. Við fluttum síðan í Garðahrepp og þegar hann hætti að keyra mig þurfti ég að taka Vífilsstaðastrætó. Sem var heljarinnar mál því rútan kom bara þegar hún kom og það var oft of seint.“

Hlíðarendi var lengi miðpunktur tilverunnar.

Á þessum tíma var algengt að strákarnir væru bæði í handbolta og fótbolta, ekki bara öðru eins og nú er. Þarna kynntist ég til dæmis Guðna Bergssyni, sem síðar fór alla leið í fótboltanum en ekki handbolta, Antoni Karli Gregory, Stebba Hilmars í Sálinni, Valda Gríms, Kidda Ágústar sem síðar byggði upp Gallup með mér og fleirum. 

Þetta var stór og þéttur hópur af strákum sem ég fylgdi alveg upp í 15 ára aldur.“

Handknattleiksdeild Stjörnunnar fór að taka á sig mynd um þetta leyti. Og úr varð að Skúli færði sig heim í Garðabæinn, þar sem hann lék upp alla yngri flokkana og upp í meistaraflokk.

„Handboltinn gaf mér svakalega mikið og þarna átti maður náttúrulega geggjaða vini. En ég var kannski ekkert rosalega mikið að pæla í framtíðinni og skólinn sat satt að segja dálítið á hakanum!“

Í handboltanum eignaðist Skúli marga af sínum bestu vinum. Meðal annars Einar Einarsson og Hilmar Hjaltason sem báðir tóku þátt í að byggja upp Gallup síðar, Gunnar Erlingsson sem enn er mikill golffélagi Skúla, Hafstein Bragason sem kennir aðeins hjá NTV Prómennt og miklu fleiri nöfn mætti telja.

Hugmyndin, húsnæðið og fólkið

Eflaust kemur það mörgum á óvart að þessi gamli Garðabæjartöffari var sveitastrákur líka. Því í tíu sumur var hann „sendur“ í sveit, eins og hann orðaði það.

„Þar sá ég um vélarnar hjá systur ömmu minnar frá tólf ára aldri. Sá um að slá og heyja og gera það sem gera þurfti,“ segir Skúli og bætir við:

Ég varð kannski dálítið sjálfstæður á þessu. Eins og ég segi oft í gamni, þá var ég orðinn ansi fullorðinn í hugsun og sjálfstæður fyrir vikið – þó að fermingarmyndin sýni það nú kannski alls ekki!“

Sveitin var á sumrin, handboltinn á veturna og til að fjármagna sig með vasapening, eignast bíl eða annað, vann hann hjá pabba sínum í Sólningu.

„Ég fór svo sem ekki að huga að því að fara í rekstur fyrr en ég var byrjaður í háskólanum því á öðru ári í viðskiptafræði var sú hugmynd komin að ég, Sigurður Olsen og Ingi Erlingsson ætluðum saman í rekstur,“ segir Skúli og bætir við:

„Ég man að á þriðja ári rúntuðum við stundum um Smiðjuveginn sem var frekar nýlegt hverfi með alls kyns atvinnuhúsnæði. Við vorum að reyna að átta okkur á því hvernig skrifstofu við gætum mögulega leigt og hvað húsgögn myndu kosta. Við vissum þó ekki hvernig fyrirtæki við ætluðum að stofna!“

Háskólakennarinn Brynjólfur Sigurðsson, síðar framkvæmdastjóri Happdrættis Háskólans, kveikti í raun áhugann hjá þeim á að fara í markaðsrannsóknir.

„Félagsvísindastofnun var stóra báknið á þessum tíma, sá mikið um stórar kannanir fyrir fjölmiðlana. En landsliðið var má segja að vinna hjá Hagvangi, sérstaklega í ráðgjöfinni, þeir voru nokkuð stórir þótt fleiri væru á markaðinum.“

Sem dæmi má nefna fyrirtækin Skáís – skammstöfun fyrir Skoðanakannanir á Íslandi – og Gallup á Íslandi sem Mogginn sá tilefni til að útskýra sérstaklega í frétt sumarið 1992 og segja: „sem er þekkt og virt víða um heim.“

Fréttin umrædda sagði frá því að Íslenskar markaðsrannsóknir, félag sem Skúli stofnaði með Sigga Olsen og Kristjáni Ágústsyni árið 1990, hefðu keypt Gallup á Íslandi af Ólafi Erni Haraldssyni, sem síðar varð þingmaður.

Ekkert löngu síðar birti Mogginn aðra frétt þar sem segir að nýtt nafn á sameinuðu félagi verði ÍM Gallup.

Á mynd um nýja nafnið má sjá lykilstarfsmennina Skúla, Kidda, Hafstein Má, Sigga Olsen og Tóta (Þórarinn Stefánsson). Allt aðilar sem fólk eldra en tvívetra þekkir í atvinnulífinu.

