Ekki sama hver lánar

Hér á landi hefur alltaf skipt miklu máli hvort það er Jón eða séra Jón sem á í hlut. Í síðustu viku kom það fram hjá Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni forsætisráðherra í umræðum á Alþingi að verklagsferlar hafi ekki verið hefðbundnir þegar Seðlabankinn lánaði Kaupþingi 500 milljónir evra (76 milljarða króna) með veði í danska bankanum FIH í byrjun október 2008.

Óneitanlega kemur nokkuð á mann við þessi tíðindi. Hvernig var brugðið frá hefðbundnum verklagsferlum við þessa lánveitingu? Var lánið samþykkt á milli lánanefndafunda? Var forminu ekki fylgt? Var lánið greitt út án þess að fundargerð lægi fyrir. Lánaði bankastjórinn peningana sjálfur og fékk samþykki stjórnar eftirá?

Dómstólar landsins kljást þessi misserin við opinber mál sem Sérstakur saksóknari hefur höfðað á hendur fyrrverandi stjórnendum gömlu bankanna. Mörg þeirra fjalla fyrst og fremst um umboðssvik sem felast þá í því að stjórnendur bankanna hafi ekki fylgt verklagsferlum við lánveitingar. Héraðsdómur Reykjavíkur hefur komist að þeirri niðurstöðu að það flokkist undir alvarlegt refsivert athæfi að fylgja ekki verkferlum út í hörgul og hefur dæmt fyrrverandi bankastjórn­endur í margra ára fangelsi fyrir slíkt. Engar skýringar á frávikum frá verklagsferlum hafa verið teknar til greina og ekki talið skipta máli hvort viðkomandi lánveitingar hafi orðið viðkomandi fjármálastofnun til hags eða skaða.

Í þessari viku er dómtekið mál á hendur stjórnendum og stjórn SPRON vegna tveggja milljarða lánveitingar til Exista, helsta hluthafa bankans, nokkrum dögum áður en umrætt 500 milljóna evra lán Seðlabankans til Kaupþings var veitt. Í SPRON-málinu virðast sakarefnin að stærstum hluta vera þau að lánið hafi ekki endurheimst og því hafi orðið tveggja milljarða tjón.

Nú er komið á daginn að Seðlabankinn tapaði gríðarlegum fjármunum á lánveitingunni til Kaupþings. Þar lánaði Seðlabankinn næstum allan gjaldeyrisforða landsins í einni lánveitingu og braut allar reglur í leiðinni. Verkferlum var vikið til hliðar og formreglur að engu hafðar. Tjónið vegna þessa eina láns er litlir 35 milljarðar króna.

Samkvæmt þeirri skilgreiningu sem Sérstakur saksóknari og Héraðsdómur Reykjavíkur beita gagnvart athæfi stjórnenda viðskiptabankanna eru öll skilyrði umboðssvika uppfyllt í þessari dæmalausu lánveitingu, þegar Seðlabankinn lánaði gjaldeyrisforðann á einu bretti. Það kostar um 40 milljarða á ári að reka Landspítalann sem þýðir að Seðlabankinn tapaði öllu rekstrarfé Landspítalans fram í nóvember með þessari einu lánveitingu.

En í Seðlabankanum var enginn ábyrgur og enginn Sérstakur saksóknari kallaður til. Já, það er með þá Jón og séra Jón …

Skjóðan  er frekju- og leiðindaskjóða, sem lætur ekkert mannlegt sér óviðkomandi.