Náttúru­verndin er munaðar­laus í Hafnar­firði

Réttur til heilnæms umhverfis er grundvallarmannréttindi sem felur í sér rétt til hreins, heilbrigðs og sjálfbærs umhverfis fyrir núverandi og komandi kynslóðir.

(Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna, 2022)

Einn af fjölmörgum kostum þess að búa í Hafnarfirði er gott aðgengi að fjölbreyttri og lítt raskaðri náttúru. Það nýta bæjarbúar sér vel til heilsubótar og tómstunda eins og sjá má daglega á fjölda fólks í upplandinu, við Hvaleyrarvatn, Ástjörn, Kleifarvatn, Krýsuvík og víðar. það er óhætt að segja að í bæjarlandinu felist hið raunverulega lífsgæðasetur.

Í umhverfisstefnu Hafnarfjarðar segir m.a.:

„Stefnt er að því að Hafnarfjörður verði í fararbroddi sveitarfélaga á Íslandi við verndun náttúrunnar, auðlinda og menningarminja.“

Þrátt fyrir skýr og fögur fyrirheit er ekki starfandi lögboðin umhverfis- eða náttúruverndarnefnd í bænum. Það er vissulega starfandi Umhverfis- og framkvæmdaráð sem er ætlað að fara með umhverfis- og/eða náttúruverndarmál í sveitarfélaginu en þar eru framkvæmdamálin mun fyrirferðameiri og nær eingöngu til umfjöllunnar. Það er þess valdandi að umhverfis- og náttúruverndarumræða fer hvergi fram á vettvangi bæjarstjórnar. Ekki ólíkt umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu þar sem orkumálin virðast nær eingöngu til umræðu í ráðuneytinu, allavega um þessar mundir.

Tökum nokkur nýleg dæmi um framkvæmdir sem hefðu með réttu átt að kalla á djúpa og opinbera náttúruverndarumræðu á vettvangi bæjarstjórnar:

• I. Bygging risavaxins knatthúss við friðlandið Ástjörn en bæði Náttúruverndarstofnun og Skipulagsstofnun lögðust gegn staðsetningunni svo nærri tjörninni og mæltust til þess að húsinu væri fundinn annar staður. Ekki á neinu stigi skipulagsferlisins fór fram opinber umræða um vernd Ástjarnar í tengslum við bygginguna.
• II. Fyrirhuguð kolefnisförgunarstöð Carbfix við Vallahverfið sem nú hefur verið fallið frá vegna kröftugra mótmæla íbúa í bænum við starfseminni. Starfsemi Carbfix er bæði auðlindafrek og hefur talsverð umhverfisáhrif auk þess sem byggja þyrfti sérstaka höfn fyrir kolefnisflutningana. Ekki á neinu stigi skipulagsferlisins fór fram opinber umræða um náttúruvernd í tengslum við Coda.
• III. Rannsóknarboranir eftir heitu vatni vegna fyrirhugaðar virkjunnar með tilheyrandi óafturkræfu raski við einstakar jarðminjar og lítt raskaða landslagsheild í umhverfi Kleifarvatns og Krýsuvíkur. Enn hefur ekki farið fram opinber umræða um umhverfisáhrif virkjunarinnar í bænum. Á meðan fleytir verkefninu áfram.
• IV. Nýsamþykkt skipulag sem felur í sér yfirgengilega stækkun Straumsvíkurhafnar með tilheyrandi námuvinnslu og raski við Straum sem er á náttúruminjaskrá. Engin opinber umræða fór fram um stækkunaráformin.

Úr þessu þarf vitanlega að bæta. Náttúran verður að eiga sér málsvara í bæjarstjórn og þar þarf að vera vettvangur fyrir eðlilega náttúruverndarumræðu. Við í Vinstrinu viljum að komið verði á fót raunverulegri umhverfis- og náttúruverndarnefnd í Hafnarfirði líkt og lög gera ráð fyrir. Jafnframt leggjum við til að komið verði á fót sérstöku starfi umhverfis- og hringrásarfulltrúa sveitarfélagsins en umhverfis- og hringrásarmálin verða sífellt fyrirferðarmeiri í starfsemi sveitarfélaganna og fyrirséð að svo verði áfram. Á tímum náttúrutaps og loftslagsbreytinga hefur vernd umhverfis- og náttúru aldrei verið mikilvægari. Líka í Hafnarfirði.

Í þeim anda hvetjum við hafnfirska náttúruunnendur til að fjölmenna með okkur og öðrum í grænu gönguna á sumardaginn fyrsta því náttúran á undir högg að sækja og þarf svo sannarlega á fleiri röddum að halda.

Höfundar sitja bæði á lista Vinstrisins í Hafnarfirði sem býður fram í bæjarstjórnarkosningunum í vor.