En það er ekki allt.

Því stjörnuliðið varð svo sannarlega til í geiranum á þessum tíma.

„Landsliðið var alltaf hjá Hagvangi sem varð má segja ákveðin útungunarstöð, þar var svo margt flott fólk sem hefur gert marga góða hluti. Mögulega urðum við nýja útungunarstöðin síðar. 

Sérstaðan okkar voru skýrslurnar sem vógu þungt fyrir viðskiptavini sem nú gátu jafnvel mætt í verslanir eins og Hagkaup og sagt: 

Við sjáum svart á hvítu að fólk vill kaupa vöruna okkar en þið eruð ekki að gera okkur nógu vel skil í hilluplássi.“

Stórir viðskiptavinir bættust í hópinn. Nokkur eru nefnd. Til dæmis Toyota og Vífilfell.

„Emil Gríms í Toyota, Bæring Ólafs í Vífilfelli og síðar Jón Diðrik Jónsson, þetta voru allt strákar nýkomnir úr námi í Ameríku þar sem þeir höfðu kynnst því að eðlilegt væri að fá svona skýrslur með samanteknum niðurstöðum.“

Allt var þó á pappír og umfangið eftir því. Símakaplar lágu síðan um allt gólf og öll kvöld og um helgar sat fjölmennur hópur spyrla og hringdi í fólk um land allt.

„Það voru aðallega konur sem sóttu um sem spyrlar og oft þurftum við nokkuð langan tíma til að útskýra í hverju starfið fólst. Hvers vegna ætti að hringja í fólk og spyrja hversu oft það drykki kók og svo framvegis. Fólk þekkti ekki konsept markaðsrannsókna þá eins og í dag,“ segir Skúli og bætir við:

„Fólk tók þó vel í símtölin frá okkur og einna helst að stundum væri erfitt fyrir spyrla að losna úr símanum. Sérstaklega ef það var hringt upp í sveit og lent á spjalli við fólk sem fékk sjaldan símtöl yfir höfuð.“

Stafræn veröld markaðsrannsókna kom auðvitað löngu síðar en sem fyrirtæki þróaðist ÍM Gallup í þrjár einingar:

Rannsóknir – ráðningar – ráðgjöf.

„Það tók okkur korter að stofna ráðningarþjónustu,“ segir Skúli um það upphaf og enn á ný heyrast þjóðþekkt nöfn úr bransanum: Jensína Kristín Böðvarsdóttir og Hilmar Garðar Hjaltason hjá VinnVinn eru meðal annars nefnd.

„Við fórum að vinna mikið að starfsmannarannsóknum og það leiddi til þess að það þurfti ákveðna ráðgjöf til viðbótar við ráðningarþjónustuna.“

Aftur eru stór nöfn nefnd: Þorlákur Karlsson, sem Skúli segir að hafi verið frábært að fylgjast með sem hálffeimnum fræðimanni í að verða sjónvarpsstjarna sem tók hvaða umræðu sem þurfti um kannanir og spár, Þóra Ásgeirsdóttir, Árelía Eydís Guðmundsdóttir, Helena Jónsdóttir, Svafa Grönfeldt, Bjarni Snæbjörn Jónsson, Kristján Kristjánsson heitinn, Hrannar Hólm, Kristinn Ólafsson, hjónin Eyþór og Ingrid, Ingvi Elliðason og miklu fleiri.

Einvalalið og með engu móti hægt að telja upp öll nöfnin. En svo skemmtilegt að rifja það upp því í dag eru flestir í þessum hópi enn að gera frábæra hluti.

Þetta var ótrúlega skemmtilegur tími. Við þurftum að hlaupa hratt og hlaupa mikið en það var líka mikið hlegið og gaman.“

Ísland á flugi

Nafn Gallup fór að verða æ tíðara í fjölmiðlum. Fólk fór að þekkja konsept markaðskannana betur og stórum áföngum var náð.

Til dæmis þegar Gallup náði til sín samningum við fjölmiðla þá kallar það dagbókarkannanir sem síðan voru keyrðar inn í forritið Telmar.

„Elías Héðinsson heitinn var hjá okkur og í forsvari fyrir því að við náðum fjölmiðlamælingunum til okkar, sem Hafsteinn Már sá síðan meira um að halda utan um dag frá degi,“ útskýrir Skúli.

Enn eitt kunnuga nafnið úr geiranum.

Og talandi um nöfn: Fyrirtækið breyttist í Capacent árið 2006 en þá var Ísland komið á gott flug og þegar búið að gleyma netbólunni.

