„Það er allt of ó­dýrt að fara út að borða á Ís­landi“

Níels hefur starfað í veitingageiranum um áratugaskeið. Hann er framreiðslumeistari, starfaði um árabil á Hótel Sögu og varð tvö ár í röð Íslandsmeistari barþjóna.

Hann hefur meðal annars komið að rekstri Rauða sófans við Hlemm, Fiskbúðarinnar á Höfðabakka og Kjallarans í Aðalstræti. Hann rak einnig Steikhúsið við Tryggvagötu og Rauða ljónið á Eiðistorgi ásamt fjölskyldu sinni.

Níels færði sig síðar að hluta til Tenerife, þar sem hann hefur ásamt viðskiptafélögum rekið grillveitingastaðinn Smoke Bros, sportbarinn St. Eugens og Mister Sister Showbar.

Í viðtali í hlaðvarpinu Eftirvaktinni segir Níels íslenska veitingamenn hafa verið of feimna við að hækka verð í takt við rekstrarkostnaðinn.

„Það er allt of ódýrt að fara út að borða á Íslandi.“

Níels á þar við að verðið sé of lágt í samanburði við kostnaðinn sem íslenskir veitingastaðir, staðir sem falla undir skilgreininguna “fine-dining”, þurfa að bera en ekki að reikningurinn sé endilega lágur í krónum talið.

„Mig hefur nú langað að segja þetta lengi,” segir Níels og bætir við að hann geri sér grein fyrir því að skoðun hans kunni að fara öfugt ofan í marga.

Launin sligi reksturinn

Níels segir launakostnað vera eitt helsta vandamál fínni veitingastaða hér á landi. Hann heyri dæmi um að laun nemi fimmtíu prósentum af veltu eða meira. Þegar hráefniskostnaður sé jafnframt kominn í kringum fjörutíu prósent sé lítið eftir fyrir húsaleigu og annan rekstur.

„Þú þarft ekkert að fara í hagfræði í háskólanum til þess að læra að það virkar ekki.“

Þegar þessir tveir kostnaðarliðir hafi verið greiddir standi veitingamaðurinn eftir með lítinn hluta teknanna.

„Þá þarftu að eiga fyrir öllu hinu,” segir Níels.

Níels segir fínni veitingastaði hér á landi hafa haldið aftur af verðhækkunum þrátt fyrir aukinn kostnað.

„Fine dining-veitingastaðir á Íslandi eru með lægstu álagningu í Norður-Evrópu og jafnvel mörgum löndum í Suður-Evrópu.“

Hann tekur Steikhúsið við Tryggvagötu, sem hann rak, sem dæmi um íslenska verðlagningu.

„Þú getur örugglega fundið einhvern veitingastað í krummaskuði í Danmörku sem er jafnvel ódýrari en Steikhúsið, en ég efa það.“

Níels segir reynslu sína af veitingastöðum í Evrópu og Bandaríkjunum benda til þess að veitingamenn erlendis leggi meira á sínar vörur en íslensku staðirnir..

„Það kostar bara hvítuna úr augunum að fara út að borða,” segir Níels þegar hann rifjar upp ferð sína til Bandaríkjanna í fyrra.

Bjórinn dýrari í Kaupmannahöfn

Níels nefnir sérstaklega verð á bjór í Kaupmannahöfn. Hann segir bjór á Strikinu geta kostað um tvö þúsund íslenskar krónur og þannig verið dýrari en bjór á börum í miðborg Reykjavíkur.

„Þú ferð á Strikið eða bara miðbæ Kaupmannahafnar, þá kostar bjórinn meira heldur en hann kostar í miðbæ Reykjavíkur.“

Níels segir danska veitingamenn jafnframt geta keypt bjórinn mun ódýrar en íslenskir veitingamenn. Opinberar gjaldskrár sýni að áfengisgjaldið sjálft sé margfalt lægra í Danmörku.

Samkvæmt gjaldskrá danska skattamálaráðuneytisins er áfengisgjaldið af hálfum lítra af fimm prósenta bjór 1,22 danskar krónur. Það samsvarar rúmlega 23 íslenskum krónum miðað við viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands 24. júlí 2026.

Á Íslandi er áfengisgjaldið af hálfum lítra af fimm prósenta bjór um 215 krónur, samkvæmt gjaldskrá Skattsins fyrir árið 2026. 

Bjórinn færi í 3.950 krónur

Níels ber álagninguna á Tenerife saman við verðlagninguna á Rauða ljóninu á Eiðistorgi.

Að sögn Níelsar kostar húsbjórinn á Rauða ljóninu 1.150 krónur þegar keypt er tíu miða bjórkort en um 1.350 krónur án kortsins.

„Ef ég væri með sömu álagningu á þessum góða bjór, sem ég ætla ekki að nefna hérna, á Ljóninu og ég er með úti á Tenerife, þá þyrfti ég að selja hann á 3.950. Það myndi nú eitthvað heyrast.“

Ef miðað er við hálfan lítra af fimm prósenta bjór sem fellur í þriðja gjaldflokk spænskra laga um sérstök vörugjöld er sérstaka bjórgjaldið 0,0498 evrur. Það jafngildir 7,12 íslenskum krónum miðað við viðmiðunargengi Seðlabankans 24. júlí. Á Íslandi er áfengisgjaldið af sama hálfa lítranum 215,12 krónur. 

„Hvaða bull er þetta?“

Níels segir stöðu greinarinnar birtast í tíðum lokunum veitingastaða. Margir staðir berjist í bökkum og aðeins lítill hluti fyrirtækjanna skili hagnaði.

„Það liggur við vikulega sem einhver staður er að fara á hausinn. Bara allir að berjast í bökkum.“

Hann segir hagnaðarhlutfall þeirra fyrirtækja sem þó eru rekin réttu megin við núllið oft aðeins nema tveimur til þremur prósentum.

„Hver nennir að reka fyrirtæki, sem er að velta kannski þrjú, fjögur, fimm hundruð milljónum og er með tveggja prósenta hagnað? Hvaða bull er þetta?“

Níels tekur fram að lausnin felist ekki í því að greiða starfsfólki lægri laun.

„Ég vil borga fólki laun.“

Launatengd gjöld, álag vegna næturvinnu og annar kostnaður sem fylgir starfsmannahaldi geri veitingamönnum hins vegar erfiðara fyrir að láta reksturinn ganga upp án þess að hækka verð.