„Hætt við því að það muni bitna á leigj­endum“

Sögulegt óvissuástand ríkir á fasteignamarkaði í kjölfar vaxtadómsins svokallaða sem féll í Hæstarétti í síðasta mánuði. Þar sem skilmálar Íslandsbanka um óvertryggð lán með breytilegum vöxtum voru dæmdir ólögmætir. 

Samtök iðnaðarins sögðu í gær að rýmkun Seðlabanka Íslands á lánþegaskilyrðum hafi lítil sem engin áhrif á það óvissuástand. Ríkisstjórnin kynnti húsnæðispakka sinn í síðustu viku með áformum til að draga úr óvissu og bíða ýmsir aðilar á húsnæðismarkaði eftir nánari útfærslu á því.

Meðal þess sem kemur fram í húsnæðispakkanum er að dregið verði úr afslætti á fjármagnstekjuskatti vegna leigutekna leigusala úr 50 prósenta afslætti í 25 prósent. Þetta sé gert til minnka hvata aðila til að safna íbúðum. 

Hildur Ýr Viðarsdóttir, stjórnarformaður Húseigendafélagsins og lektor við Háskóla Íslands, segir að það sé hætt við því að þetta vinni gegn markmiðum ríkisstjórnarinnar á húsnæðismarkaði um að gera líf á leigumarkaði bærilegra og auðvelda fólki að komast inn á húsnæðismarkað. 

„Leigumarkaðurinn á Íslandi er settur saman þannig að þetta eru að meiri hluta einstaklingar sem eru leigusalar. Þeir vilja væntanlega ekki tapa á útleigu eigna sinna heldur allavega koma út á sléttu eða hafa einhvern hagnað af. Það er hætt við því að þetta muni rata út í leiguverðið. Það er hætt við því að það muni bitna á leigjendum.“

Getur þetta haft þau áhrif að leigjendur séu ólíklegri til að komast inn á fasteignamarkaðinn ef leiguverð hækkar eins og búist er við?

„Já það getur leitt til þess. Ef leiguverðið hækkar þá er erfiðara að leggja fyrir og kaupa eign.“

Í pakkanum kemur einnig fram að byggingarstjórakerfið verði lagt niður og að byggingareftirlit færist frá byggingarfulltrúum sveitarfélaga til fagaðila hjá óháðum skoðunarstofum. Hildur segir fróðlegt að fylgjast með nánari útfærslu þessa.

„Í síðustu viku voru einnig kynntar rannsóknir á Þjóðarspeglinum um galla í nýbyggingum þar sem kom fram að um 40 prósent nýbygginga sem hafa verið byggðar hér á undanförnum árum séu haldnar byggingargöllum. Þá veltir maður fyrir sér hvort það sé rétt að hætta með eftirlit byggingarfulltrúa og færa það annað og leggja niður hlutverk byggingarstjóra. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt fyrir fasteignaeigendur að eftirlit með byggingum sé öflugt þannig að það sé hægt að gera allt sem hægt er til að fækka byggingargöllum sem eru alltof margir eins og staðan er núna. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt að það sé vandað þar til verka.“

Samkvæmt frumvarpi sem liggur fyrir Alþingi um skráningarskyldu leigusamninga verður komið í veg fyrir að leiguverð sé hækkað á fyrstu tólf mánuðum tímabundinna leigusamninga.

Þetta sé gert til að takmarka skammtímaleigu á borð við útleigu á Airbnb, við lögheimili og eina aðra fasteign utan þéttbýlis. 

„Eignarréttur er náttúrulega varinn af stjórnarskrá, að maður geti nýtt eignina. Þarna er með lögum verið að takmarka hvernig fasteignaeigendur geta hagnýtt  eignina sína. Þarna er verið, enn og aftur, að ganga á réttindi þeirra til að ráðstafa sínum eignum,“ segir Hildur.