,, Því áður en netbólan sprakk var Búnaðarbanki (nú Arion banki) orðinn að hluthafa hjá okkur og hugmyndir um að skrá okkur á markað.“

Þau plön fóru fyrir bí þegar netbólan sprakk, enda mörg góð fyrirtæki sem þá lágu í valnum. OZ er kannski einna þekktast.

En þegar Ísland hóf flugið á ný gerðust menn stórtækari en nokkru sinni fyrr. Íslenskir bankar stefndu nánast að heimsyfirráðum, hvert fyrirtækið á fætur öðru fór í útrás og almennt var viðhorfið það að Ísland hlyti bara að vera best í heimi.

„Við trúðum reyndar á konseptið okkar og efuðumst ekkert um að með sameiningu undir okkar hatti gætu aðilar náð lengra,“ segir Skúli um útrás Capacent. Því hver fréttin á fætur annarri fór að birtast í miðlum.

Til dæmis í frétt Vísis frá kaupum Capacent á sænsku fyrirtæki. Þar sem segir að nú séu starfsmenn samstæðunnar alls um 500 talsins og fyrirtækið án efa komið í röð stærstu ráðgjafafyrirtækja Norðurlanda.

Þjálfari og skólastjóri

En eins og alþjóð veit var fallið líka hátt og sárt þegar að því kom. Því um mánuði eftir að sænska fyrirtækið var keypt féllu Glitnir (nú Íslandsbanki), Landsbankinn og Kaupþing stuttu síðar.

Ekki einu sinni búsáhaldabyltingin gat komið í veg fyrir að þúsundir heimila og fyrirtækja færu í þrot. Capacent var því ekki undanskilið en nú var komið að kaflaskilum hjá Skúla.

„Þetta var fokking erfitt,“ segir hann einlægur.

„Við skulduðum mikla peninga, sem þótti svo sem ekki alvarlegt miðað við viðhorfið á þeim tíma, ólíkt því sem manni finnst í dag. Skuldirnar voru í erlendri mynt, svo tekjustofnarnir straujuðust út á einu bretti. Um stór hluti starfsmanna var jafnframt hluthafar, margir mínir allra bestu vinir. Ég var skipstjórinn og tók ábyrgð í samræmi við það,“ segir Skúli og bætir við:

Það sem mér finnst standa upp úr þegar ég lít til baka er vinskapurinn sem ég á við þetta fólk enn. Við erum bestu vinir þótt þetta hafi verið erfiður tími. Enda var allt uppi á borðum hjá okkur og allir einfaldlega að reyna að gera sitt besta.“

En hvers vegna að kaupa NTV-skólann?

„Það var eiginlega Logi Ólafsson, skemmtilegasti fótboltaþjálfari í heimi, sem kom þeirri hugmynd að hjá mér,“ segir Skúli. Sem hafði sjálfur farið að þjálfa á ný; handboltinn var því aftur orðinn stór hluti af tilverunni.

„Eftir þetta allt saman þurfti maður einhvern veginn að fóta sig og finna sig á ný. Ég fór aftur í gömlu rótina: Fór að þjálfa,“ segir Skúli og nú sést blik í augum.

Upphaflega hófst þjálfaraferill Skúla þegar hann var enn að spila handbolta því upp úr áramótum 1995/1996 spilaði hann með Val og varð aðstoðarþjálfari. Síðar tók við formlegra þjálfaratímabil og nú eru Valsárin rifjuð upp og síðan gullárin með Aftureldingu.

„Enda kynntist ég þarna nýjum hópi leikmanna sem eru vinir og félagar enn í dag,“ segir Skúli og nefnir stórstjörnur í Val eins og Dag Sigurðsson, Ólaf Stef, Jón Kristjánsson, Einar Örn Jónsson, Gumma Hrafnkels og fleiri. Og í framhaldinu í Aftureldingu: Jason Ólafsson, Trölli (Einar Gunnar Sigurðsson) eða Bergsvein Bergveinsson og Bjarka Sigurðsson, Magga Már og fleiri.

Nína og strákarnir

Það má segja að NTV Prómennt sé fjölskyldufyrirtæki. Það er ekki aðeins í eigu þeirra hjóna heldur starfa tveir af fjórum sonum þeirra þar líka. Gunnsteinn Aron (f.1993) er stundakennari í forritun en Darri Logi (f.1995) sér um markaðsmálin og er nú að fara að bæta við sig þar sem Dale Carnegie hefur bæst við. Næstyngstur er Breki Þór (f.2001) en hann er orðinn faðir prinsessunnar Bríetar Sól og yngstur er Númi Jökull (f.2004).

Gunnsteinn, pabbi Skúla, sér um húsnæðið, og Nína situr í stjórn.

