Góð áminning um sjálfsögð réttindi Helga Rósa Másdóttir, Magnús Þór Jónsson og Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifa 20. mars 2026 12:16 Réttindi launafólks féllu ekki af himni ofan. Þau eru afrakstur langrar og oft á tíðum harðrar baráttu til að vinna gegn valdaójafnvægi milli starfsfólks og stjórnenda. Ef ekki væri fyrir kjarasamnings- og lögbundin réttindi þá myndu atvinnurekendur ráða einir yfir lífsviðurværi og starfsaðstæðum launafólks. Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna. Með því afnema áminningarskyldu aukast verulega líkur á óréttlátum, ósanngjörnum og tilhæfulausum uppsögnum. Stjórnendur hjá ríkinu hafa nú þegar fulla heimild til að bregðast við ef starfsfólk er ekki að standa sig í vinnu. Að halda öðru fram er beinlínis rangt. Það er sanngjörn regla að fólki sé gefið tækifæri til að bæta úr áður en því er sagt upp. Verði áminningarskyldan afnumin verður enginn slíkur varaventill lengur. Skerðing réttinda er ekki mannauðsmál Undanfarin ár höfum við merkt aukna hörku og minni þekkingu á réttindum starfsfólks hjá hinu opinbera. Í stað þess að bæta þekkingu stjórnenda og verklag í mannauðsmálum á lausnin að felast í því að fella reglurnar sjálfar úr gildi. Þessi einhliða skerðing réttinda launafólks er fordæmalaus og vinnubrögðin endurspegla skýrt að málið byggir á hagsmunum stjórnenda og atvinnurekenda en ekki launafólks. Eðlilegra væri að allt starfsfólk á vinnumarkaði hefði sambærileg réttindi eins og opinberir starsmenn hafa í dag til uppsagnarverndar. Á sama tíma og stjórnvöld verja kröftum sínum í að afnema réttindi starfsfólks, glíma margir vinnustaðir hins opinbera við mikla manneklu, starfsmannaveltu, álag í störfum framlínufólks, aukin veikindi starfsfólks — og svo ríkir eins og við vitum, neyðarástand í heilbrigðisþjónustu. Réttindaskerðinguna setja stjórnvöld svo fram sem einhvers konar mannauðsstjórnunarmál til hagsmuna fyrir starfsfólk. Ef það er markmiðið, hvernig væri þá að grípa til aðgerða sem bæta starfsumhverfi opinbers starfsfólks í stað þess að taka af þeim mikilvæg réttindi? Hvaða réttindi hverfa næst? Vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þverbrjóta skráðar sem óskráðar reglur um samráð á vinnumarkaði. Fari þessi breyting í gegn mun hún vafalaust verða fordæmi fyrir ríkisstjórnina um frekari einhliða skerðingar réttinda launafólks á vinnumarkaði. Vinnubrögðin við skerðingu réttinda til atvinnuleysisbóta renna enn frekari stoðum þar undir. Þetta slær pólitískan tón sem ýtir undir að síður sé horft til þess hvernig megi bæta réttindi, vinnuskilyrði og aðstæður launafólks. BSRB, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga og Kennarasamband Íslands hafa tekið höndum saman til að berjast gegn þessari alvarlegu réttindaskerðingu. Saman stöndum við að herferð og krefjumst þess að ríkisstjórnin dragi frumvarpið til baka og einbeiti sér í staðinn að raunverulegum lausnum: að bæta starfsaðstæður, laða til sín og halda í hæft starfsfólk hjá ríkinu. Jafnframt teljum við tímabært að ráðningarvernd alls launafólks sé styrkt þannig að íslenskur vinnumarkaður færist nær því sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum. Við hvetjum þig til að kynna þér málið á góðáminning.is – og senda stjórnvöldum áminningu. Höfnum afnámi áminningarskyldu! Helga Rósa Másdóttir er formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, Magnús Þór Jónsson er formaður Kennarasambands Íslands og Sonja Ýr Þorbergsdóttir er formaður BSRB. