Sprotafyrirtækin stíga fram úr skugganum

Fjárfestaþing Seed Forum verður haldið í höfuðstöðvum Marels í Garðabæ á föstudag. Þar munu níu sprotafyrirtæki kynna sig fyrir fjárfestum, þar af þrjú íslensk og eitt hálf íslenskt. Þing sem þessi hafa verið haldin víða um heim á hverju ári undanfarin þrjú ár en tvær lotur eru á hverju ári, ein að vori og önnur að hausti. Ný fyrirtæki kynna sig á hverju þingi en nokkur fara þó til nokkurra landa. Þetta er í sjötta sinn sem þingið er haldið hér á landi.

Fjöldi íslenskra og erlendra fyrirtækja hefur kynnt sig fyrir fjárfestum sem þessum, sem gjarnan eru kallaðir viðskiptaenglar. Þeir setja bæði fjármagn inn í fyrirtækin en taka jafnframt sæti í stjórnum þeirra og nýta reynslu sína úr fyrirtækjarekstri til að styðja þau áfram.

Á meðal fyrirtækja sem hafa kynnt sig fyrir fjárfestum með þessum hætti eru stórfyrirtæki í dag, svo sem leikjafyrirtækið CCP, sem kynnti sig á þingi Seed Forum fyrir um tveimur árum í nokkrum löndum og opnaði skrifstofu í Kína í kjölfarið. Eins og flestir vita hefur fyrirtækið vaxið gríðarlega síðustu ár og skilaði 500 milljóna króna hagnaði á síðasta ári.

Andri Ottesen, framkvæmdastjóri Seed Forum á Íslandi og Klaks nýsköpunarmiðstöðvar, segir fjárhæðir sem viðskiptaenglarnir setji í sprotafyrirtæki geta hlaupið á allt frá þremur til 30 milljónum króna. Algengast sé þó að þær nemi í kringum fimm milljónum króna. Allt fari það eftir eðli fyrirtækjanna. Stundum fjárfesti nokkrir viðskiptaenglar í einu og sama fyrirtækinu og geti heildarfjárhæðin hlaupið á 50 til 150 milljónum króna. En áhættan er mikil og því geta þeir ýmist horft á peningana gufa upp eða margfaldast.

„Það er í raun verið að setja á tvennt með því að fjárfesta í sprotafyrirtækjum. Traust á verðugleika fólksins sem stýrir fyrirtækjunum og viðskiptahugmyndina," segir Andri og bendir á að fátt annað standi að baki fyrirtækjunum. Rekstrarsaga þeirra sé iðulega mjög stutt, fjárflæði lítið og því sé áhættan mikil fyrir vikið.

Vegna þessarar miklu áhættu gera viðskiptaenglarnir ráð fyrir hárri ávöxtunarkröfu, allt frá 50 til 70 prósenta á ári, að sögn Andra sem bendir á að margir þeirra fjárfesti í nokkrum fyrirtækjum í senn og sé því reiknað með eitt fyrirtæki vegi upp á móti tapi hinna.

„Ávöxtunarkrafan skýrist sömuleiðis af háum stýrivaxtastigi hér," segir Andri. Einstaklingar geti fengið allt upp undir 15 prósenta ávöxtun á fé sitt í sjóðum. Slík ávöxtunarkrafa sjáist vart erlendis og því margfaldist ávöxtunarkrafan á sprotafyrirtækin. Saga CCP er dæmi um fjárfestingu sem hafi skilað sér margfalt til baka, að hans sögn.

Andri segir nýsköpun innan veggja sprotafyrirtækja mikilvæga enda hafi verið sýnt fram á að hún sé það eina sem geti haldið uppi hagvexti til langs tíma auk þess sem fyrirtækin geti skapað fjölda nýrra starfa, ekki síst úti á landsbyggðinni. Hann nefnir tvö fyrirtæki sem sérstaklega standa upp úr hvað þetta varðar: „Zymetech, sem kynnti á Seed Forum í mars og hefur náð að afla sér nokkur hundruð miljóna í hlutafjárloforð, vinnur náttúrulyf úr þorskainnyflum. Þetta mun skapa til lengri tíma nokkra tugi starfa á landsbyggðinni sér í lagi á Höfn í Hornafirði. Þá getur það leitt til þess að óslægður þorskur muni ekki verða fluttur úr landi," segir hann og bendir á að gangi vonir Carbon Recycling International, sem umbreytir koltvísýringi frá stóriðju yfir í eldsneyti, geti skapað 600 störf á næstu árum, flest á landsbyggðinni. Eigi það að ganga eftir verður að beita tækni fyrirtækisins á alla stóriðju landsins, að sögn Andra.

Þrjú þúsund krónur kostar á fjárfestaþing Seed Forum, sem hefst með skráningu klukkan átta í höfuðstöðvum Marels í Garðabæ. Tryggvi Þór Herbertsson, forstjóri Askar Capital, heldur erindi áður en fulltrúar fyrirtækjanna stíga á stokk og kynna sig. Að því loknu býður breski sendiherrann þeim í bústað sinn að Laufásvegi.