Vill leysa flösku­hálsinn í raf­orku­málum Vest­fjarða með laga­breytingu

Jóhann Páll sagði í sérstakri umræðu á Alþingi í dag, sem María Rut Kristinsdóttir, þingmaður Viðreisnar, hóf að staða orkumála á Vestfjörðum væri „algerlega óviðunandi og óboðleg“. Ríkisstjórnin væri staðráðin í að bæta úr henni.

Að hans mati er eina raunhæfa heildarlausnin sú að virkja í Hvalá og Austurgili, og jafnvel Skúfnavötnum, og tengja framleiðsluna um nýjan afhendingarstað í Miðdal, þaðan niður að Kollafirði og áfram að Mjólká.

Ráðherra sagði að þannig mætti auka orkuöryggi, styrkja flutningskerfið, bæta afhendingargæði, draga úr flutningstapi og skapa möguleika á svokallaðri eyjakeyrslu, þar sem Vestfirðir gætu betur staðið af sér truflanir í flutningskerfinu.

Vill vinda ofan af lagabreytingu frá 2018

Helsta hindrunin væri hins vegar lagabreyting frá árinu 2018. Hún hefði að sögn ráðherra gert það að verkum að Landsnet gæti ekki með fullnægjandi hætti horft til heildarávinnings fyrir raforkukerfið þegar tengikostnaður nýrra virkjana væri metinn.

„Þetta er í rauninni stóri flöskuhálsinn þegar kemur að Hvalárvirkjun og í raun Austurgilsvirkjun líka,“ sagði Jóhann Páll.

Hann sagði að stjórnvöld ætluðu að vinda ofan af þessari breytingu. Á næsta löggjafarþingi verði lagt fram frumvarp til breytinga á raforkulögum. Þar verði tryggt að við útreikning tengigjalda og kerfisframlags verði horft til kerfislegs ávinnings nýrra tenginga.

Þannig verði meðal annars metið hvort nýjar virkjanir dragi úr flutningstapi, bæti nýtingu innviða, auki raforkuöryggi eða geti frestað öðrum kostnaðarsömum framkvæmdum í flutningskerfinu.

Ráðherra sagði núverandi fyrirkomulag valda því að fyrsti aðili sem tengist kerfinu geti þurft að bera óhóflega mikinn kostnað, þótt síðari notendur njóti einnig góðs af framkvæmdunum. Þetta kallaði hann „brautryðjandaóhagræði“.

Framkvæmdir verði að veruleika

Jóhann Páll sagðist viss um að breytingarnar myndu koma málinu miklu lengra. Þegar kjörtímabilinu lyki yrðu Hvalárvirkjun, Miðdalstengipunkturinn og aðrir tengdir raforkuinnviðir komnir á þann stað í ferlinu að enginn efist lengur um að framkvæmdirnar verði að veruleika.

Ráðherra nefndi einnig að um 600 milljónir króna hefðu verið veittar til jarðhitaleitar, jarðhitanýtingar og varmadæluvæðingar á Vestfjörðum á kjörtímabilinu. Þá sagði hann frumvarp um jöfnun dreifikostnaðar hafa mikla þýðingu fyrir Vestfirðinga, enda myndi það lækka raforkureikning nánast allra íbúa fjórðungsins.