Hvað varð um planið?

Í aðdraganda síðustu alþingiskosninga lýsti formaður Samfylkingarinnar, Kristrún Frostadóttir, áætlun um að ná niður vöxtum og verðbólgu og metnaðarfullri sýn um framtíðarlandið Ísland, aukna verðmætasköpun, sterkari innviði og meiri lífsgæði. Áætlun þessa kallaði hún „Planið“ og við myndun núverandi ríkisstjórnar var planið lagt fram hvað varðaði ferðaþjónustuna. Koma átti á náttúru- og innviðagjald fyrir heimsóknir gesta á ferðamannastaði í eigu ríkisins en á sama tíma var sérstaklega tilkynnt að virðisaukaskattur á ferðaþjónustugreinar ekki yrði hækkaður.

Í atvinnustefnu stjórnvalda var sama upp á teningnum, innheimta skyldi náttúru- og innviðagjald, einfalda regluverk, hefja almenna markaðssetningu á landinu, skilvirkari stjórnsýslu og setja lög og reglur um innheimtu einkaaðila við náttúruperlur.

Íslensk ferðaþjónusta er í grjótharðri alþjóðlegri samkeppni og þess vegna er engin ánægja innan greinarinnar með auknar álögur á gestina okkar. Við ákváðum samt að hefja samtal við nýja ríkisstjórn um útfærslu og innleiðingu á sanngjörnu náttúru- og innviðagjaldi. Boltinn í því máli er nú hjá stjórnvöldum.

En hvað svo … ?

Ríkisstjórnin hefur verið við völd í 18 mánuði og allir sjá að efnahagsmálin hafa ekki gengið sérstaklega vel. Í viðtali á Sýn á dögunum skýrði forsætisráðherra stöðuna og vísaði m.a. til mikilvægi hagvaxtargetu samfélagsins sem byggði m.a. á orkumálum en lét hjá liggja að nefna þau tækifæri sem liggja í íslenskri ferðaþjónustu. Þess í stað tiltók hún skattlagningaráform á greinina, bæði náttúru- og innviðagjaldið og nýjar hugmyndir um að hækka virðisaukaskatt á baðlónin sem eru eitt okkar sterkasta samkeppnisforskot og skýr sérstaða í alþjóðlegri samkeppni um ferðamenn. En Kristrún … þetta var nú ekki planið, var það?

Ef það er ekkert plan lengur, hvað þá?

Hvað er þá í gangi núna? Við í ferðaþjónustunni höfum margoft bent á að hækkun virðisaukaskatts eykur ekki skatttekjur ríkisins. Fyrir því höfum við fært rök, m.a. með skýrslum færustu sérfræðinga og reynslu frá öðrum löndum. Forsætisráðherra benti á að hagvöxtur á mann hefði verið lítill undanfarin ár, en einmitt þessi sömu ár hefur ferðaþjónustan ekki vaxið neitt þrátt fyrir miklar fjárfestingar í innviðum hennar á sama tíma um land allt. Það þarf ekki að horfa lengi á þessar staðreyndir til að sjá í þeim samhengi.

Ferðaþjónustan hefur síðustu ár starfað við versnandi samkeppnisskilyrði. Sterk króna, hraður kostnaðarvöxtur og sífellt hærri álögur hafa gert Ísland dýrara en helstu samkeppnislönd, sem er ein helsta ástæða þess að vöxtur greinarinnar hefur verið minni en ella. Það er augljós staðreynd að versnandi samkeppnishæfni stærstu útflutningsgreinar landsins hefur bein áhrif á bæði hagvöxt og ríkisfjármálin. Það er jafn augljóst að lausnin á þeirri áskorun er ekki að hækka skatta enn frekar. Það mun aðeins draga enn meira úr samkeppnishæfni og þar með úr verðmætasköpun.

Stækkum kökuna fyrir alla

Það er ástæða til að hrósa atvinnuvegaráðherra og fjármálaráðherra fyrir að taka ákvörðun um að verja nú fjármagni í aukna markaðssetningu Íslands sem áfangastaðar fyrir ferðamenn. Slík fjárfesting er þjóðhagslega skynsamleg. Reynslan sýnir að slíkt markaðsstarf skilar auknum gjaldeyristekjum, meiri verðmætasköpun og hærri skatttekjum fyrir ríkissjóð. Þriðjungur allra gjaldeyristekna sem þannig verða til enda í vasa hins opinbera sem skatttekjur. Þannig stækkum við kökuna í stað þess að skipta sífellt minni köku. Þannig aukast skatttekjur ríkisins af ferðaþjónustu án þess að skatthlutföll hækki eða nýir skattar séu lagðir á. Þetta er bæði vel þekkt hagfræði og vel rökstudd af reynslu Íslands og annarra Evrópuþjóða.

Samstarf um sókn skilar meiri árangri en skattahækkanir

Við hjá Samtökum ferðaþjónustunnar viljum gjarnan vinna með stjórnvöldum að lausnum sem styrkja bæði ríkissjóð, ferðaþjónustuna og íslenskt samfélag. Ferðaþjónustan hefur sýnt að hún getur skapað gríðarleg verðmæti fyrir þjóðarbúið þegar rekstrarumhverfið er samkeppnishæft og fyrirsjáanlegt.

Ríkisstjórnin hefur sjálf sett sér atvinnustefnu sem byggir á aukinni verðmætasköpun, meiri útflutningi, sterkari samkeppnishæfni og aukinni fjárfestingu, og það eru markmið sem við styðjum heilshugar. En þá verða aðgerðir ríkisstjórnarinnar líka að endurspegla þá stefnu.

Ef ríkisstjórnin trúir á eigin atvinnustefnu á hún að styðja við útflutningsgrein sem skapar verðmæti um allt land, halda sig við planið og ekki veikja samkeppnisstöðu hennar með illa ígrunduðum skattahækkunum.

Höfundur er formaður Samtaka ferðaþjónustunnar.