Gatna­gerðar­gjöld hækkuð um tvo þriðju að jafnaði

Þetta sýnir ný greining Samtaka iðnaðarins, sem fjallað er um á mannvirkjaþingi samtakanna í dag. Jóhanna Klara Stefánsdóttir, sviðsstjóri mannvirkjasviðs Samtaka iðnaðarins, fór af því tilefni yfir skattahækkanir sveitarfélaganna síðustu ár í Bítinu á Bylgjunni í morgun.

„Gatnagerða- og byggingarréttargjöld hafa á undanförnum árum orðið sífellt stærri kostnaðarliður í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis. Fyrir fyrirtæki í íbúðaruppbyggingu skiptir fyrirsjáanleiki, stöðugleiki og hófleg gjaldtaka sveitarfélaga miklu máli. Á sama tíma hefur gjaldtaka stærstu sveitarfélaga landsins tekið miklum breytingum til hækkunar, frá árinu 2020,“ segir í fréttatilkynningu um greininguna.

Vísitalan hækkað um rúman þriðjung

Sveitarfélögin sem greiningin tekur til séu átta stærstu sveitarfélög landsins; Reykjavík, Kópavogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær, Garðabær, Akureyri, Mosfellsbær og Árborg. Í greiningunni sé aðeins fjallað um uppbyggingu íbúða í fjölbýlishúsum en hún hafi verið langstærsti hluti uppbyggingar á síðustu árum.

Gatnagerðargjöld hafi hækkað umtalsvert í nær öllum stærstu sveitarfélögum landsins frá ársbyrjun 2020 til dagsins í dag en hækkanirnar á tímabilinu skýrist fyrst og fremst af tvennu, hækkun byggingarvísitölu og breytingum á álagningarhlutfalli sveitarfélaga.

Hækkanir á gatnagerðargjöldum á árunum 2020 til 2025 ráðist annars vegar af 37 prósenta hækkun á byggingarvísitölu og hins vegar af breytingum sveitarfélaga á álagningarhlutfalli, sem geti að hámarki verið 15 prósent af verðgrunni fyrir gatnagerðargjöld. Byggingarvísitala hafi hækkað um 37 prósent frá ársbyrjun 2020 og sú hækkun endurspeglist í hærri gatnagerðargjöldum allra sveitarfélaga. Þótt vísitöluhækkunin skýri hluta þróunarinnar hafi mörg sveitarfélög á sama tíma hækkað álagningarhlutfallið verulega, eða haldið því í hámarki, sem hafi leitt til umtalsvert meiri gjaldtöku og þannig aukið kostnað við uppbyggingu íbúðarhúsnæðis.

Nýta heimildina á ólíkan hátt

Þá segir að sveitarfélögin hagi sér með mjög ólíkum hætti með tilliti til þessarar heimildar. Mosfellsbær og Akureyri séu bæði með álagningarhlutfallið í lögbundnu hámarki, 15 prósent. Mosfellsbær hafi haldið hlutfallinu óbreyttu frá 2020 en Akureyri hafi hækkað álagningarhlutfallið í nokkrum skrefum frá árinu 2020 en hlutfallið hafi staðið fimm prósentum í upphafi þess árs. Það skýri stærstan hluta aukinnar gjaldtöku sveitarfélagsins á gatnagerðargjöldum á tímabilinu.

Önnur sveitarfélög hafi einnig hækkað álagningarhlutfall gatnagerðargjalda á tímabilinu. Kópavogsbær hafi hækkað hlutfallið úr tæpum 5 prósentum í 10 prósent og Reykjanesbær sömuleiðis. Reykjavík hafi hækkað hlutfallið á árinu úr 5,4 prósentum í 10 prósent fyrir íbúðir í fjölbýli og til viðbótar hafi verið samþykkt að innheimta gatnagerðargjald að fullu fyrir bílakjallara. Áður hafi verið innheimt gatnagerðargjöld af bílakjöllurum sem námu 10 prósentum af fullu gjaldi á hvern fermetra. Hin sveitarfélögin rukki 10 til 25 prósent af fullu gjaldi á hvern fermetra.

Hafnarfjarðarkaupstaður sé eina sveitarfélagið sem lækkaði álagningarhlutfallið á tímabilinu sem um ræðir. Framan af hafi hlutfallið verið í lögbundnu hámarki en árið 2022 hafi það verið lækkað í 6 prósent.

Sex milljónir á Akureyri og í Mosfellsbæ

Hæst séu gatnagerðargjöldin í Mosfellsbæ og á Akureyri, þar sem gjöld miðað við 100 fermetra íbúð í fjölbýli með stæði í bílakjallara séu 6 milljónir króna á íbúð. Á Akureyri, þar sem gatnagerðargjöldin hafi hækkað mest á tímabilinu, nemur hækkunin um 4,6 milljónum króna. Í Mosfellsbæ hafi gjöldin hækkað um ríflega 1,6 milljónir króna, alfarið vegna hækkunar á byggingarvísitölu. Gatnagerðargjöld hafi hækkað næst mest í Reykjavík á tímabilinu, úr 1,5 milljónum króna í 4,7 milljónir, eða um tæplega 3,2 milljónir króna.

Í Kópavogi og Reykjanesbæ hafi gjöldin einnig hækkað umtalsvert, eða um rúmar 2,5 milljónir króna á íbúð. Í Árborg hafi gatnagerðargjöld hækkað um ríflega 1,1 milljón og í Garðabæ um 900 þúsund. Þá sé Hafnarfjörður eina sveitarfélagið þar sem gjöldin hafa lækkað á tímabilinu, eða um nær 2 milljónir króna. Það sé vegna lækkunar á álagningarhlutfallinu, úr 15 prósentum í 6 prósent.

Ný gjöld á geymslur sem þarf að byggja

Gatnagerðargjöld af bílakjöllurum hafi einnig hækkað, sér í lagi í Reykjavíkurborg. Ef miðað er við að eitt bílastæði fylgi hverri íbúð þá hafi gatnagerðargjald á hverja íbúð hækkað úr 37 þúsund krónum í 942 þúsund krónur eftir nýlegar breytingar á gjaldskrá borgarinnar. 

Að auki hafi verið innleidd ný gjöld á bíla og hjólageymslur ofanjarðar, en nú sé orðin skylda að byggja hjólageymslur.