„Þetta hörmu­lega og sorg­lega at­vik endur­speglar lang­vinnan vanda“

Greint var frá því í Morgunblaðinu og Austurglugganum að Alfreð Erling Þórðarson, 46 ára Norðfirðingur sem sætir ákæru fyrir að hafa orðið hjónum á áttræðisaldri að bana í fyrrasumar, hafi átt samkvæmt dómsúrskurði að vera í nauðungarvistun þegar hann lét til skara skríða.

Talið er að hann hafi verið í geðrofi, notað hamar og slegið fólkið endurtekið í höfuðið með fyrrnefndum afleiðingum. Fram kemur í Morgunblaðinu að á einu ári hafi Alfreð þrisvar verið úrskurðaður í nauðungarvistun, meðal annars í tólf vikur frá 6. júní. Hann hafi því ekki átt að ganga laus 21. ágúst þegar voðaverkið var framið.

„Mér finnst þetta hörmulega og sorglega atvik endurspegla langvinnan vanda sem er tvíþættur og sem ríkisstjórnin hyggst taka á. Það er annars vegar skortur á plássum á geðdeild og úrræðum þar og það að húsnæði til geðþjónustu er barn síns tíma,“ segir Alma Möller heilbrigðisráðherra.

Yfirlæknir á geðdeild sagði í viðtali við blöðin tvö lækna upplifa gríðarlega pressu til að útskrifa fólk til að hægt sé að leggja inn þá sem koma bráðveikir á bráðamóttöku og því séu þeir neyddir til stöðugrar forgangsröðunar. Þá hafi Ísland yfir að ráða mun færri rýmum á geðdeild en í nágrannalöndum.

„Það þarf að bæta úrræði og það þarf að bæta húsnæði og það er búið að vinna þarfagreiningu að nýrri geðþjónustu og málið sem stendur er hjá borginni sem er að skoða hvaða lóðir koma til greina. Það er ætlunin að bæta geðheilbrigðisþjónustuna.“

Það sé einn angi málsins.

„En síðan er það risamál sem er málefni þeirra einstaklinga sem þurfa öryggisvistun, annars vegar þeir sem hafa verið sakhæfir og lokið afplánun og eru áfram álitnir hættulegir og líka þeir sem eru ósakhæfir. Þar er og hefur verið mikil vinna í gangi. Þetta snertir mörg ráðuneyti þannig að hópur frá sjö ráðuneytið er að störfum og er með þessi öryggisvistunarmál í forgangi,“ segir Alma.

Með frumvarp í smíðum um örfáa en hættulega einstaklinga  

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, segir að það þurfi ekki nema eina hræðilega sögu til að sýna fram á að hér á landi vanti verulega upp á. Hún hafi í smíðum frumvarp til að skerpa á heimildum í lögum um öryggisráðstafanir. Málið varði fleiri en eitt ráðuneyti og þá sé lykilatriði að þau vinni vel saman.

„Annars vegar sá angi sem horfir við refsikerfinu; þetta er auðvitað heilbrigðiskerfið okkar og stóraukin áhersla á geðheilbrigðismálin og svo er það félagsmála hlutinn. Það sem ég er að horfa á er við séum með í lögunum okkar heimildir til að taka á þeim örfáu einstaklingum en mjög hættulegu sem geta valdið samfélaginu óbætanlegt tjón gangi þeir lausir,“ segir Þorbjörg en frumvarpið um öryggisráðstafanir á við um heimildir gagnvart þeim mönnum sem hafa lokið afplánun í fangelsi en eru áfram metnir hættulegir. Hún segir að það verði að hafa með þeim eftirlit og í einhverjum tilfellum verði þeir áfram vistaðir.