Veipsjoppur velta mörg hundruð milljónum

Fimm af helstu sérverslunum með rafrettur og nikótínvökva veltu alls hátt í sjö hundruð milljónum króna árið 2017. Merkja má töluverða tekjuaukningu milli ára samkvæmt ársreikningum. Á sama tíma og veipsjoppur fundu fyrir uppgangi og söluaukningu milli áranna 2016 og 2017 greindi ÁTVR á sama tíma frá því að tekjur af sölu tóbaks drógust saman í öllum flokkum. Einn eigenda veipverslunarinnar Gryfjunnar segir þetta sýna að veipur eru fyrst og fremst hjálpartæki til að hætta tóbaksneyslu fremur en nikótíngildra fyrir börn og unglinga eins og oft sé haldið fram.

„Það er ekki söluaukning af því að börn og unglingar eru að kaupa þetta. Það eru bein tengsl á milli aukningar á sölu á veipi og minnkandi sölu á tóbaki,“ segir Haukur Ingi Jónsson, einn eigenda Gryfjunnar. Hann áætlar að 95 prósent viðskiptavina þeirra séu fólk sem er að reyna að hætta.

Þegar ársreikningar fimm af helstu veipsjoppum landsins eru skoðaðir, og þá eru undanskildar verslanir sem selja veitingar og aðrar vörur fyrst og fremst, má sjá að sprenging varð árið 2017. Rekstrarfélög þeirra veltu hátt í sjö hundruð milljónum, velta og hagnaður jókst. En á sama tíma greindi ÁTVR frá því að sala reyktóbaks hefði dregist saman um 29 prósent, sala á sígarettum um 9,4 prósent og vindlum um 13 prósent. Meira að segja sala á neftóbaki dróst saman um tæp sex prósent.

Tugir smásöluaðila með veiptengdan varning eru á Íslandi og því ljóst að velta greinarinnar í heild sinni er mun meiri en þessar tölur úttektar Fréttablaðsins gefur til kynna.

Ný lög um rafrettur og áfyllingar taka gildi 1. mars 2019 og fela þau í stuttu máli í sér lögleiðingu á þessum varningi. Haukur Ingi kveðst eiga von á því að markaðurinn leiti jafnvægis á næsta ári enda hafi sprengingin í greininni þegar átt sér stað.

„Sprengingin er búin. Þegar við byrjuðum fyrir fjórum árum voru kannski tvær búðir en í dag eru þær örugglega um þrjátíu,“ segir Haukur Ingi sem kveðst líkt og kollegar sínir fagna nýju lögunum sem kallað hafi verið eftir um árabil. Ekki væru allir sáttir en heilbrigðisráðherra hafi gert vel, þegar upp var staðið.

Í úttekt Fréttablaðsins er söluaukningin milli ára hvergi jafn sýnileg og hjá verslunum Gryfjunnar og Polo Vape Shop, en báðar eru rótgrónar verslanir í bransanum ef svo má segja meðan hinar áttu sitt fyrsta rekstrarár árið 2016. Veltan jókst um 41 prósent hjá Gryfjunni milli ára en hjá Polo sexfaldaðist hún. Allar upplýsingar eru fengnar úr ársreikningum viðkomandi rekstrarfélaga fyrir árið 2017. Ársreikningar ársins 2018 liggja ekki fyrir. Haukur Ingi segir síðasta ár hafa verið mun jafnara en árið 2017.