Níu­tíu milljóna tjón á nokkrum vikum

„Frá því gáttin opnaði, þá hafa 34 netbrotamál borist lögreglu og þar af fóru 22 mál í gegnum gáttina og tólf voru skráð með öðrum leiðum,“ segir Agnes Ósk Marzellíusardóttir, lögreglufulltrúi í fjármunadeild Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu.

Meirihlutinn sé til rannsóknar á höfuðborgarsvæðinu. Dómsmálaráðherra opnaði fyrir um mánuði síðan nýja netgátt, stafræna tilkynningagátt og fræðslusvæði um netglæpi á vef lögreglu.

„24 þessara mála eru hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og af þeim 24 málum sem komu úr gáttinni voru níu mál skráð með öðrum leiðum.

Alls hafa um 240 ábendingar borist í gáttina sem hafa orðið að þessum 34 málum.

„Fólk er líka bara að tilkynna okkur um tilraunir. Við viljum fá þær tilkynningar endilega líka af því við viljum geta séð hvernig málin eru að þróast.“

Hægt er að tilkynna nokkrar tegundir netsvika í gáttina: ástarsvik, fjárfestingarsvik, fyrirframgreiðslusvik, kortasvik, vefverslunarsvik og samskiptasvik. Agnes segir að frá því að gáttin var opnuð hafi mest verið tilkynnt um korta- og fyrirframgreiðslusvik, en einnig eitthvað um fjarskipta- og ástarsvik.

Fyrirframgreiðslusvik algeng

Agnes segir til dæmis fyrirframgreiðslusvik algeng við leigu á íbúðum.

„Þú tryggir þér íbúð eða eitthvað slíkt með því að leggja inn á viðkomandi og tryggja þér íbúð og svo er kannski bara jafnvel engin íbúð til staðar.“

Agnes segir gáttina mikilvægan þátt í að efla viðbragðshraða

„Það skapast þarna miðlægur vettvangur fyrir lögregluna til þess að greina fljótt hvaða embætti á að taka við hvaða verkefni. Þetta auðveldar síðan lögreglunni að safna upplýsingum með samræmdum hætti. Með þessu getum við til dæmis greint mynstur eða tengsl á milli mála og brugðist eins hratt og við getum við þessu formi skipulagðrar brotastarfsemi.“

Þá segir hún þau einnig hafa aukið færi á að greina mynstur í svikum og hvernig þau þróast. Sem dæmi hafi í vikunni verið sendur úr póstur vegna breytinga á svokölluðum Microsoft-svikum í kjölfar tilkynninga frá fólki um tilraunir til svika á þeim.

„Þá sjáum við þessa breytingu sem hefur orðið á þessum svikum og gátum varað við breytingunni. Í henni fólst að núna eru brotamenn farnir að nota talgervil í samskiptum sínum við þá sem hringt er í. Áður fylgdu oft tilkynningar um að aðili hefði hringt sem hafði talað bjagaða ensku en í dag er þetta þannig að þessir talgervlar tala flotta íslensku og hringja úr íslenskum númerum.“

Netbrot virði ekki landamæri

Þannig hafi lögreglan aukna yfirsýn yfir þróun netógnar.

„Netbrotin virða engin landamæri, bara eins og skipulögð brotastarfsemi almennt er, og þessi brot geta beinst að stórum hópi fólks á mjög skömmum tíma. Og það skiptir þá máli að við höfum verkfæri og skilvirkari leiðir til þess að taka á þessum málum.“

Agnes segir fjárhæðir sem fólk tapar á breiðum skala.

„En við erum búin að taka það saman að sem sagt tilkynnt fjárhagstjón á þessu tímabili frá því gáttin opnaði er rúmlega 91 milljón.“

Það sé þó aðeins bara það sem sé tilkynnt, fjárhæðirnar geti verið meiri.

„Við náttúrulega getum aldrei vitað í raun hvað það er sem ekki er tilkynnt, en þetta eru náttúrulega brot sem eru þess eðlis að því miður þá virðist oft felast einhver skömm í því að verða fyrir þeim. En við erum alltaf að tala um það að það á aldrei að felast skömm í því þegar það er brotið gegn þér. Það á alveg eins við um þessi brot sem og önnur, þannig að við hvetjum fólk eindregið til þess að leita til okkar, telji það sig hafa orðið fyrir broti.“