Ný um­gjörð um dag­gæslu til skoðunar í ráðu­neytinu

Hildur Björnsdóttir og Inga Sæland funduðu um málið í sumar en verkefnið er eitt af þeim sem búið er að haka við á verkefnalista meirihlutans og var á 100 daga lista meirihlutans.

„Við ætlum að sníða umgjörð um dagheimili, nýtt daggæslustig fyrir 12 til 30 mánaða börn í Reykjavík,” segir í verkefnalistanum. Málið var til umræðu á síðasta fundi leikskóla- og daggæsluráðs í Reykjavík en þar kallaði minnihlutinn í nefndinni eftir skýringum á aðgerðinni og benti á að málið hefði ekki komið til umræðu í ráðinu.

„Fulltrúar Samfylkingarinnar og Sósíalistaflokks Íslands spyrja því hver þessi umgjörð er, sem og hvar og hvenær hún var samþykkt,“ segir í fyrirspurn þeirra á fundinum.

Umgjörðin komin en innleiðing á bið

Spurð hvers vegna hakað er við verkefnið þegar nýtt daggæslustig er í raun ekki komið af stað segir Sigrún Ásta að meirihlutinn hafi metið svo að fyrst að samtalið sé hafið og verkefnið verði unnið um leið og því samtali er lokið.

„Ramminn, eins og við sjáum hann, er kominn, en samtalið við ráðuneytið er forsenda þess að við getum unnið þetta áfram.“

Breytingar rúmist ekki innan reglugerðar

Verkefnið á verkefnalistanum hafi þannig ekki snúið að því að innleiða breytingarnar, heldur að sníða umgjörðina. Þó standi auðvitað til að innleiða þær. Nú sé meirihlutinn hins vegar stopp því þær breytingar sem hann vilji gera rúmist ekki innan reglugerðar eins og hún er í dag.

Um er að ræða reglugerð um daggæslu barna í heimahúsum. Þar er kveðið á um gæslu barna fram að grunnskólaaldri í heimahúsum sem rekin er í atvinnuskyni. Af því að sérstaklega er kveðið á um heimahús í reglugerð þarf, til dæmis, undanþágu ætli dagforeldrar að starfrækja slíka starfsemi í atvinnuhúsnæði. Fjöldi dagforeldra er með slíka undanþágu og þar má nefna til dæmis daggæslu sem Arion banki opnaði í fyrra.

Í reglugerðinni er einnig fjallað um fjölda barna sem má vista í einu á slíku heimili og dvalartíma þeirra. Þá segir einnig að tveir geti starfað saman og að þá geti fjöldi barna verið allt að tíu. Í reglugerðinni er einnig fjallað um skyldur, ábyrgð, eftirlit með starfseminni og samskipti foreldra og dagforeldra.

Daggæslu- og leikskólamál hafa verið erfið síðustu árin í Reykjavík. Biðlistar hafa verið langir á leikskóla, mikil mannekla og mygla víða sem hefur valdið húsnæðisvandræðum í fjölda leikskóla. Á sama tíma hefur dagforeldrum fækkað og því er staða foreldra erfið. Fæðingarorlof er 12 mánuðir samanlagt fyrir foreldra en börn komast yfirleitt ekki inn á leikskóla í Reykjavík fyrr en þau eru orðin 18 mánaða. Í nágrannasveitarfélögum er staðan önnur og víða er tekið inn um 15 mánaða. 

Til að bregðast við erfiðri stöðu í Reykjavík var innleidd Leikskólaleiðin í apríl síðastliðnum. Meðal breytinga sem voru kynntar þá voru að nú er boðið upp á 36 tíma gjaldfrjálsa vistun, hóflegt gjald fyrir 38 tíma vistun, og aukinn afslátt fyrir einstæða foreldra og tekjulágar fjölskyldur. Fram kom í frétt í ágúst að yngsta barnið sem var tekið inn í Reykjavík hafi verið fimmtán mánaða í haust en almennt séu þau um 18 mánaða við inntöku og bilið því enn til staðar.

„Það er ekki á forræði borgarinnar að skilgreina þetta daggæslustig án aðkomu ráðuneytisins,“ segir Sigrún Ásta og að þau séu búin að móta sína sýn en þau geti ekki útbúið nýjar reglur í Reykjavík fyrr en samtali ráðherra og borgarstjóra er lokið.

Samtalið gott við ráðherra

Hún segir ekki tímabært að greina frá því hvernig nýr rammi geti litið út en segir samtalið við ráðherra hafa verið gott og það sé í gangi. Þau hafi sent sínar tillögur á ráðuneytið og þær séu nú til skoðunar.

Sigrún Ásta segir að í dag virki það þannig að ef þrír dagforeldrar vilji starfa saman á til dæmis gæsluvelli sem þeir leigja af borginni þurfi þeir undanþágu frá reglugerðinni, þó svo að búið sé að taka húsið út af eftirlitsaðilum. Reglugerðin tali aðeins um heimahús og meirihlutinn vilji hvetja til þess að reglugerðin verði uppfærð þannig að dagforeldrar geti starfað utan heimilis og verið fleiri saman.

„Þetta bæði tryggir öryggi barna betur og getur uppfært starfsaðstæður dagforeldra,“ segir Sigrún Ásta.

Hún segir óvissuna enn of mikla fyrir foreldra ungra barna í Reykjavík.

„Tólf mánaða börn eru almennt ekki að fá inni í leikskóla í Reykjavík en fæðingarorlofið er bara tólf mánuðir. Við verðum að brúa þetta bil á milli fæðingarorlofs- og leikskóla og við viljum gera það vel,“ segir hún og að þó svo að það sé nýjum meirihluta kappsmál að tryggja öllum þjónustu þá verði á sama tíma að tryggja gæði hennar.

„Þá er ég ekki að draga úr dagforeldrum, mamma mín starfaði sem dagmamma þegar ég var lítil. 88 prósent foreldra sem eru hjá dagforeldrum í dag eru ánægð,“ segir hún og að helsta vandamálið sé að reglugerðin sé barns síns tíma.

Ekki hægt í dag

Þannig snúi þeirra tillögur til ráðherra að húsnæði, öryggi barna og bættum starfsaðstæðum dagforeldra sem kjósa að vera utan heimilis.

„Við erum búin að móta þá sýn hvernig við sjáum fyrir okkur að daggæsla geti stutt foreldra á meðan þeir eru á bið eftir leikskólaplássi, þannig að það sé ekki atvinnu- eða tekjumissir fyrir foreldra, en í dag er þetta ekki hægt út af reglugerð,“ segir Sigrún Ásta að lokum.