Nei er ókei

Vinkona mín flutti til Íslands 2011. Á nokkrum árum náðu hún og maðurinn hennar að safna nægum pening til að kaupa íbúð í Grafarvogi. Þegar þeirri fjárfestingu var lokið héldu þau áfram að vinna og safna og hófu svo að byggja sér einbýlishús í heimalandi sínu, Póllandi. Setjum þetta í samhengi. Íslensk hjón flytja til Póllands, vinna mikið og ná meðallaunum þar í landi. Þau kaupa sér íbúð, segjum í úthverfi Gdansk og halda svo áfram að vinna og safna. En gætu þau með þeim hætti keypt sér íbúð á Íslandi, jafnvel einbýlishús? Það er erfitt að ímynda sér slíkt.

Á Íslandi eru hvað hæstu laun í heimi en hér er líka dýrt að lifa. Í Póllandi eru lág laun í samanburði en ódýrt fyrir þá sem hafa íslensk laun að lifa. Á Íslandi er matarkarfan 80% dýrari en í Póllandi. Á Íslandi eru meðaltalslaun 913 þúsund krónur og miðgildi launa 826 þúsund. Í Póllandi eru meðaltalslaun 291 þúsund krónur og miðgildi launa í kringum 250 þúsund krónur. Þessar tölur koma annars vegar frá Hagstofu Íslands og hins vegar frá pólsku hagstofunni. Þetta gerir það að verkum að laun á Íslandi eru 284% hærri en í Póllandi. Það er kannski ekki skrítið að Íslendingar fara ekki í umvörpum til Póllands til þess að safna sér fyrir séreign á Íslandi?

Ef við skoðum svo húsnæðismálin. Þau hafa verið í ólestri á Íslandi lengi. Fasteignaverð keyrt upp í einhverjum þenslum og svo framvegis. Það er raunar ótrúlegt hvað ein 80fm íbúð kostar á Íslandi. Slík íbúð í nýbyggingu getur kostað um 70-80 milljónir á vinsælum svæðum. En ef við skoðum Pólland þá seljast slíkar íbúðir í Gdansk á 30-40 milljónir króna. Þetta þýðir að hátt íbúðaverð á Íslandi er um 750-800% af meðaltali árslauna. Í Póllandi er þetta hlutfall 1000%. Talandi um galinn húsnæðismarkað? Það er enginn mótfallinn lægri vöxtum og verðlag mætti hækka hægar. En það verður að setja alla hluti í samhengi og umræðan um þessi mál er af hálfu já-fólks samhengislaus.

Á Íslandi búa 47.753 manns frá ríkjum Evrópusambandsins. Miðað við það sem hér er nú þegar upptalið í þessari grein er ærleg ástæða fyrir því. Margir Íslendingar búa erlendis, stunda þar nám og hafa fundið vinnu námi sínu til hæfis. Vel menntað fólk frá Íslandi er nefnilega í stöðu til þess að lifa góðu lífi bæði hérlendis og erlendis. Það er ástæða til að hafa þetta allt í huga þegar ESB-sinnar sjá ægifagrar grænar graslendur í Evrópu á meðan hér á landi sé það hin leiðinlega og hversdagslega grámygla sem ræður ríkjum. Staðan er hins vegar ekki góð í Evrópusambandinu og fer versnandi. Aukin fjárútlát til hernaðarbrasks og síhækkandi skuldir aðildarríkja eru til marks um að framundan sé niðurskurður í því sem kalla má velferð á þeim slóðum. Þá hefur atvinnuleysi löngum verið Evrópusambandinu erfitt viðureignar og ekki er að sjá neina breytingu þar á.

Ríkisstjórn Íslands inniheldur samanstendur af tveimur flokkum sem eru áþjánarsystkyni gagnvart því að Ísland gangi í Evrópusambandið og þriðja flokknum sem er.. hvað á að segja? Hækja? Þessi ríkisstjórn býður nefnilega ekki upp á lausnir í nokkrum einustu málum. Smáplástrar sem þekja tímabundið gat á hinum ævagamla valdastrúktúr Íslands. Aðild Íslands að Evrópusambandinu myndi verka sem krem sem viðheldur sárum. Snákaolían sú! Þeir valdamiklu halda sínu en þeir valdalausu verða hlekkjaðir í ævarandi kröfu Evrópusambandsins að hér skuli vera verð-, lífskjara- og launastöðnun. Nei er ókei og opnar dyr fyrir okkur öll að hefja upp umræðuna sem aldrei fyrr að valdahlutföllunum verði breytt til frambúðar!

Höfundur er stjórnmálafræðingur og starfar sem sjómaður.