Fjöl­skyldan í sárum og biður for­eldra um að fylgjast með net­notkun barna

Katrín stofnaði nýverið Facebook-hóp fyrir aðstandendur ungmenna sem hafa lent í 764. Markmiðið er að fólk í þessari erfiðu stöðu geti komið saman og veitt hvert öðru stuðning. Málið hefur reynt mjög á dóttur hennar og fjölskylduna alla.

„Þetta hefur haft hræðileg áhrif á okkur, bara vægast sagt. Stelpan er náttúrulega alveg í molum. Andlega hliðin er ekki góð og það er það sama hjá okkur.“ 

Eftir að Guðbjörg Emilía Walker lenti í klóm hópsins aðeins þrettán ára gömul var hún þvinguð til að skaða sjálfa sig í beinu streymi og hvött til þess að beita aðra ofbeldi. Þá varð hún vitni að grófu ofbeldi og þremur sjálfsvígum ungmenna í beinu streymi.

Guðbjörg hefur áður rætt reynslu sína í Kastljósi en ákvað nú í fyrsta sinn að koma fram undir nafni. Hún greindi upphaflega frá ofbeldinu í myndskeiði á samfélagsmiðlinum TikTok og í kjölfarið setti bandaríska alríkislögreglan FBI sig í samband við hana.

Hópurinn 764 er einn margra sem eru til rannsóknar hjá FBI og Evrópulögreglunni Europol. Saman mynda þeir net ofbeldishópa sem herja markvisst á börn á internetinu, beita þau kynferðisofbeldi, dreifa kynferðislegu efni af þeim og hvetja þau til ofbeldisverka. 

Í maí hófust réttarhöld yfir átján ára ungmenni í Umeå í Svíþjóð sem er ákærður fyrir meira en sjötíu brot þvert yfir landamæri. Hann er meðal annars sakaður um að hafa þvingað börn til að skera sig og skrifa númer hópsins með blóði sínu. Þá er honum gert að hafa stýrt sjálfsvígstilraunum, nauðgunum og ofbeldi gegn köttum í gegnum netið. Katrín segir að Guðbjörg sé meðal fórnarlamba hans.

Hann var handtekinn í skólastofu í apríl 2025 og er grunaður um að hafa kerfisbundið skipað ungmennum að beita ofbeldi, stunda sjálfsskaða og taka þátt í kynferðislegum athöfnum. Brotin hafi yfirleitt verið tekin upp og myndskeiðum í kjölfarið dreift á netinu, að því er fram kemur í frétt sænska ríkisútvarpsins SVT. Hann neitar allri sök.

Ekki sú eina á landinu

Katrín segist hafa fengið lítil viðbrögð við stuðningshópnum enn sem komið er. Fólk hafi vissulega sýnt honum áhuga en ekkert þeirra haft reynslu af 764.

„Við erum tvær hérna á Íslandi sem ég veit um sem eigum börn sem hafa lent í þessu og markmiðið var í rauninni að reyna að finna hvort það væru einhverjir fleiri.“

Hún upplifði blendnar tilfinningar þegar hún komst að því að annað íslenskt barn hefði lent í klóm netofbeldishópsins. Á meðan það væri viss léttir að þau væru ekki ein á Íslandi hafi verið sárt að hugsa til þess að önnur fjölskylda hafi gengið í gegnum svipaða eldraun.

Lenti í hópnum á Discord

Guðbjörg lenti í ofbeldishópnum 764 á samskiptamiðlinum Discord þar sem hún hafði átti í samskiptum við aðra spilara tölvuleiksins Roblox. Á Discord kynntist hún fólki sem hún taldi til vina sinna en átti síðar eftir að draga hana inn í myrkan vef 764.

Hún var þrettán ára þegar hún komst í kynni við hópinn en um ári síðar fór hún að fá hótanir, þar sem henni var meðal annars skipað að skaða sjálfa sig og gæludýrin sín og deila nektarmyndum. Guðbjörg segir hótanirnar hafa verið settar fram af „háttsettum“ körlum innan hópsins og 764 stýrt lífi hennar í rúm þrjú ár.

Á tímabili horfðu allt að hundrað manns á hana í beinu netstreymi, niðurlægðu hana og hvöttu til sjálfsskaða og ofbeldisverka. 

Foreldrar þurfi að hafa varann á

Katrín segir fólk allt of værukært þegar kemur að samfélagsmiðla- og tölvuleikjanotkun ungmenna.

„Það er verið að herja á börn inni á Roblox og Discord,“ bætir Katrín við og vísar til vinsæls tölvuleikjaheims og samskiptamiðils.

