Kröfur eru um­hyggja

Ég legg það ekki í vana minn að gagnrýna hluti sem ég skil og þekki ekki og er ekki sjálfur að vinna að vera hluti af lausninni á. Ég get ekki haldið í mér í umræðunni sem er farin af stað.

Við getum haldið áfram að kenna skólakerfinu um PISA. En einhvern tímann verðum við líka að þora að horfa á umhverfið sem við, fullorðna fólkið, höfum skapað í kringum börnin.

Ef metnaðurinn heima er lítill eða enginn, kröfurnar litlar og ábyrgðinni stöðugt hent yfir á skólann, kennarann, þjálfarann eða „kerfið“, þá hafa jafnvel frábærir kennarar og þjálfarar fjandans lítil verkfæri til að vinna með. Þú byggir ekki upp færni, aga, seiglu og metnað á nokkrum klukkustundum á dag ef allt hitt umhverfið vinnur gegn því.

Staðan er t.d. orðin þannig að ef þú ætlar að starfa sem þjálfari í þessu umhverfi er beinlínis kostur að vera meðvirk rola, en ókostur að ætla að keyra upp metnað og krefjast þess að krakkar bæti sig. Don’t get me wrong, það er fullt af geggjuðum foreldrum sem eru til í valdeflinguna, en það sem sumir foreldra-vitleysingar fá að vaða uppi án afleiðinga er það sem drepur alla stemninguna í því að keyra upp krakkana og merkilegt hvað sá hópur fær að ráða ferðinni.

Ég þekki ekki einn einasta metnaðarfullan þjálfara sem talar ekki um sturlunina í foreldramenningunni. Og enginn af þeim gömlu segir annað en að þetta hafi versnað gríðarlega. Samt þorir enginn þeirra að stíga fram opinberlega. Af hverju? Af því að foreldrakúltúrinn á Íslandi er sennilega einn mest verndaði hagsmunahópur landsins.

Og það alvarlegasta: margir af bestu kennurum og þjálfurum sem ég þekki eru orðnir þreyttir. Ekki á börnunum, heldur á því að þeim er sífellt þrengdur stakkur til að gera kröfur.

Við tölum endalaust um réttindi, stuðning og vellíðan. Allt skiptir það máli. En við tölum fjandan varla um skyldur, ábyrgð og væntingar og verðum svo hissa þegar metnaðurinn hverfur.

Eldgamall sannleikur sem allir eru hættir að tala um: Kröfur eru umhyggja. Ekkert brýtur barn hraðar niður en að finna að enginn trúi því að það geti meira og sé til í að mæta þeim kröfum með alvöru þjálfun.

Ef við ætlum í alvöru að bæta árangur barna þurfum við ekki bara betri skóla. Við þurfum kúltúr þar sem foreldrar, kennarar og þjálfarar mega standa saman og segja við börn: Þú getur meira og við ætlum ekki að vanvirða þig með þroskaþjófnaði.

Og bara svo því sé haldið til haga: Aþena var stofnuð nákvæmlega til höfuðs þessum kúltúr. Til að byggja umhverfi þar sem kröfur, ábyrgð, metnaður og umhyggja mega fara saman.

Og það er ekkert eðlilegt hvað ríkjandi kúltúr berst hart á móti þegar einhver reynir raunverulega að breyta ríkjandi gildum og viðmiðum. Því þegar þú ferð gegn bæði formlegu og óformlegu félagslegu taumhaldi, þá kemur mótspyrnan ekki bara frá kerfinu. Hún kemur úr öllum áttum.

Já og gangi okkur vel að breyta ríkjandi kúltúr án átaka. Það gerist ekki. Það er helvíti þykkt í aumingjavæðingunni á Íslandi það get ég sagt ykkur.

Höfundur er yngriflokkaþjálfari