Eftirlitsmaður sem Trump rak var að rannsaka vopnasölu til Sáda

Demókratar á Bandaríkjaþingi segja að innri endurskoðandi utanríkisráðuneytisins sem Donald Trump forseti rak skyndilega á föstudagskvöld hafi verið við það að ljúka rannsókn á mögulegu misferli við umfangsmikla vopnasölu Bandaríkjastjórnar til Sádi-Arabíu. Áður hefur komið fram að endurskoðandinn hafi verið að kanna möguleg brot utanríkisráðherrans í embætti.

Ákvörðun Trump um að reka Steve Linick, innri endurskoðanda utanríkisráðuneytisins, barst Bandaríkjaþingi með bréfi seint á föstudagskvöld. Trump gaf enga aðra ástæðu fyrir brottrekstrinum en að innri endurskoðendur verði að njóta trausts forsetans.

Bandarískir fjölmiðlar hafa greint frá því að Mike Pompeo, utanríkisráðherra, hafi ráðlagt Trump að reka Linick. Trump staðfesti það á viðburði í Hvíta húsinu í gær þar sem hann sagðist ekki þekkja Linick en að Pompeo hefði beðið sig um að láta hann fara.

Linick var sagður hafa verið að rannsaka hvort að Pompeo hefði misfarið með fjármuni skattgreiðenda með því að láta pólitískt skipaðan embættismann sinna persónulegum viðvikum fyrir sig eins og að fara út að ganga með hundinn, sækja föt í hreinsun og bóka borð á veitingastöðum fyrir hann og konuna hans.

Innri endurskoðendur hafa eftirlit með störfum bandarískra alríkisstofnana og eiga að njóta sjálfstæðis til að rannsaka mögulegt misferli eða svik innan þeirra. Forsetar geta rekið þá en eiga ekki að gera það án gildrar ástæðu. Linick er fjórði innri endurskoðandinn sem Trump ýtir til hliðar á skömmum tíma án frekari skýringa en að hann beri ekki traust til þeirra.

Vísuðu til neyðar vegna Írans til að sniðganga þingið

Þingmenn demókrata fullyrtu í gær að Lincik hafi einnig verið með umdeilda vopnasölu Bandaríkjastjórnar til stjórnvalda í Sádi-Arabíu til rannsóknar þegar hann var skyndilega rekinn. Rannsóknin hafi beinst að því hvernig utanríkisráðuneytið þvingaði í gegn sjö milljarða dollara vopnasöluna þrátt fyrir mótmæli Bandaríkjaþings, að sögn AP-fréttastofunnar.

Pompeo beitti lítt notuðu neyðarákvæði alríkislaga um vopnaútflutning til að komast hjá því að þurfa að fá samþykki þingsins til að selja vopn til Sádi-Arabíu, Sameinuðu arabísku furstadæmanna og Jórdaníu. Pompeo bar fyrir sig að neyðarástand krefðist tafarlausrar sölu á vopnunum og vísaði til „illra áhrifa ríkisstjórnar Írans á öllum Miðausturlöndum“.

Salan fór fram eftir að Jamal Khashoggi, sádi-arabíski blaðamaðurinn, var myrtur á ræðisskrifstofu Sáda í Tyrklandi í október árið 2018. Leyniþjónusta Bandaríkjanna telur að Mohammed bin Salman, krónprins Sádi-Arabíu, hafi skipað fyrir um morðið á Khashoggi sem hafði verið gagnrýninn á stjórnvöld í heimalandi sínu.

Eliot Engel, formaður utanríkismálanefndar fulltrúadeildar Bandaríkjaþings og þingmaður demókrata, segir að Linick hafi rannsakað vopnasöluna að sinni beiðni. Skyndilegur brottrekstur Linick áður en hann náði að ljúka rannsókninni valdi honum hugarangri.

„Skrifstofa hans var að rannsaka, að minni beiðni, fölsku yfirlýsingu Trump um neyðarástand svo að hann gæti selt vopn til Sádi-Arabíu. Við erum ekki með alla myndina enn þá en það veldur áhyggjum að Pompeo ráðherra vildi ýta herra Linick út áður en vinnu hans var lokið,“ sagði Engel.

Nancy Pelosi, forseti fulltrúadeildarinnar og leiðtogi demókrata á þingi, skrifaði Trump bréf í gær þar sem hún lýsti einnig áhyggjum af brottrekstri Linick í samhengi við rannsóknina á vopnasölunni. Brottreksturinn væri hluti af mynstri þar sem grafið væri undan innri endurskoðendum og þar með ríkisstjórninni. Krafði Pelosi forsetann um ítarlegan rökstuðning fyrir brottrekstri Linick innan mánaðar.

Hafnar því að brottreksturinn hafi verið hefnd

Pompeo og Trump hafa gert lítið úr því að hafa rekið Linick og þeim málum sem hann er sagður hafa verið með til rannsóknar. Trump sagði í gær að það ætti að vera „eins auðvelt og hægt er“ að selja bandarísk vopn svo að aðrar þjóðir kaupi ekki vopn af Kínverjum eða Rússum.

„Við ættum að taka störfin og peninga því þetta eru milljarðar dollara,“ sagði forsetinn.

Í viðtali við Washington Post sagði Pompeo að hann hefði mælt með því að Trump ræki Linick því að innri endurskoðandinn „græfi undan“ starfi utanríkisráðuneytisins. Skýrði Pompeo ekki frekar við hvað hann ætti en fullyrti að Linick hefði ekki verið rekinn í hefndarskyni fyrir neina rannsókn.

„Það er ekki mögulegt að þessi ákvörðun, eða frekar mín meðmæli, til forsetans hafi byggst á neinni tilraun til að hefna fyrir nokkra rannsókn sem var í gangi eða er núna í gangi,“ sagði Pompeo sem staðhæfði að hann hefði ekki vitað hvort Linick væri að rannsaka mögulegt misferli af sinni hálfu.

Aðstoðarutanríkisráðherrann Brian Bulatao sagði blaðinu að æðstu embættismenn hefðu misst traust til Linick eftir að upplýsingum um rannsókn hans á hefndaraðgerðum pólitískt skipaðra embættismanna gegn opinberum starfsmönnum var lekið í fjölmiðla. Hann hefði þó engar sannanir fyrir því að það hefði verið Linick sem lak upplýsingunum.

Í skýrslu Linick um þá rannsókn voru nokkrir pólitískt skipaðir embættismenn harðlega gagnrýndir fyrir að hafa beitt sér gegn opinberum starfsmönnum fyrir að vera ekki nógu hollir Trump forseta persónulega að þeirra mati.

Á viðburði í Hvíta húsinu í gær viðurkenndi Trump að hann hefði boðið ráðherrum og yfirmönnum stofnana sinna að reka innri endurskoðendur þeirra sem hefðu verið skipaðir af Barack Obama, fyrrverandi forseta. Sumir þeirra hefðu þegið það.

Ólíkt öðrum pólitískt skipuðum embættismönnum sitja innri endurskoðendur gjarnan áfram þrátt fyrir ríkisstjórnarskipti. Alvanalegt er þannig að þeir starfi undir forsetanum úr báðum flokkum.