Inn­leiða verði „ein­hvers konar verðþak á olíu“

Hagstofan birti verðbólgutölur marsmánaðar í morgun og þar má sjá að verðbólga jókst úr 5,2 prósentum í 5,4 prósent milli mánaða. Verð á bensíni hækkaði um 5,8 prósent og hafði 0,10 prósenta áhrif á vísitölu neusluverðs til hækkunar og verð á dísel hækkaði um 6,9 prósent og hafði 0,05 prósenta áhrif til hækkunar.

„Ný mæling á vísitölu bendir til þess að olíufyrirtækin séu byrjuð að stunda forvirkar hækkanir; þau skila heimsmarkaðsverðhækkunum löngu áður en olíutunnurnar geta náð landi. Það er ekki hægt að bíða með að allar þessar hækkanir skelli á okkur, það verður að innleiða einhvers konar verðþak á olíu,“ segir Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, í færslu á Facebook í tilefni af tíðindum morgunsins.

Ekki fyrst til að gagnrýna olíufélögin

Halla er síður en svo sú fyrsta til að gagnrýna verðhækkanir olíufélaganna frá því að heimsmarkaðsverð fór að hækka í kjölfar átaka sem nú geisa í Persaflóa.

Það hafa til að mynda Félag íslenskra bifreiðaeigenda og Dagur B. Eggertsson þingmaður gert. Magnús Hafliðason, forstjóri N1, svaraði þeirri gagnrýni á dögunum.

Hann sagði meðal annars að verð á olíu hérlendis réðist alfarið af heimsmarkaðsverði og ekki skipti máli hvaðan olían kemur. Mestöll olía sem seld er hér er norsk og í Noregi geisa engin stríð sem hafa áhrif á olíuverð.

„Spurt hefur verið hvers vegna norsk olía hækki þótt hún komi ekki frá Miðausturlöndum. Ástæðan er einföld: Olíumarkaðurinn er alþjóðlegur. Framleiðendur bjóða olíu sína á heimsmarkaði og verðið mótast þar, en ekki eftir landsvæðum. Framboð á einu landsvæði hefur því áhrif á verð annars staðar. Ef framboð minnkar til dæmis frá Miðausturlöndum er líklegt að eftirspurn eftir norskri olíu aukist. Þar með hækkar líka verð á olíu sem seld er til Íslands því verðið er beintengt við heimsmarkaðsverð olíu á hverjum tíma.“

Engar skýringar fengið á hækkun matvöruverðs

Þá segir Halla einnig í pistli sínum á Facebook að það sé sláandi að matvara haldi áfram að hækka í verði milli mánaða. Verð á mat og óáfengum drykkjum hækkaði um 0,7 prósent á milli mánaða og hafði 0,11 prósenta áhrif á vísitöluna til hækkunar.

„Við höfum aldrei fengið fullnægjandi skýringar á því hvers vegna matvara hefur þurft að hækka mánuð eftir mánuð yfir langt tímabil.“

Hægt að grípa til aðgerða

Halla segir þó að góðu fréttirnar séu þær að hækkunin nú sé ekki á jafnbreiðum grunni og síðast og að hægt sá að grípa til aðgerða til að takmarka skaðann.

„Hér verður að taka á því sem við ráðum við sjálf og stöðva verðhækkanir og afturkalla gjaldskrárhækkanir. Bankarnir og stóru fyrirtækin, sem hafa verðmótandi áhrif, eiga að draga úr arðsemiskröfum sínum tímabundið. Þetta, ásamt því að stjórnvöld láti af atlögu sinni gegn réttindum vinnandi fólks og keyri á umbætur í húsnæðismálum, getur skapað fyrirsjáanleika fyrir fólk og fyrirtæki, að því marki sem hann er mögulegur í alþjóðlegu umróti, og þannig haft jákvæð áhrif inn í haustið þegar forsendur kjarasamninga bresta.“

Loks segir hún að á fjölsóttum aðalfundi VR í gærkvöldi hafi  ályktun verið samþykkt, sem taki á þessum þáttum og leggi línurnar fyrir lausnamiðaða nálgun í erfiðri stöðu.

„Aðgerðaleysi er mjög vond hugmynd við þessar aðstæður.“