Hún biðlar til foreldra að fylgjast betur með því hvað börn þeirra eru að gera á netinu og í tækjum sínum. Í einhverjum tilvikum sé hægt að takmarka samskipti þeirra við ókunnuga en stundum geti stillingar veitt falskt öryggi. 

Katrín segir að í Roblox sé hægt að koma í veg fyrir að börn spjalli við aðra notendur en í öðrum tölvuleikjum geti notendur stundum átt samskipti við ókunnuga þrátt fyrir að slökkt sé á spjallvirkni.

„Það er verið að leita að krökkum sem eru í félagslega slæmri stöðu. Það er mjög algengt að börn sem hafa lent í þessu séu með ADHD, einhverfu eða eitthvað svoleiðis.“

Fylgist með réttarhöldum yfir brotamanninum

Katrín hefur fylgst vel með rannsóknum á meðlimum 764-hópsins en í ljósi alþjóðlegs eðlis hans eru þær í höndum erlendra lögregluyfirvalda frekar en íslenskra. 764 er sagt vera hluti af neti svipaðra hópa sem ganga undir ólíkum nöfnum og eru sjaldan með útnefnda leiðtoga. 

Dæmi eru um að nýir hópar spretti skyndilega upp og séu fljótir að hverfa eða breyta um heiti. Þeir fylgi jafnan svipaðri hugmyndafræði og 764-hópurinn og forveri hans CVLT.

Bandaríska dómsmálaráðuneytið tilkynnti í síðustu viku að hinn 26 ára gamli Shawn Krishendat Premsook frá Flórída hefði játað sekt sína í málum tengdum 764 og ætti yfir höfði sér minnst fimm ára fangelsi. Hann játaði að hafa dreift barnaníðsefni og haft slíkt í vörslu sinni.

Að sögn saksóknara var Premsook meðlimur í 764 og öðrum hópum af svipuðum meiði og tók þátt í því að kúga ólögráða einstaklinga til að stunda sjálfsskaða. 

Fleiri hafa verið handteknir í tengslum við netofbeldishópana og lýstu ríkissaksóknarar í Washington D.C. því yfir í apríl í fyrra að Leonidas Varagiannis og Prasan Nepal, meintir leiðtogar 764, hefðu verið ákærðir og handteknir. Þeir voru aðeins 21 og 20 ára gamlir. Þá var annar leiðtogi hópsins sagður hafa játað brot sín í desember. 

Breskir ríkissaksóknarar gáfu út fyrir helgi að hinn átján ára Elijah Palmer hafi verið dæmdur í 4 ára og 9 mánaða fangelsi fyrir að hafa hvatt ungt fórnarlamb til að skaða sig alvarlega og taka kynferðislegar myndir af sér sem hluti af langvarandi netáreitni. Hann gekkst við brotunum og er sagður tengdur 764-hópnum. Hann játaði einnig að hafa haft undir höndum óviðeigandi myndefni.

„Palmer kúgaði fórnarlamb sitt, hafði í hótunum og krafðist þess að hún tæki þátt í sífellt meira niðurlægjandi athöfnum til að þjóna sjálfum sér og byggja upp orðspor sitt meðal annarra meðlima 764-hópsins,“ sagði Caroline Deacon ríkissaksóknari.

Í lok síðasta árs var 764 skilgreint sem hryðjuverkasamtök af stjórnvöldum í Kanada. 

Á grundvelli þessa var Jeffrey Roussel, 26 ára Quebec-búi, ákærður í apríl fyrir þátttöku í starfsemi hryðjuverkasamtaka með því að birta og dreifa ofbeldisfullu og óhugnanlegu efni með það að markmiði að fá fleiri til liðs við hópinn. Að sögn ákæruvaldsins átti þetta sér stað í spjallhópi á samskiptamiðlinum Telegram.

Hvetja foreldra til að vera vakandi fyrir ákveðnum merkjum 

Europol varaði í fyrra við aukinni útbreiðslu hópa á netinu sem eru tileinkaðir alvarlegri og ofbeldisfullri barnamisnotkun og greindi frá því hvaða hegðunarmerkjum forráðamenn ættu að hafa augun opin fyrir. 

Þeirra á meðal eru að börn einangri sig, sýni skaðlegu efni áhuga og reyni að fela líkamleg merki um sjálfsskaða. Þá gaf FBI út álíka tilmæli til foreldra í febrúar. 

Í nóvember hvöttu barnavernd og lögregla í Vestmannaeyjum foreldra til að fara yfir samfélagsmiðlanotkun barna sinna og fylgjast vel með líðan þeirra. Lög­regluembættið skoðaði þá mál tengt 764-glæpa­hópnum.