Reykja­víkur­borg skilar auðu

Viðbrögð Reykjavíkurborgar við Bakkakotsmálinu hafa hingað til einkennst af einu. Þögn. Þegar spurt er um málið eru svörin fá, almenn og varfærin. Borgin ber fyrir sig að gögnin séu grafin í skjalageymslum og þau viti í raun ekkert hvar þau séu, tefla svo fram embættisfólki til þess að fegra hlutina og þykjast vera að gera betur. Það sem eftir stendur er því ekki skýring heldur tómarúm. Í eðlilegri stjórnsýslu væri þetta ekki svona, við eigum ekki að sætta okkur við að kerfið leyfi tímanum að fella málið í gleymsku. Við skulum ekki gleyma því að Reykjavíkurborg er það sveitarfélag sem hélt áfram að senda börn á Bakkakot í 3 ár eftir að Barnaverndarstofa lagðist gegn vistun barna á bænum.

Auðvitað má túlka þetta sem einhverskonar klaufaskap eða saklausa yfirsjón. En eftir að hafa fylgst með barnaverndarkerfinu um árabil kemur þessi þögn mér ekkert á óvart. Hún er í raun nokkuð fyrirsjáanleg.

Kerfi sem er byggt upp af mörgum stjórnsýslustigum, þar sem ábyrgð er dreifð á milli nefnda, stofnana og embætta, hefur ákveðinn eiginleika. Þegar eitthvað alvarlegt kemur upp verður mjög erfitt að finna út úr hvar ábyrgðin liggur. Alltaf er hægt að benda á næsta hlekk í keðjunni. Einhver annar átti að hafa eftirlit, einhver annar átti að hafa upplýsingar, einhver annar átti að bregðast við.

Þegar slíkt kerfi stendur frammi fyrir alvarlegum ásökunum verður niðurstaðan oft sú sama. Enginn veit nákvæmlega hvað gerðist. Gögn eru ófullnægjandi og að lokum situr almenningur eftir með þá tilfinningu að málið hafi einfaldlega horfið inn í stjórnsýsluna.

Viðbrögð Reykjavíkurborgar við Bakkakotsmálinu virðast falla nákvæmlega inn í þetta mynstur. Borgin þykist ekki vita hvar gögnin eru nákvæmlega. Hún getur ekki sagt nákvæmlega hvað gerðist. Það virðist enginn geta útskýrt hvernig eða að hvaða marki eftirliti var háttað. Í stað þess að fá skýra mynd af því hvað átti sér stað og hvar ábyrgðin lá fáum við fyrst og fremst vísbendingu um að enginn hafi haft heildaryfirsýn og að borgin og Barnavernd Reykjavíkur ætli að láta málið hverfa og láta eins og það komi þeim ekki við. Þessu fólki er nefnilega alveg sama.

Það sem blasir við í Bakkakotsmálinu er ekki bara saga um eitt heimili eða eina stofnun. Það er saga um kerfi sem getur ekki svarað fyrir það sem gerðist. Saga um kerfi þar sem ábyrgð verður óljós þegar hún þarf hvað mest að vera skýr.

Þegar þögn er svarið við alvarlegum spurningum um kerfislægt vandamál innan barnaverndarkerfisins, segir þögnin meira en þúsund orð.

Þessi staða vekur upp fleiri spurningar en svör.

Ef stærsta sveitarfélag landsins getur ekki sagt með skýrum hætti hvað gerðist innan barnaverndarkerfis sem það sjálft rekur, hvað segir það þá um uppbyggingu kerfisins? Hvað segir það um eftirlitið? Og hvað segir það um ábyrgðina?



Höfundur var barn í Bakkakoti.