Segir framgöngu dómsmálaráðherra þungamiðju dóms MDE um gróft brot

Einn af kostum þess að skjóta dómi Mannréttindadómstóls Evrópu til yfirdeildar gæti verið að knýja fram skýrari afstöðu dómstólsins gagnvart misvísandi skilaboðum hans um það hvort skipan Landsréttar í heild sinni sé í andstöðu við 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu.

Þetta segir Björg Thorarensen, prófessor í stjórnskipunarrétti við lagadeild Háskóla Íslands, sem segir að það sé bæði óásættanlegt og óábyrgt af hálfu meirihluta dómenda við MDE að ýja að þessu álitaefni án þess að svara því með afgerandi hætti.

Færri komust að en vildu á málþing Lagastofnunar Íslands sem fór fram í dag en Björg var ein af framsögumönnum.

Sjálf metur hún stöðuna þannig að einungis þeir dómarar sem skipaðir voru þvert á mat hæfisnefndar séu ólögmætt skipaðir. Atkvæðagreiðsla Alþingis, sem braut í bága við lög sem kveða á um að greiða ætti atkvæði um skipun hvers umsækjenda fyrir sig, væri þannig ágalli sem bættist ofan á þá staðreynd að dómsmálaráðherrann hefði brotið gegn rannsóknarskyldu sinni í tilviki fjögurra umsækjenda.

Henni hefði borið að gera sjálfstæða og rökstudda tillögu um sérhvern þann fjögurra sem hún lagði til en voru ekki í hópi þeirra fimmtán sem dómnefnd mat hæfasta.

„Aðeins með því að ráðherrann hefði uppfyllt lagaskyldu sína samkvæmt stjórnsýslulögum hefði þingið getað rækt hlutverk sitt í ferlinu og tekið afstöðu til mats ráðherra andstætt mati dómnefndar varðandi þessa fjóra umsækjendur,“ segir Björg og vísar til niðurstöðu MDE.

„Niðurstaðan um að gróf brot hefðu átt sér stað á málsmeðferðarreglum var fengin með sérstakri áherslu á framgöngu dómsmálaráðherra við undirbúning málsins varðandi þennan dómara sem sat í málinu.

Þungamiðjan í rökstuðningi fyrir MDE er að það var geðþáttaákvörðun framkvæmdavaldsins sem réði úrslitum um að dómarinn í máli kæranda var skipaður í embætti auk þriggja annarra umsækjenda. Það hefur hins vegar ekkert að gera með skipun hinna ellefu umsækjenda.“

Nú þegar stjórnvöld standa frammi fyrir því verkefni að vinna úr dómi MDE hafa komið upp hugmyndir að lausnum á borð við að greiða atkvæði um hvern og einn dómara í þinginu á nýjan leik.

„Ég tel slíka vegferð vera mjög misráðna. Hún er ekki aðeins óþörf heldur umfram það sem tilefni er til heldur skapar hún líka nýjar hættur á að brotið verði gegn fyrirmælum stjórnarskrárinnar um sjálfstæði dómstóla. Þá er verr farið af stað en heima setið. “