„Við kölluðum það einu sinni sex­isma og ras­isma“

Helgi, sem er nýjasti gesturinn í podcasti Sölva Tryggvasonar, skrifaði fyrir skömmu færslu þar sem hann gagnrýndi slaufunaræðið sem hér gekk yfir fyrir nokkrum árum. Hann segist enn ekki hafa lesið viðbrögðin við því sem hann skrifaði á Facebook, enda sé hann meðvitaður um að mörg skoðanasystkina hans almennt séu ósammála honum þegar kemur að þessu.

„Ég var alveg þessarar skoðunar þegar þetta tímabil gekk yfir en það hefði ekkert þýtt að viðra þessa skoðun þá. Þú gerir ekki mikið í miðju snjóflóði annað en að rúlla bara með því. Það má alveg segja að ég hafi sýnt ákveðna meðvirkni á þessu tímabili en ég var líka í grunninn sammála mörgu af því sem fólk var að berjast fyrir. En aðferðirnar voru bara rangar.

Það er fullt af fólki mín megin í pólitík sem er á sömu skoðun og ég en þorir bara ekki að segja það af ótta við félagsleg viðbrögð. Ég var það líka lengi og ég hef ekki enn þá lesið „commentin“ við því sem ég skrifaði á Facebook, af því að mig langar ekki að loka á vini mína, þó að við séum ósammála þegar kemur að þessu. Ég veit að margir vina minna eru með aðra skoðun en ég á þessu, en ég get bara ekki samþykkt þá skoðun að það sé réttlætt að meiða fólk til hlýðni við ákveðnar skoðanir. Það er það sem birtist óafvitandi í mörgum af þessum hugmyndum og ég er bara ósammála því,” segir Helgi.

Alls ekki í lagi

Helgi Hrafn segir að vonandi séum við loksins komin á þann stað að fólk megi tjá þessa tegund af skoðunum án þess að vera óttaslegið við að missa vinnuna eða annað þvíumlíkt.

„Svona tímabil líða alltaf hjá, en þetta tímabil var á margan hátt bara alls ekki í lagi. Þetta var ákveðin tegund af ofbeldismenningu, þar sem hópar fólks tóku sig saman og meiddu og skemmdu fyrir þeim sem voru þeim ósammála. Svo fylgdu þessu miklir hetjustælar og kátína yfir því að hafa eyðilagt fyrir einhverjum. Það var svo bara réttlætt með að fólk ætti þetta skilið af því að það væri í forréttindastöðu eða annað slíkt. Það er ekkert sem réttlætir að leggja fólk í rúst og eyðileggja líf þeirra. Fólk deyr úr einelti og þeir sem ekki hafa lent í slíku hafa ekki skilning á því hvað það er alvarlegt. Það er ógeðsleg staða að vera einn og varnarlaus í samfélagi með fólki sem lítur út eins og þú, nema það hatar þig. Það er eitt hvort einhver málsstaður sé góður en svo er allt annar hlutur hvaða aðferðir þú notar til að berjast fyrir málsstaðnum.”

Skilgreina hluti út frá hópum en ekki einstaklingum

Í þættinum tala Helgi og Sölvi um þá tilhneigingu að skilgreina hluti út frá hópum en ekki einstaklingum og hvernig hægt sé að taka það út í öfgar. Helgi segir að það geti skemmt fyrir málstaðnum ef allt sé sett undir gleraugu þess hvaða þjóðfélagshóp þú tilheyrir.

„Það er allt í lagi að greina hluti út frá ákveðnum hópum til þess að skilja samfélagið betur og hvað býr að baki. Eins og til dæmis að yfirgnæfandi meirihluti forstjóra í fyrirtækjum séu hvítir karlmenn á ákveðnum aldri. Það er alveg klárlega „relevant” þegar verið er að greina samfélagið og skilja hvaðan við erum að koma og hvað þurfi mögulega að bæta. En þegar við erum farin að dæma fólk nær eingöngu á grundvelli kyns og kynþáttar þá erum við komin á ranga braut. Við kölluðum það einu sinni bara sexisma og rasisma. Þegar fólk fer of langt í öfgar í þá átt að skilgreina allt á þennan hátt, þá endar það á að skemma það sem í grunninn var góður málstaður. Þetta getur svo oft endað með því að fólk sem raunverulega er að berjast fyrir mannréttindum, lýðræði og betra samfélagi verður sjálft fyrir barðinu á fólki sem tekur málstaðinn í öfgar.”

Rangt að útiloka ákveðnar skoðanir

Helgi Hrafn segist almennt þeirrar skoðunar að það sé rangt að reyna að útiloka ákveðnar skoðanir eða banna ákveðnu fólki að fá „platform“. Hins vegar lifum við á tímum þar sem þeir sem hafa náð langt í að einfalda skilaboð sín nái stundum auðveldar í gegn, sama hvort þeir segi satt eða ekki.

„Þú færð það ekki upp úr mér að ég sé á móti umræðu. Þó að sumar skoðanir séu mjög slæmar er alls ekki endilega rétt að þagga þær, heldur þvert á móti taka rökræðuna. Hins vegar lifum við á tímum þar sem ákveðin valdhyggjuöfl hafa náð inn og það þarf að vera vel undirbúinn til þess að rökræða við „valdhyggjufanta“, af því að þeir hafa ekki mikinn áhuga á vitsmunum og rökstuðningi. Það er mikil vinna að vera það vel undirbúinn að þú getir sigrað rökræður við einhvern sem hefur engan áhuga á sannleikanum. Raunveruleikinn og lífið geta verið flókin fyrirbæri og þess vegna geta verið takmörk fyrir því hvað það er hægt að einfalda sannleikann mikið. Það eru hins vegar engin takmörk fyrir því hvað þú getur einfaldað lygina mikið, þannig að á þann hátt er lygin alltaf með ákveðið forskot.”

Hægt er að nálgast viðtalið við Helga Hrafn og öll viðtöl og podköst Sölva Tryggvasonar inni á solvitryggva.is.