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Magnús Þór Jónsson Sonja Ýr Þorbergsdóttir Vinnumarkaður Kjaramál Mest lesið Orð skipta máli Birgitta Þorsteinsdóttir Skoðun Ísland og ESB: Horft af brúnni Þorvaldur Gylfason Skoðun Aðlögun að hverju? Staða Íslands í aðildarferli Evrópusambandsins Ásta Guðrún Helgadóttir Skoðun Tafla á villigötum Gauti Eggertsson Skoðun Hvers vegna erum við enn að reyna að binda hendur fólks? María Gunnarsdóttir Skoðun Innan ESB „mun Ísland stjórna fiskveiðum í Norður-Atlantshafi“ Óli Rúnar Ástþórsson Skoðun Hver þorir næst? Knútur Emil Jónasson,Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Hermann Ingi Gunnarsson,Unnur Brá Konráðsdóttir,Jóhanna Hreinsdóttir,Ásta Stefánsdóttir,Aldís Hafsteinsdóttir,Bergþór Bjarnason,Haraldur Þór Jónsson Skoðun Það sem mamma og pabbi kenndu mér Gréta María Grétarsdóttir Skoðun Íslenskir kjósendur eða evrópskir embættismenn? Ólafur Hannesson Skoðun Viðvörunarljós í evrópsku atvinnulífi Guðrún Hafsteinsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Innan ESB „mun Ísland stjórna fiskveiðum í Norður-Atlantshafi“ Óli Rúnar Ástþórsson skrifar Skoðun Hver þorir næst? Knútur Emil Jónasson,Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Hermann Ingi Gunnarsson,Unnur Brá Konráðsdóttir,Jóhanna Hreinsdóttir,Ásta Stefánsdóttir,Aldís Hafsteinsdóttir,Bergþór Bjarnason,Haraldur Þór Jónsson skrifar Skoðun Orð skipta máli Birgitta Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Jákvæða hliðin á minkamálinu Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Viðvörunarljós í evrópsku atvinnulífi Guðrún Hafsteinsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna erum við enn að reyna að binda hendur fólks? María Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Íslenskir kjósendur eða evrópskir embættismenn? Ólafur Hannesson skrifar Skoðun Tafla á villigötum Gauti Eggertsson skrifar Skoðun Já til að sjá er tálsýn Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Það sem mamma og pabbi kenndu mér Gréta María Grétarsdóttir skrifar Skoðun Byrgjum brunninn áður en barnið dettur ofan í – eflum forvarnir í raun! Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Ísland og ESB: Horft af brúnni Þorvaldur Gylfason skrifar Skoðun Aðlögun að hverju? Staða Íslands í aðildarferli Evrópusambandsins Ásta Guðrún Helgadóttir skrifar Skoðun Umræða um dánaraðstoð krefst mannúðar og varfærni Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Heimurinn bíður ekki eftir Íslandi Birgir Orri Ásgrímsson skrifar Skoðun Leiðrétting vegna greinar um Kristrúnar í breskum hlaðvarpsþætti Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Vextir á villigötum Agnar Tómas Möller skrifar Skoðun Rangfærslurnar standa enn og ekkert að þeim vikið Konráð S. Guðjónsson skrifar Skoðun Hver lygi skapar skuld við sannleikann Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hér eru sex veigamikil rök gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Herskylduhrakspár Haraldar skekkja raunhæfa sýn á varnarmál Svanur Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Þegar gögn verða að upplýsingaóreiðu: Nokkrum staðleysum Halldórs Jörgens Olesen svarað Kristinn Sv. Helgason skrifar Skoðun Sigmar Guðmundsson, Bandaríkin og öryggi Íslands Hjörvar Sigurðsson skrifar Skoðun Sex ástæður fyrir JÁ-i í ágúst Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Heilbrigt starfsumhverfi Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Ísland í nýrri heimsmynd Dagur Jónsson skrifar Skoðun Fullyrðingar og raunveruleikinn Jón Frímann Jónsson skrifar Skoðun Kristrún Frostadóttir sammála nei-sinnum Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Brestur í manngæsku - ESB og flóttafólk Ari Orrason skrifar Skoðun Þegar líðan stúlkna verður aukaatriði Lilja Benatov Hjartar skrifar Sjá meira
Réttindi launafólks féllu ekki af himni ofan. Þau eru afrakstur langrar og oft á tíðum harðrar baráttu til að vinna gegn valdaójafnvægi milli starfsfólks og stjórnenda. Ef ekki væri fyrir kjarasamnings- og lögbundin réttindi þá myndu atvinnurekendur ráða einir yfir lífsviðurværi og starfsaðstæðum launafólks. Nú ætlar ríkisstjórnin að ráðast í eina stærstu réttindaskerðingu sögunnar á íslenskum vinnumarkaði — að afnema áminningarskyldu. Slík aðgerð dregur úr starfsöryggi allra ríkisstarfsmanna. Með því afnema áminningarskyldu aukast verulega líkur á óréttlátum, ósanngjörnum og tilhæfulausum uppsögnum. Stjórnendur hjá ríkinu hafa nú þegar fulla heimild til að bregðast við ef starfsfólk er ekki að standa sig í vinnu. Að halda öðru fram er