Telur „vandkvæðalítið“ að selja Dæluna

Til þess að bregðast við áhyggjum Samkeppniseftirlitsins af því að kaup N1 á Festi muni raska alvarlega samkeppni á eldsneytismarkaði hefur olíufélagið lagt til að sameinað félag selji frá sér vörumerkið Dæluna, sem N1 kynnti fyrst til sögunnar sumarið 2016, og þrjár eldsneytisstöðvar.

Til viðbótar hafa forsvarsmenn N1 boðist til þess að skuldbinda olíufélagið til þess að selja þeim sem vilja eldsneyti í heildsölu á viðskiptalegum grunni og auka jafnframt aðgengi að birgðarými hjá Olíudreifingu, sem félagið á 60 prósenta hlut í.

Samkeppniseftirlitið kallaði í gær eftir sjónarmiðum almennings um sáttatillögur N1. Eftirlitið hefur þegar látið í ljós það álit sitt að kaup N1, sem er stærsta eldsneytisfélag landsins, á Festi, næststærsta smásölufélagi landsins en það rekur meðal annars verslanir undir merkjum Krónunnar og Elko, muni að öðru óbreyttu hafa í för með sér „skaðleg“ áhrif á samkeppni sem leitt geti til tjóns fyrir bæði keppinauta félaganna og neytendur. Ef eftirlitið fellst ekki á tillögur N1 mun það ógilda kaupin.

Sjá einnig: N1 tilbúið að selja bensínstöðvar til að liðka fyrir kaupunum á Festi

Hlutabréf í olíufélaginu féllu um 5,1 prósent í verði í 330 milljóna króna viðskiptum í Kauphöll Íslands í gær, daginn eftir að félagið greindi frá því að endanleg niðurstaða Samkeppniseftirlitsins myndi ekki liggja fyrir í þessum mánuði, líkt og vonir stóðu til. Félagið sagði þess í stað „ófyrirséð“ hvenær rannsókn eftirlitsins lyki og benti auk þess á að vegna tímafresta í kaupsamningi N1 og Festar kynni að þurfa að koma til breytinga á samningnum.

Í upphaflegu samkomulagi félaganna, sem þau skrifuðu undir í júlí í fyrra, er heildarvirði Festar, það er virði hlutafjár og skulda, 37,9 milljarðar króna en endanlegt kaupverð mun meðal annars ráðast af afkomu smásölufélagsins.

Yrði sterkur keppinautur

Í frummati Samkeppniseftirlitsins, sem lá fyrir í lok febrúar síðastliðins, lýsti eftirlitið áhyggjum af því að kaupin myndu fela í sér „mjög alvarlega röskun á samkeppni á eldsneytismarkaði“. Ekki væri fyrir hendi nægilegur fjöldi keppinauta sem veitt gætu sameinuðu félagi nægjanlegt samkeppnislegt aðhald.

Ein af sáttatillögum olíufélagsins, sem Samkeppniseftirlitið birti á vef sínum í gær, felst í því að sameinað félagi selji frá sér þrjár eldsneytisstöðvar, nánar tiltekið við Hæðarsmára, Salaveg og Fellsmúla, og vörumerkið Dæluna. Undir merkjum Dælunnar hefur N1 selt eldsneyti frá sumrinu 2016 á einu föstu verði sem er að jafnaði um 15 til 17 krónum lægra en hefðbundið listaverð olíufélagsins.

Í bréfi N1 til Samkeppniseftirlitsins, sem Snorri Stefánsson, lögmaður hjá Advel, skrifar undir fyrir hönd olíufélagsins, er bent á að eldsneytissala sjálfs­afgreiðslustöðva Dælunnar hafi farið vaxandi undanfarið og nú sé svo komið að þessi hluti rekstrar N1 skili jákvæðri framlegð. Ætla verði að mögulegt sé að selja vörumerkið „vandkvæðalítið í einu lagi og auka þannig samkeppni“. Dælan yrði þannig, að sögn olíufélagsins, keppinautur sem væri ólíkur öðrum eldsneytisfélögum og með „sterka hvata til þess að keppa í verðum“.

Bjóðast til að selja Kjarval

Olíufélagið leggur auk þess til að sameinað félag selji verslun Kjarvals á Hellu, en tillögunni er ætlað að bregðast við áhyggjum Samkeppniseftirlitsins af því að kaup N1 muni skaða samkeppni á Hvolsvelli og Hellu. Grundvallast það mat eftirlitsins á því að í bæjarfélögunum sé Festi nánasti keppinautur verslunar N1 í sölu dagvara. Þannig gætu kaupin, að mati eftirlitsins, leitt til verðhækkana í verslunum N1, Krónunnar og Kjarvals þar.

Auka aðgengi að birgðarými

Auk þess var það frummat eftirlitsins að kaup N1 á Festi gætu leitt til þess að erfiðara yrði fyrir keppinauta olíufélagsins að komast inn á markaðinn fyrir smásölu eldsneytis. Tók eftirlitið fram, því til stuðnings, að hvatar hins sameinaða félags til þess að selja eldsneyti í heildsölu myndu minnka í kjölfar kaupanna og það sama ætti við um hvata dótturfélagsins Olíudreifingar til þess að dreifa eldsneyti fyrir keppinauta N1. Samruninn gæti jafnvel valdið því að „keppinautar hrökklist af markaðinum“.

Til þess að bregðast við umræddum ætluðum samkeppnishömlum skuldbindur N1 sig til þess að selja þeim sem eftir því leita eldsneyti í heildsölu „á viðskiptalegum grunni“ og gæta jafnræðis og hlutlægni við söluna. Þá býðst olíufélagið enn fremur til þess að beita sér fyrir auknum aðgangi að þjónustu Olíudreifingar, til dæmis að birgðarými.

Tekur félagið fram í bréfi sínu til Samkeppniseftirlitsins að nægilegt birgðarými sé fyrir hendi, hvað varðar eldsneyti fyrir bíla, þannig að ekki eigi að koma til þess að „Olíudreifing þyrfti að gera upp á milli viðskiptavina“.