Landeyjahöfn - Ný leið

Landeyjahöfn er ein besta samgöngubót sem Vestmannaeyjar hafa fengið - en aðeins þegar hún er opin!

Nú, tæpum 16 árum eftir opnun, er staðan sú að höfnin lokast reglulega mánuðum saman vegna sandfyllingar eða sjólags. Á hverju ári er hún ófær í 2–4 mánuði, stundum lengur með tilheyrandi óþægindum fyrir íbúa og atvinnulíf. Eftir sex mánaða lokun er nú loks stefnt að því að opna höfnina á ný, en slíkt ástand sýnir svo ekki verður um villst að hún þjónar ekki hlutverki sínu sem áreiðanleg samgönguleið allt árið.

Munurinn á siglingaleiðunum tveimur Landeyjahöfn og Þorlákshöfn er augljós:

Landeyjahöfn er frábær þegar hún virkar, en hún gerir það ekki nægilega oft. Ástæðan er einföld eðlisfræði: Höfnin er sandgildra. Sandur berst frá nærliggjandi sandfjöru og Markarfljóti og fyllir jafnharðan upp í þá rás sem dýpkuð er, sérstaklega á veturnar þegar veður versnar. Við sáum t.d. Reynisfjöru færast til í vetur. Baráttan við sandinn hefur staðið yfir í 16 ár og ljóst er að dýpkunarframkvæmdir einar og sér munu aldrei leysa vandann til frambúðar.

Í stað þess að berjast við náttúruöflin með ærnum tilkostnaði er hægt að vinna með þeim og nýta styrkleika beggja hafna með tvískiptu leiðarkerfi:

Þorlákshöfn sem örugg flutningsleið

Þorlákshöfn gæti orðið fastur áfangastaður fyrir þungaflutninga – fisk, vörur og þá sem þurfa að taka bíl með sér. Til að lágmarka kostnað yrði aðeins siglt ein ferð að morgni og önnur til baka seinni part dags. Þessi leið er áreiðanleg allt árið og tryggir grunnöryggi samgangna milli lands og Eyja óháð sandburðinum á suðurströndinni. Herjólfur annar þessu hlutverki ágætlega.

Landeyjahöfn sem nútímaleg samgöngumiðstöð

Á sama tíma gæti Landeyjahöfn þróast í hreinræktaða farþegamiðstöð fyrir minni og hraðskreiðari farþegaferjur. Slík skip rista grynnra og þurfa ekki sama dýpi og stærri skip eins og Herjólfur. Með þessu mætti halda höfninni opinni nánast allt árið og leggja áherslu á:

• Örugg bílastæði: Fólk leggur bílnum og fer beint um borð í stutta og hraða siglingu.
• Öflugar almenningssamgöngur: Hraðar rútur og deilibílar bíða farþega við komu á land.
• Samþætta þjónustu: Einn miði sem gildir fyrir alla leiðina, bæði í skip og landsamgöngur.

Þessi breyting myndi opna fyrir hraðari og tíðari samgöngu fyrir íbúa en einnig fyrir ferðamenn. Siglingaleiðin í Landeyjahöfn er stutt og áreiðanleg og tengir Vestmannaeyjar betur við höfuðborgarsvæðið og ferðaþjónustu Suðurstrandarinnar (South Coast).

Slíkt tvískipt leið myndi einnig auka öryggi og halda opnum möguleika á opnun ef önnur leiðin er ófær.

Á móti gætu sparast verulegar fjárhæðir sem nú fara í dýpkun og viðhald. Fjármununum væri betur varið í að bæta þjónustuna og tryggja að fólk og vörur komist alltaf leiðar sinna.

Landeyjahöfn er ekki mistök, en ljóst er að með núverandi fyrirkomulagi þjónar hún ekki hlutverki sínu, meðan höfnin er lokuð og ónothæf. Er kannski kominn tími til að breyta því hvernig við ferðumst? Hættum að berjast við náttúruna og reynum frekar að aðlagast henni.

Höfundur er sérfræðingur í upplýsingatækni og áhugamaður um bættar samgöngur.