Vaxtaokrið er myllusteinn um háls Íslands

Íslensk fyrirtæki geta ekki keppt á jafnréttisgrundvelli við erlend fyrirtæki. Á það jafnt við um samkeppni á erlendum mörkuðum og samkeppni á innanlandsmarkaði. Löggjafinn hefur reynt að styrkja samkeppnisstöðu innlendra matvælaframleiðenda gagnvart innflutningi með hvers kyns viðskiptahömlum og tollavernd. Jafnvel hefur verið gengið svo langt að undanskilja einstaka þætti innlendrar matvælaframleiðslu almennum samkeppnisreglum.

Sértækar verndaraðgerðir eins og tíðkaðar hafa verið hérlendis í þágu íslensks landbúnaðar leiða til lengdar til stöðnunar og loks hnignunar í viðkomandi atvinnugrein auk þess sem viðskiptahömlur og tollamúrar eru ávallt dýrkeypt fyrir neytendur og samfélagið í heild.

Gjaldeyrishöft halda íslensku atvinnulífi og heimilum í spennitreyju. Nýfjárfesting er hverfandi og nær ekkert fjármagn kemur frá útlöndum til atvinnu- og gjaldeyrisskapandi fjárfestingar. Það fjármagn sem kemur í gegnum gjaldeyrisleið Seðlabankans rennur aðallega til kaupa á fasteignum og skráðum verðbréfum og stuðlar því að þenslu og eignabólu í haftahagkerfinu án þess að leiða af sér atvinnuskapandi fjárfestingu.

Vaxtaumhverfi íslenskra fyrirtækja er gerólíkt því umhverfi sem fyrirtæki í nágrannalöndum okkar búa við. Á sama tíma og seðlabankar í öðrum löndum halda vöxtum því sem næst í núllinu eru raunvextir á Íslandi gríðarlega háir. Raunvextir verðtryggðra fjárfestingarlána eru algengir á bilinu 6-8 prósent. Nafnvextir óverðtryggðra fjárfestingarlána eru algengir á bilinu 10-12 prósent, sem þýðir 8-10 prósenta raunvexti miðað við verðbólgu á þessu ári.

Seðlabankinn leggur grunn að þessu vaxtaokri með stýrivöxtum sem eru margfaldir á við það sem þekkist í nágrannalöndunum. Íslenskir bankar lána að sjálfsögðu ekki peninga til fjárfestingar úti í atvinnulífinu nema þeir fái hærri umbun fyrir en þeir geta fengið með því að leggja peningana inn á reikning í Seðlabankanum.

Ein ástæða þess að íslenskur sjávarútvegur blómstrar nú sem aldrei fyrr er sú að sjávarútvegurinn starfar ekki nema að litlum hluta innan hins íslenska hagkerfis. Tekjur hans og skuldir eru í erlendri mynt og því bítur vaxtaokur krónuhagkerfisins ekki á hann.

Á meðan íslensk fyrirtæki njóta ekki sambærilegra vaxtakjara og aðgengis að fjármagni og fyrirtæki í öðrum löndum, verður ekki um raunverulega endurreisn íslensks atvinnulífs að ræða. Ísland mun halda áfram að dragast aftur úr þeim löndum sem við höfum borið okkur saman við þar til ráðist verður að rótum vandans.

Ein leið til nýrrar sóknar er að Ísland stefni markvisst að upptöku nýs gjaldmiðils. Þar er skynsamlegast að horfa fyrst til aðildar að ESB og upptöku evru.

Skjóðan  er frekju- og leiðindaskjóða, sem lætur ekkert mannlegt sér óviðkomandi.