„Við kynntumst fyrir hartnær 35 árum fyrir utan skemmtistaðinn Casablanca,“ segir Skúli um kynnin við Nínu og vá; ekki laust við að mörgum hitni nú um hjartarætur.

Því á þessum tíma var Casablanca svo sannarlega vinsælasti staðurinn í bænum.

Skúli viðurkennir að vera pabbinn sem eflaust vann alltof mikið þegar strákarnir voru litlir.

Já, ég var klárlega pabbi sem var rosalega mikið að vinna. Hef eflaust alltaf verið pínu vinnufíkill. 

Var bara svo upptekinn af áríðandi málum þannig að ég sá ekki alltaf mikilvægu málin.“

Uppeldið og heimilisreksturinn mæddu því mikið á Nínu. Sem þó var sjálf að byggja upp sína ljósmyndastofu.

„Um tíma vorum við með aupair en þetta hefur einhvern veginn alltaf hafist hjá okkur og ég upplifi það alls ekki þannig að ég hafi „misst“ af strákunum. Frekar að manni hafi lærst að rækta samveruna og tengslin við þá því síðustu tíu árin höfum við einfaldlega lagt aukna áherslu á allt sem snýr að samverunni okkar og fjölskyldutengslum,“ segir Skúli og talið berst í smá stund að því hversu samrýmd fjölskyldan er; ferðast mikið saman og nú hefur ein þriggja ára prinsessa bæst við á strákaheimilinu.

En ekki nóg með það – svo heppinn segist Skúli vera að prinsessan býr í íbúð í kjallaranum á stóru húsi sem Skúli og Nína gerðu upp á sínum tíma í Garðabænum.

„Ætli Bríet Sól borði ekki hjá ömmu sinni og afa að minnsta kosti fjórum sinnum í viku, hún elskar afa sinn og þótt það sé almennt ekki auðvelt að plata mig þá gengur lífið þessa dagana oft mikið út á að vera í dúkkuleik og fleira skemmtilegt með henni,“ segir Skúli og vægast sagt að afastoltið skíni úr augum.

Núið og næstu árin

Skúli og Nína keyptu NTV-skólann með vinahjónum sínum: Pésa (Pétur Bjarnason) og Gústu (Ágústu Björnsdóttur) sem Skúli segir að hafi gert kaupin möguleg.

Þetta var árið 2015 en árið 2018 keyptu Skúli og Nína þau út.

„Því Pési og Gústa voru einfaldlega upptekin við að gera aðra góða hluti líka,“ segir Skúli og bætir við:

„Til gamans má segja að Pési var mikill KA-maður og við slógumst oft sem andstæðingar á vellinum. En eftir að hann flutti í Garðabæinn tók ég svo vel á móti honum að við höfum verið bestu síðan.“

Árið 2024 bættist Prómennt við. Fyrri eigendur, Guðmundur Pálmason og John Yeoman, starfa enn við skólann og eru góðir félagar og vinir Skúla í dag.

Sem er nokkuð skemmtilegt að heyra því ef eitthvað virðist vera rauður þráður í sögu Skúla er það hversu marga hann þekkir og hefur myndað og haldið vinskap við.

Skúli getur alveg farið á flug í tali sem skólastjóri. Hann þylur upp nám og námsframboð, breytta tíma, stafræna veröld og breytingar sem fram undan eru með gervigreindinni.

Fyrir helgi var tilkynnt að NTV Promennt og Dale Carnegie á Íslandi væru orðin að systurfélögum. Skúli segir Dale Carnegie góða viðbót því saman byggja fyrirtækin á þremur lykilþáttum árangurs: tækni, ferlum og fólki.

„Þegar þessir þættir vinna saman verður útkoman meiri en summa einstakra hluta.“

Lífið snýst þó ekki bara um vinnuna. Heldur líka vinina, fjölskylduna og sportið.

„Í dag er það meira samveran í golfi með vinunum sem voru með manni í boltanum,“ segir hann og hlær. Golfferðirnar eru þá bæði innanlands og utan; Öndverðarnesið er meira að segja nefnt fyrir þessa viku.

En hvað sérðu fyrir þér með vinnu: Að bara halda áfram, vera enn að eftir tíu ár? Verða eins og pabbi þinn, enn hlaupandi á milli hæða, orðinn áttræður?

Nú hlær Skúli og segir:

„Þegar ég samdi við Jón Vigni Karlsson heitinn um kaupin á skólanum á sínum tíma var hann 69 ára gamall. Þótt ég vissi að það væri erfitt að sleppa takinu þegar maður væri einu sinni kominn með svona kefli í hendurnar, gaf ég sjálfum mér eitt hátíðlegt loforð: Ég ætlaði ekki að vera hérna einum degi lengur en hann! Nú á slétt níu ár eftir til að standa við það heit og fara að gera eitthvað.