Hag­kerfið kólnar en er ekki í kreppu

Landsframleiðsla dróst saman um 1,1 prósent að raunvirði á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tímabil í fyrra, samkvæmt nýjum tölum Hagstofu Íslands.

Þegar leiðrétt hefur verið fyrir árstíðasveiflum nam samdrátturinn þremur prósentum frá fyrsta ársfjórðungi. Fyrstu sex mánuði ársins jókst landsframleiðslan hins vegar um 1,3 prósent.

Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, segir ársfjórðungstölur þjóðhagsreikninga sveiflukenndar. Hagstofan hafi jafnframt endurskoðað tölurnar fyrir fyrsta ársfjórðung upp á við.

„Í svona kvikum tölum og sveiflukenndum eins og þjóðhagsreikningar eru á ársfjórðungsgrunni hjá Hagstofunni þá er gagnlegra að horfa á fyrri helming ársins í heild og hann lítur ekkert sérlega illa út.“

Þjóðarútgjöld jukust um 1,6 prósent á öðrum ársfjórðungi, einkaneysla um 0,8 prósent og fjármunamyndun um 5,7 prósent. Jón Bjarki segir því enn vera vöxt í innlendri eftirspurn, neyslu og fjárfestingu.

„Ef það er tekið út fyrir sviga þá er stóra myndin eiginlega sú að við erum með hagkerfi í hægum vexti en ekki beinum samdrætti.“

Minna flutt út en hærra verð fæst fyrir vörurnar

Samdrátturinn skýrist fyrst og fremst af neikvæðu framlagi utanríkisviðskipta. Halli á vöru- og þjónustuviðskiptum nam 87,8 milljörðum króna á ársfjórðungnum, samanborið við 66,2 milljarða á sama tíma í fyrra.

Vöruviðskiptin ein og sér drógu hagvöxt niður um 2,9 prósentustig.

Jón Bjarki segir samdrátt í vöruútflutningi að verulegu leyti eiga sér tímabundnar skýringar. Bilun í álverinu á Grundartanga hafi haft áhrif fram á mitt ár. Þá gæti enn áhrifa af lokun PCC og framleiðslusamdrætti í kísilmálmverksmiðjunni á Grundartanga. Útflutningur sjávarafurða hafi einnig minnkað að magni.

Hagstæð verðþróun hafi þó vegið á móti og haldið útflutningstekjum uppi.

„Þó að kílóin séu færri sem flutt eru út, þá fæst hærra verð fyrir vörurnar.“

Gagnaverin vega þungt

Fjárfesting í gagnaverum vegur þungt í tölunum. Hún kemur fram sem aukin atvinnuvegafjárfesting en kallar jafnframt á mikinn innflutning á búnaði, sem eykur vöruskiptahallann.

Jón Bjarki segir slíkan innflutning minna áhyggjuefni en innflutning sem tengist neyslu.

„Sér í lagi þegar er verið að flytja inn fjárfestingarvöru til að afla útflutningstekna, þá erum við að tala meira um tilfærslu milli tímabila.“

Gagnaverin skili nú þegar töluvert meiri útflutningstekjum en fyrir nokkrum misserum. Sú þróun muni halda áfram þar sem uppbygging í greininni sé enn í fullum gangi.

Íslandsbanki spáði í júní 1,3 prósenta hagvexti á árinu. Það er sama hlutfall og hagvöxturinn mældist á fyrri helmingi ársins og Jón Bjarki segir nýju tölurnar ekki breyta þeirri sýn.

„Enn sem áður sýnist okkur að niðurstaðan fyrir árið í heild verði hægur vöxtur. Þetta er hagkerfi sem er að kólna jafnt og þétt, en það er ekki kreppa,“ segir Jón Bjarki Bentsson.