Lykildagsetningar þegar líður að kjöri nýs for­seta

Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands tilkynnti í nýársávarpi sínu að hann ætlaði ekki að bjóða sig fram til áframhaldandi setu eftir átta ár í embætti. Nokkrir hafa tilkynnt um fyrirætlanir sínar að bjóða sig fram og telja má líklegt að fjölmargir liggi undir feldi og máti sig við stólinn.

Frambjóðendur ættu að hafa nokkrar lykildagsetningar í huga nú þegar innan við fimm mánuðir eru í að nýr forseti verður kjörinn í lýðræðislegum kosningum þann 1. júní. Ítarlegri upplýsingar má finna á kosningavefnum, Kosning.is.

1. mars 2024

Þennan dag mega frambjóðendur byrja að safna meðmælum rafrænt. Þau skulu ekki vera færri en 1500 og ekki fleiri en 3000. Þá þurfa þau að dreifast á fjórðunga með eftirfarandi hætti:

• Sunnlendingafjórðungur: Lágmark 1233 og hámark 2465
• Vestfirðingafjórðungur: Lágmark 56 og hámark 112
• Norðlendingafjórðungur: Lágmark 157 og hámark 314
• Austfirðingafjórðungur: Lágmark 54 og hámark 109

Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus við Háskóla Íslands, er meðal þeirra sem gagnrýnt hafa að Alþingi hafi enn ekki breytt ákvæði um fjölda meðmælenda sem þurfi til þess að bjóða fram í forsetakosningum. Hann segir það draga stórlega úr virðingu forsetaembættisins. Lágmarksfjöldi meðmæla sé alltof lítill.

26. apríl 2024

Framboðsfrestur rennur út klukkan 12 á hádegi. Þá þurfa meðmælin að liggja fyrir. Landskjörstjórn fer yfir listana. Fjölmörg dæmi eru um það í fyrri kosningum að yfirlýstum frambjóðendum hafi ekki tekist að skila inn meðmælalista eða landskjörstjórn hefur haft eitthvað við listann að athuga.

2. maí 2024

Landskjörstjórn auglýsir þennan dag hverjir eru í framboði til forseta Íslands, þ.e. hverjir uppfylla öll skilyrði þar á meðal tilskilinn meðmælafjölda. Viðkomandi þurfa að hafa náð 35 ára aldri á kjördegi og vera íslenskur ríkisborgari.

3. maí 2024

Þennan dag hefst utanjörfundaratkvæðagreiðsla. Þá geta þeir sem vita að þeir geta ekki gengið til kosninga vegna veru erlendis til dæmis kosið á sérstökum utankjörfundarstöðum.

31. maí 2024

Kosningu utan kjörfundar erlendis lýkur

1. júní 2024

Kjördagur. Landsmenn ganga til kosninga um allt land. Fjölmörg sveitarfélög munu nýta tækifærið og láta fara fram atkvæðagreiðslu sem varðar málefni í einstaka sveitarfélögunum.

Nokkrir hafa lýst því yfir að ætla að bjóða sig fram til forseta Íslands. Þau eru Arnar Þór Jónsson, hæstaréttarlögmaður og varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins, Ástþór Magnússon bílainnflytjandi og forsprakki Friðar 2000, Axel Pétur Axelsson, Sigríður Hrund Pétursdóttir, fjárfestir og fyrrverandi formaður Félags kvenna í atvinnulífinu og Tómas Logi Hallgrímsson björgunarsveitarmaður. Axel Pétur tilkynnti líka um framboð árið 2020 en skilaði ekki meðmælalista.

Þá segjast einhverjir liggja undir feldi.

Heimir Már Pétursson rýndi í sögu embættisins í aðdraganda kosninganna fyrir fjórum árum. Greinina má lesa að neðan.

Fréttin hefur verið uppfærð.