beinlínis rangt. Það er sanngjörn regla að fólki sé gefið tækifæri til að bæta úr áður en því er sagt upp. Verði áminningarskyldan afnumin verður enginn slíkur varaventill lengur. Skerðing réttinda er ekki mannauðsmál Undanfarin ár höfum við merkt aukna hörku og minni þekkingu á réttindum starfsfólks hjá hinu opinbera. Í stað þess að bæta þekkingu stjórnenda og verklag í mannauðsmálum á lausnin að felast í því að fella reglurnar sjálfar úr gildi. Þessi einhliða skerðing réttinda launafólks er fordæmalaus og vinnubrögðin endurspegla skýrt að málið byggir á hagsmunum stjórnenda og atvinnurekenda en ekki launafólks. Eðlilegra væri að allt starfsfólk á vinnumarkaði hefði sambærileg réttindi eins og opinberir starsmenn hafa í dag til uppsagnarverndar. Á sama tíma og stjórnvöld verja kröftum sínum í að afnema réttindi starfsfólks, glíma margir vinnustaðir hins opinbera við mikla manneklu, starfsmannaveltu, álag í störfum framlínufólks, aukin veikindi starfsfólks — og svo ríkir eins og við vitum, neyðarástand í heilbrigðisþjónustu. Réttindaskerðinguna setja stjórnvöld svo fram sem einhvers konar mannauðsstjórnunarmál til hagsmuna fyrir starfsfólk. Ef það er markmiðið, hvernig væri þá að grípa til aðgerða sem bæta starfsumhverfi opinbers starfsfólks í stað þess að taka af þeim mikilvæg réttindi? Hvaða réttindi hverfa næst? Vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þverbrjóta skráðar sem óskráðar reglur um samráð á vinnumarkaði. Fari þessi breyting í gegn mun hún vafalaust verða fordæmi fyrir ríkisstjórnina um frekari einhliða skerðingar réttinda launafólks á vinnumarkaði. Vinnubrögðin við skerðingu réttinda til atvinnuleysisbóta renna enn frekari stoðum þar undir. Þetta slær pólitískan tón sem ýtir undir að síður sé horft til þess hvernig megi bæta réttindi, vinnuskilyrði og aðstæður launafólks. BSRB, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga og Kennarasamband Íslands hafa tekið höndum saman til að berjast gegn þessari alvarlegu réttindaskerðingu. Saman stöndum við að herferð og krefjumst þess að ríkisstjórnin dragi frumvarpið til baka og einbeiti sér í staðinn að raunverulegum lausnum: að bæta starfsaðstæður, laða til sín og halda í hæft starfsfólk hjá ríkinu. Jafnframt teljum við tímabært að ráðningarvernd alls launafólks sé styrkt þannig að íslenskur vinnumarkaður færist nær því sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum. Við hvetjum þig til að kynna þér málið á góðáminning.is – og senda stjórnvöldum áminningu. Höfnum afnámi áminningarskyldu! Helga Rósa Másdóttir er formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, Magnús Þór Jónsson er formaður Kennarasambands Íslands og Sonja Ýr Þorbergsdóttir er formaður BSRB.
Hver þorir næst? Knútur Emil Jónasson,Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Hermann Ingi Gunnarsson,Unnur Brá Konráðsdóttir,Jóhanna Hreinsdóttir,Ásta Stefánsdóttir,Aldís Hafsteinsdóttir,Bergþór Bjarnason,Haraldur Þór Jónsson Skoðun
Skoðun Hver þorir næst? Knútur Emil Jónasson,Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Hermann Ingi Gunnarsson,Unnur Brá Konráðsdóttir,Jóhanna Hreinsdóttir,Ásta Stefánsdóttir,Aldís Hafsteinsdóttir,Bergþór Bjarnason,Haraldur Þór Jónsson skrifar
Skoðun Byrgjum brunninn áður en barnið dettur ofan í – eflum forvarnir í raun! Fanný Gunnarsdóttir skrifar
Skoðun Aðlögun að hverju? Staða Íslands í aðildarferli Evrópusambandsins Ásta Guðrún Helgadóttir skrifar
Skoðun Leiðrétting vegna greinar um Kristrúnar í breskum hlaðvarpsþætti Guðmundur Edgarsson skrifar
Skoðun Hér eru sex veigamikil rök gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið Eggert Sigurbergsson skrifar
Skoðun Þegar gögn verða að upplýsingaóreiðu: Nokkrum staðleysum Halldórs Jörgens Olesen svarað Kristinn Sv. Helgason skrifar
Hver þorir næst? Knútur Emil Jónasson,Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Hermann Ingi Gunnarsson,Unnur Brá Konráðsdóttir,Jóhanna Hreinsdóttir,Ásta Stefánsdóttir,Aldís Hafsteinsdóttir,Bergþór Bjarnason,Haraldur Þór Jónsson Skoðun