Við yrðum á mat­seðlinum innan ESB

Hérlendum Evrópusambandsinnum eins og Degi B. Eggertssyni, þingmanni Samfylkingarinnar, hefur orðið nokkuð tíðrætt um það að undanförnu að ríki sem ekki ættu sæti við borðið yrðu á matseðli stórveldanna með vísan í ræðu sem Mark Carney, forsætisráðherra Kanada, flutti fyrr á árinu. Fyrir vikið þyrfti Ísland að ganga í Evrópusambandið.

Hins vegar yrði Ísland einmitt á matseðli fjölmennustu ríkja Evrópusambandsins ef til inngöngu landsins í það kæmi enda fer vægi ríkja innan sambandsins við ákvarðanatöku einkum eftir íbúafjölda þeirra. Þannig yrði vægi Íslands í ráðherraráði Evrópusambandsins, valdamestu stofnun þess, allajafna einungis á við 5% af þingmanni á Alþingi.

Mörg dæmi eru um það að fjölmennustu ríkin hafi valtað yfir fámennari ríki innan Evrópusambandsins í gegnum tíðina. Til að mynda fyrir jólin þegar Írar vildu að staðið yrði við samkomulag sem gert hafði verið um lágmarksaflahlutdeild þeirra á eigin miðum ef til mikils niðurskurðar kæmi eins og raunin varð þá. Fjölmennari ríki komu í veg fyrir það.

Forystumenn í írskum stjórnmálum voru ómyrkir í máli. Pat „the Cope“ Gallagher, þingmaður Fianna Fáil, systurflokks Viðreisnar, talsmaður flokksins í sjávarútvegsmálum og fyrrverandi þingmaður hans á þingi Evrópusambandsins um árabil, sagði um að ræða „fullkominn fjandskap í garð smáríkis“ og talaði um „rándýrseðli“ stóru ríkjanna.

Til að hafa einungis hliðstætt vægi og Þýzkaland eitt í ráðherraráðinu þarf 17 fámennari ríki Evrópusambandsins í dag sem flest eru þó milljónaþjóðir. Fjögur fjölmennustu ríki sambandsins, Frakkland, Ítalía og Spánn auk Þýzkalands, hafa samanlagt 57,7% íbúafjöldans og hafa því tögl og hagldir bæði varðandi samþykkt mála og stöðvun þeirra.

Talsmenn inngöngu Íslands í Evrópusambandið vilja hins vegar ógjarnan ræða um stöðuna í ráðherraráðinu og telja hagfelldara fyrir sig að tala um þing sambandsins. Þar yrði staðan örlítið skárri vegna lágmarksfjölda þingmanna á ríki sem breytti hins vegar í raun engu. Ísland fengi þannig sex þingmenn af vel yfir 700 eða á við hálfan alþingismann.

Deginum ljósara er að Carney átti ekki við slíkt „sæti við borðið“ heldur samstarf ríkja á jafnræðisgrundvelli óháð íbúafjölda. Hins vegar er eðlilegt að miðað sé við íbúafjölda innan Evrópusambandsins enda markmiðið með því og forverum þess verið frá upphafi að til yrði evrópskt sambandsríki og er sú þróun þegar komin langt á þeirri leið.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).