Raunir ís­lenska pylsusalans

Í upphafi vikunnar steig enn einn einsöngvarinn úr grátkór Samtaka atvinnulífsins á svið og söng af lífsins lyst í Morgunblaðinu um þær hörmungar sem hlotist hafa launahækkunum í samfélaginu.

Að þessu sinni var einsöngvarinn pylsusali sem makað hefur krókinn á því að selja þjóðarréttinn í miðbænum. Pylsan hans hefur hækkað um 19% síðustu tvö árin sem er um það bil tvöföld hækkun á við umsamdar launahækkanir sem samið var um á almennum vinnumarkaði 2024. Það var einmitt þá sem launafólk reið á vaðið og lagði lóð sín á vogaskálar baráttunnar gegn háum vöxtum og verðbólgu. Samið var um mjög hófsamar hækkanir og línurnar sem lagðar voru fyrir fyrirtækin og hið opinbera voru skýrar. Allir þyrftu að leggjast á eitt.

Á vef verðlagseftirlits ASÍ kemur hins vegar fram að kjötsalar á borð við Goða og SS, hvar vænta má að pylsusalinn sem rekur á annan tug pylsustanda kaupi hráefnið sitt, hafi hækkað verðið um 15,36% og 10,5% frá undirritun kjarasamninga. Yfir því virðist pylsusalinn ekki sjá ofsjónum.

Í fréttinni kemur fram að hagnaður af pylsusölunni slefi ekki upp í nema 10% að jafnaði. Flestum fyrirtækjarekendum þætti það dágóð afkoma á tímum þar sem verkefni atvinnulífsins var að ganga í takt við launafólk; axla ábyrgð og berjast gegn verðbólgu samfélaginu til heilla. Í öðrum löndum þætti það raunar frábær afkoma í fyrirtækjarekstri.

Í fréttinni kemur einnig fram að launakostnaður pylsusalans sé um 50% útgjaldanna. Það þarf ekki langskólagengna stærðfræðinga til að reikna út að ábyrgðinni af 19% verðhækkun pylsunnar verður ekki skellt á umsamdar launahækkanir. „Launakostnaðurinn er farinn úr böndunum í samfélaginu,“ syngur hann samt og undir spila Samtök atvinnulífsins, sem brugðist hafa fullkomlega því samfélagslega hlutverki sínu við þessar aðstæður að vinna gegn verðbólgu.

Ef pylsusalinn heldur áfram að hækka verðið langt umfram launahækkanir og verðlag, til að viðhalda myljandi hagnaði sínum, gæti styst í þann tímapunkt að raðirnar við pylsuvagnana hverfa. Þegar kólnar í pylsupottinum verður gott að geta kennt launafólki um ófarirnar. Það væri sennilega til of mikils mælst að fyrirtækjaeigendur myndu líta sér nær.

Höfundur er formaður Félags íslenskra rafvirkja (FÍR) og varaformaður Rafiðnaðarsambands Íslands (RSÍ).